st121 - page 43

35
แตครองจีวรแบบจีน ในสมัยรั ชกาลที่ 3ยังนิยมดั ดแปลงพระพุทธรูปพมาซึ่ งสลักจากหินอ อนสีขาวเป น
พระพุทธรูปประทับนั่งปางมารวิชัยขัดสมาธิเพชร ใหเปนพระพุ ทธรูปแบบไทย โดยเดิมขมวดพระเกศา
และรั ศมีเป นเปลวทําดวยทองหรือโลหะชุ บทองครอบลงไปบนพระเศียร เมื่อครั้งรั ชกาลที่ 5 เสด็จ
ประพาสอินเดียขณะนั้นมีนักปราชญคนควาเกี่ ยวกับกําเนิดพระพุทธเจาและเห็นวาพระพุทธรู ปรุนแรก
ชาวกรีก-โรมันเปนผูคิดขึ้นกอน และเรี ยกตามแหลงแรกวาคั นธาระ เมื่อเสด็จกลับประเทศไทยจึ งให
หลอพระพุทธรูปปางขอฝนตามแบบกรีก-โรมันคื อมีพระเกศาเหมือนเสนผมคนธรรมดามีมวยพระเกศา
เหนือพระเศียร พระพักตร เปนแบบชาวตะวันตก จมูกโดงปากเล็ก ครองผ าจีวรเหมื อนตามธรรมชาติ
ฐานพระมีลวดลายแบบกรีก-โรมันและใหเรียกพระคันธาระตามชื่อแควนที่ ทําขึ้นครั้งแรก ตั้ งแตนี้จึ งมี
พุ ทธลักษณะเหมือนสามัญชนหรือผสมผสานตามวัฒนธรรมตะวั นตก (สุภัทรดิศ ดิศกุ ล, 2523: 89-
106) การสรางวัดใหมๆ บางครั้ งเป นการนํ าลักษณะต างๆ ของศิ ลปะในอดี ตมาผสม ดังเชน วั ด
พุทธาวาสในอําเภอเบตง จังหวัดยะลา เปนวั ดที่มีลั กษณะผสมตามคติทองถิ่นที่ชางนําเอาศิลปะศรีวิชัย
กับทรารวดี เจดีย แบงออกเปน 3สวนคือชั้ นลางเปนลานประทั กษิ ณมีกํ าแพงแกวเตี้ ย ๆ ลอมรอบ ใต
เจดีย ทําใตถุ นสูงตรงกลางทําแท นประดิษฐานพระพุทธบาทจําลอง ชั้นที่ 2 มี ซุมประจํ าทิศสามารถเขา
ไปภายในตรงกลางประดิษฐานพระพุทธรูปปางแสดงธรรมตามผนังเจดีย โดยรอบเขียนภาพจิตรกรรม
เปนพระบรมธาตุสํ าคัญของประเทศไทยชั้ นที่ 3 เป นหองบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ มีพระพุทธรูปหล อ 8
องค ตามผนังข างองคเจดีย และเข็มทิศตั้ งพระพุทธรูปสมัยต าง ๆ เชนแบบชวาแบบศรี วิชั ยอูทอง เชียง
แสนสุโขทัย เปนตนองคระฆังประดับกระเบื้องโมเสกสีทอง (ประทุม ชุมเพ็งพันธุ, 2544: 338-339)
นอกจากรูปเคารพในพุทธศาสนา วั ดบางแหงตั้งรู ปเคารพในศาสนาพราหมณหรื อฮินดู เชน
พระวิ ษณุ พระพรหม พระศิ วะ พระพรหมนับถื อทั้งพุ ทธศาสนาและศาสนาพราหมณ ในศาสนา
พราหมณหมายถึงเทพผู สราง ในพุทธศาสนาหมายถึงผูประกอบดวยเมตตา กรุณา มุถิ ตา อุเบกขา
หรือเรียกว าพรหมวิหาร 4 คือธรรมอันเปนที่ตั้งแห งพรหมมั กสรางเปนสี่พั กตร หรือพรหมสี่หน า สวน
พระนารายนับถือในฝายไวษณพนิกายของศาสนาพราหมณ หมายถึงผู รักษา พระองคมี 4 กร ถือสังข
จักร คฑา ดอกบั ว ชาวฮินดูเชื่ อวา เมื่อโลกยั งมี ทุกข พระวิษณุ จะอวตารมาปราบยุคเข็ ญ พระราม
พระกฤษณะก็เปนอวตารของพระองค แมพระพุทธเจาก็เชื่อวาเปนอวตารของพระนารายณดวยพระศิวะ
เปนเทพผู ทําลายเพื่อสรางใหม พระศิวะมีหลายแบบอาจเปนรู ปโยคี ทรงมุ นมวยเปนชฎา นุงหนั งเสื อ
ถือตรีศูลมีพระเนตรที่สามกลางพระนลาฏ เปนรูปพระศิวนาฎราช รูปศิวลึงก บางครั้งพระศิวะรวมตัว
กั บพระนารายณเรี ยกว าพระหริหระ ซึ่ งพบมากสมัยสุโขทัย คื อมีพระเนตรกลางหน าผากตามเทว
ลักษณะของพระศิวะแตมี 4กร สองกรถือจั กรและสังขอันเปนลั กษณะของพระนารายณ