st121 - page 35

27
6.4 พุ ทธศาสนา พุทธศาสนาเผยแผสู แหลมมลายู ราวตนคริ สตศตวรรษที่ 5 จาก
หลักฐานโบราณวัตถุ ในบันจังของรั ฐเคดาห รุงเรืองมากสมัยศรีวิชัย จนเสื่ อมลงเมื่อศาสนาอิสลามเขา
มาครอบงําแทน ในชวงมลายูตกอยู ในอํ านาจของอั งกฤษ พุทธศาสนาแพรกระจายสู แหลมมลายู
เรื่อยมาจากการอพยพของชาวจีนญี่ ปุน พมา ลั งกา มี 2 นิ กายหลัก คื อหินยานหรือเถรวาท และ
มหายาน ในชวงแรกมหายานเผยแผ จากอินเดียชวงหลังจากจีน จากการอพยพของชาวจีนแผนดินใหญ
ทําใหมหายานมีคติ นิยมแบบจีนซึ่งผสมกับแนวคิ ดของลัทธิเตาขงจื้อ สวนหินยานส วนใหญเผยแผจาก
ลังกาภายหลั งจึงเรียกว าลังกาวงศ
หลั งจากพระพุทธเจาปรินิพพานในป พ.ศ. 57พระภิกษุ ที่เคยดําเนินตามคําสอนของพุทธองค
และขออุปสมบทรวมตั วกั นเกิดเปนนิ กายแรก ที่เรี ยกวา นิกายสถวีรวาท ซึ่งหมายถึ งมติของสงฆ ชั้น
ผูใหญ นิกายนี้ยึ ดหลักคําสั่ งสอนและสืบทอดหลักปฏิบั ติธรรมวินัย ตั้งแต พุทธกาลอย างเครงครั ด ไม
เปลี่ยนแปลง ตอมาในพ.ศ. 157 เมื่อทําการสังคายนาครั้งที่ 2 มีภิกษุกลุมหนึ่งไมเห็นดวยกับการปฏิบั ติ
ธรรมวินัยจึงแยกออกมาเปนนิกายใหมเรียกว ามหาสังฆิ กะ หรือมติของคณะสงฆที่ ประชุมใหญ ตอมา
พัฒนาเปนมหายาน ซึ่งหมายถึ งยานอันกวางใหญและเรียกนิกายเดิ มวาหิ นยานอันหมายถึงยานอั นคับ
แคบ มหาสังฆิกะเชื่อวาพระพุทธเจามี สภาวะเปนโลกุตระมีพระชนม อนันกาล พระศากยมุ นีเกิดจาก
การสรางสรรคดวยอิทธิปาฏิหารย หรืออํ านาจญาณ เพื่อสอนมนุษยแทนพระพุทธองคซึ่ งสถิตอยู เหนือ
โลก (พิริยะ ไกรฤกษ, 2544: 57-58) ฝ ายมหายานยังเชื่อว าพระโพธิสัตว ยั งเกิ ดจากอํานาจปาฏิ หารย
ของสิ่งสถิตเหนือโลก เชนเดียวกับพระพุทธเจา แต จะไมเขาสู นิพพานกอนจนกวาจะช วยสรรพสัตว ได
ทั้งหมด ฝายหินยานและมหายานตางเชื่อวาพระโพธิสั ตวคืออดีตชาติของพระพุ ทธเจาที่บําเพ็ญเพียร
สรางบารมี แตอดี ต (ฉัตรสุ มาลย กบิ ลสิ งห, 2536: 99) ลั กษณะนี้ฝายมหายานจึ งเห็ นวา ในเมื่ อ
พระพุทธเจ าทรงมีอดีตเปนพระโพธิ สั ตวมาหลายชาติ จึ งควรถือแบบอย างวิถีดําเนิ นชีวิต ที่ตนเองจะ
ดําเนินชี วิตเปนโพธิสั ตวเชนเดียวกัน เพื่อใหเขาถึงพุ ทธภูมิในที่ สุด ฝายมหายานจึ งใหความเคารพพระ
โพธิสั ตวมากวาหิ นยาน โดยเฉพาะพระโพธิสั ตวอวโลกิเตศวรที่ตอมาก็ คือกวนอิม
วั ดฝ ายหินยานแบบไทยและมหายานแบบจีน โดยผั งภู มิของวั ดไม แตกต างกั นมาก
ประกอบดวยอาคารหลายหลัง มีโบสถ วิหาร เจดี ยเป นหลักแตมีรูปทรงศิลปกรรมแตกตางกันตามคติ
ความเชื่อประเพณี แตละท องถิ่นและวัฒนธรรม โบสถฝ ายหินยานมักมีรูปเคารพประธานองคเดียวสวน
มหายานมีสามองค ซึ่ งมีนั ยความหมายถึงรัตนตรั ยของมหายาน หรือตรี กาย อั นไดแก นิรมานกาย
ธรรมกาย และสัมโภคกาย (เสฐียร พันธรั งษี, 2543: 70) เจดี ยของวัดไทยรู ปทรงเพรียวยอดแหลม
เจดีย ของวัดจี นเปนทรงหอสูงซอนชั้นยอดแหลมที่เรียกวาถะ มหายานยังนิ ยมตั้งกวนอิมรู ปหรือพระ
โพธิสั ตวในวัดสรางพระยูไลหรือพระศากยมุนี จตุโลกบาล พระอรหันต
จากความหลากหลายความเชื่อและศาสนา ส งผลตอความแตกตางในการสรางสรรคงาน
ศิลปกรรม ขณะเดียวกันการอยู รวมกันของคนหลายวัฒนธรรมสงผลวัดไทยในแหลมมลายูมีพหุลั กษณ
ทางศิลปกรรม กลาวคือวัดไทยอาจมีรูปแบบผสมศิลปกรรมของวัฒนธรรมอื่นส วนผสมมีมากนอยตาม
ปจจั ย เงื่อนไขหรือบริ บทสังคมที่หอมลอม