st121 - page 45

37
7 จิตรกรรม
จิตรกรรมในวัดไทยมีหลายลักษณะมีแบบประเพณี แบบประเพณีประยุกต แบบสากลหรื อมี
ลั กษณะผสม จุลทั ศน พยาฆรานนท (2992: 20-25) ได กลาววา สาระสํ าคัญประการแรกของ
จิตรกรรมประเพณีคือการสรางใหปรากฏบนที่วางดวยการใชเส น เขียนเสนหรื อลอมพื้นที่ บริเวณวาง
เปนรูปรางประการที่สองรูปภาพตาง ๆ ไมเป นลักษณะตามตาเห็นในธรรมชาติ ประการที่สามรูปภาพดู
คล ายกระดาษตัดเป นรูปร างสิ่งต างๆ ปะติ ดแบบราบไปกั บพื้น ประการที่ สี่ เปนภาพเขียนเลาเรื่อง
พรรณนาความ ประการที่หารู ปลักษณของบ านเรือนศาลาภู เขาตนไมตางมีขนาด สัดสวน และความ
ไมสมจริ งกับที่มนุษยจะใชการ ประการที่หกไม แสดงความรูสึ กทางสีหนาแต ใชภาษาทาทาง ประการที่
เจ็ดมักแบงตอนโดยใชเสนวงลอม เสนสิ นเทา ใชส วนของภาพ เชนภูเขาคู คลอง มิไดแบ งเปนเส นตรง
แบบตะวันตก อย างไรก็ ตามจิตรกรรมประเพณีเริ่มลดระเบี ยบแบบแผน เมื่ อรับอิทธิ พลตางชาติ
โดยเฉพาะตะวันตก ชางไทยรุ นใหมนิยมปรับเปลี่ยนรูปแบบ เช นเพิ่ มแสงเงา หรื อมิติใกล ไกลตาม
ธรรมชาติเหมือนตาเห็น และยังนํ าเทคนิคการใชเสนนํ าสายตามาใช บางครั้งเลียนแบบตะวันตกลวน
หรือเขียนแบบไทยแตในเนื้อหาสอดแทรกวิถี แบบชาวตะวันตกชาวจีนหรือชาวมุ สลิม
ดังที่มาลิ นี คัมภี รญาณนนท (2552: 304) ได ศึกษามรดกวัฒนธรรมจีนในสมัยรัตนโกสิ นทร
ตอนตนจากจิ ตรกรรมฝาผนัง พบวาพอค าจี นที่ ปรากฎในภาพเปนตัวแปรสําคัญด านศิลปกรรมทั้ง
ทางตรงและทางออม เครื่องใช เครื่องบั นเทิงหนังสือภาพพิ มพไม สินคาตกแตงถวยชามที่พ อคานําเขา
มากกลายเปนผลงานที่ ไมจํากัดเฉพาะตน เผยแพร สูวัด วัง ลวดลายตกแตงและเรื่องราววรรณกรรมมี
สวนกระตุ นและเปนแรงบันดาลใจใหช างเขียนไทยถายทอดบนจิตรกรรมฝาผนัง หรื อกลาวไดวา เปนผู
อยูเบื้องหลังใหเกิดงานศิลปะจีนบนจิตรกรรมฝาผนังไทย ไกรฤกษ นานา (2554: 116) ใหความเห็ นวา
ภาพจิตรกรรมไทยประเพณีในวัดหลายแหงแสดงถึ งวัฒนธรรมของคนชาติตาง ๆ มากมายที่เขามาใน
กรุงสยามดังปรากฎภาพชาวมุสลิ มอาหรับ อิ นเดีย เปนรู ปพอคา วิ ทยาธร แมทัพนายกอง ดังที่ ภาพ
วิทยาธรหน าแขกที่วัดเกาะแก วสุทธารามจังหวัดเพชรบุรี ภาพกองทหารสมั ยอยุธยาที่ วัดสุ วรรณาราม
กรุงเทพ สะทอนใหเห็นวาสังคมไทยมีใจกวางตอลัทธิความเชื่อตาง ๆ และชางศิลปไม รังเกียจที่ จะนํา
คนในชาติตาง ๆ เขามาสอดแทรกในงานจิตรกรรมไทยประเพณี ภาคใต ยั งพบที่วัดมั ชฌิมาวาส ดัง
ปรากฏจิตรกรรมไทยเลาเรื่องทศชาติชาดก แต ละตอนสอดแทรกวิถี ชีวิตคนในอดี ตของเมืองสงขลา มี
ภาพชาวจีนสวมเสื้อกั๊ กมีเชือกผูกคลายกระดุ ม ถักผมเปย มีงิ้ว กระบี่ กระบอง มีบ านเรือนแบบจี น มี
ชาวตะวันตกใสหมวกแก ปคลายทหาร ผู หญิงสวมเสื้อแขนยาวมีเสื้อคลุมใสกระโปรงพอง ๆคลายสุ มไก
ภาพเขียนเหล านี้มีลั กษณะประเพณีไทย แต แทรกภาพวิถี ตางชาติ นอกจากนี้ มีลั กษณะภาพที่ เขียน
แบบตะวันตก แตมีเนื้อหาตามประเพณี เกี่ยวกั บพุทธศาสนาการเขียนแบบตะวันตกลวนๆ มีตัวอยางที่