st121 - page 46

38
วัดบวรนิ เวศวิหารราชวรวิหาร ในกรุงเทพ เขียนโดยขรั วอินโขง เป นภาพปริศนาธรรมแสดงแสงเงาอ อน
แก ใสมิติลวงตาใหเห็นระยะใกลไกล ไม มีการตัดเสนขอบคม จิ ตรกรรมผสมยังปรากฏตามเสาโบสถ
วิหาร สันติ เล็กสุขุม (2548: 230) กลาววามีเสาโบสถบางแหงออกแบบเปนลายแผง รู ปสี่เหลี่ ยมขนม
เปยกปู นที่ประกอบดวยชอดอก ใบ ภายในผูกลายชอดอกใบลักษณะจีนปนฝรั่ ง ลักษณะนี้พิจารณาได
วาจิตรกรรมอาจอยูในลักษณะของลวดลายตกแต งที่เขียนดวยสี และอาจผสมกันระหวางวัฒนธรรมของ
ชาติตาง ๆกอนที่จะปรากฎเปนวัฒนธรรมรวมสมัยในสังคมไทย
8 ลวดลาย
ลวดลายเปนสวนประกอบสําคัญที่ใชในการตกแตงวัดหรื อศาสนสถานตางๆ วัดไทยสวนใหญ
ออกแบบตกแต งโดยใชลายไทย แต มีบางวั ดที่มีลั กษณะผสมทั้งลายไทย ลายตะวันตก หรื อลายจี น
โดยเฉพาะอิทธิพลศิลปะตางชาติ ที่หลั่งไหลเขามา ทําใหชางสามารถเลื อกเฟนแบบอย างศิลปะมาใช
เปนส วนประกอบในการตกแตงอาคารหรือผลงานของตนลวดลายโดยทั่วไปแบบเปน 3แบบใหญ ๆ
1. ลวดลายแบบธรรมชาติ เปนการนําสวนตาง ๆ ของสิ่งแวดลอมธรรมชาติมาดัดแปลงให เปน
ลวดลาย เชนลายกามปู ลายกนกเปลวลายกลีบบั วลายกระจังตาออยลายกาบฯลฯหากเป นพันธุพื ช
เรี ยกวา ลายพันธุ พฤกษา ลวดลายธรรมชาติแบบจี นที่พบมากคื อ ลายกอนเมฆ ลายดอกโบตั๋น ดอก
พุดตานส วนลายแบบอิสลามเรียกวา ลายอารเบสถ (Arabesque) เปนลายเส นตรงผสมผสานกับเสน
โค งออนชอยของรูปใบไม ดอกไม ผลไม และรูปสัตว ลายตะวั นตก ไดแก ลายพื ชคลายใบผักกาด ลาย
ทิวลิป
2. ลวดลายเรขาคณิต เปนการใช รูปสามเหลี่ยมสี่เหลี่ยม วงกลม เสนตรง เสนโคง หยิกงอ ฯลฯ
มาดัดแปลงเปนลวดลายพบมากในศิลปะแบบอิสลาม
3. ลวดลายประดิษฐ เป นลวดลายที่ประดิษฐตามความเชื่อความตองการสื่อสารเพื่อประโยชน
ทางสังคม เชนลายอักษร ลายสวัสติกะลายชอระยา (swag) ลายไม กางเขน เปนตน
สันติ เล็กสุขุม (2546: 10) ใหความเห็นวา แม ชางศิลปไทยจะเขียนจิตรกรรมสมัยใหม แตมัก
ผสมลายไทยแบบตาง ๆทั้งที่เขี ยนเปนสวนรองหรือสวนหลักของภาพ ที่เป นสวนรองคื อประดับประดา
สวนหนึ่ งสวนใดของภาพ เช น เปนตัวกนก ตัวกระจังที่ภาพปราสาทราชวัง ที่สวนเครื่ องแตงกายตัวพระ
ตัวนางที่ภาพสัตวหิมพานต โดยประดับสวนหัวหางหรือปุยขน และที่ เขียนเปนสวนหลักคื อเขียนลาย
ไทยเปนลักษณะเดนของภาพนอกจากงานเขียนแลวอาจปนหรือแกะสลักเปนสันนูนขึ้นมา
ลวดลายไทยมีลายประเภท ในหนังสือกระหนกในดินแดนไทยของสันติ เล็ กสุขุม (2545: 23-
30) ไดแบงออกเปนประเภทตาง ๆดังนี้