st121 - page 37

29
นิยมตกแตงเปนบัวหัวเสาเพื่อความสวยงามและบัวหั วเสานี้ยังบอกถึ งสมัยของสถาปตยกรรมดวย เช น
บัวกลุ มหรือบั วโถนิยมในสมัยอยุธยา บั วจงกลและบัวแวที่นิยมกันในสมัยรัตนโกสินทร
โบสถมีหนาบันหรือแผงปดหนาจั่ว มีทั้งที่ทําดวยแผนไมและกออิ ฐถือปูน การตกแตงหน าบัน
ที่เปนแผนไมทําโดยแกะสลักลวดลายลงบนหนาบัน ถาเปนแบบกออิฐถือปูนจะใชวิธีป นปูนลงบนหนา
บัน ลายหนาบันทําเปนลวดลายและรูปตาง ๆ เชนนารายณทรงครุฑลายดอกไม ลายเทพนมวั ดหลวง
บางวั ดมีตราประจําองค พระมหากษัตริย ที่ทรงสราง หน าบันที่ สรางในรัชกาลที่ 3 มักก ออิฐถื อปูน
ประดับลวดลายกระเบื้องเคลือบ ใต หนาบันอาจมี ปกนกหรือกันสาดยื่ นออกมา ถ าไมมีมักทําเป นลาย
กระจังฐานพระ ใตกระจังฐานพระมีแผงแรคอสองตกแตงอยางสวยงามและใชบังแสงด วย ถาไมมีแผง
แรคอสองมักทํ าลวดลายประดับเป นรูปสามเหลี่ยมคล ายรวงผึ้งเรียกว า ลายรวงผึ้ง และ ลายสาหร าย
หอยประดังลงมาตามเสาทั้งสองขาง ใตคลังคายังลายหนาอุดป กนก และลายอุดหนาเตา ชายคาที่ยื่ น
ออกไปโดยมีเตารั บนั้นถายื่นมากมักจะมีคันทวยรองรับ
รูปทรงหลังคาโบสถยึ ดตามประเพณีที่ ตองทําหลั งคาสูงชัน และมีหลายชั้ น จํานวนชั้ นของ
หลังคาเรี ยกวา ซอน โดยซอนที่ 1จะอยู ลางสุดหลังคาแตละซ อนประกอบด วยหลังคาหลายผืน แตละ
ผื นของหลังคาเรียกว า ตับ โดยนับตับบนสุ ดเปนตับที่ 1 หลังคาตรงที่ยื่ นออกมาจากหนาบัน เรียกว า
ไขราหนาบันตรงขอบนอกของไขราจะมี สิ่งป ดกระเบื้ องเพื่อกันไม ใหลมตีกระเบื้ องเป ด เครื่องป ดนี้ทํา
หนาที่เชนเดียวกับป นลมของเรือนไทยภาคกลาง แตตกแตงใหสวยงามมีชื่อเรี ยกสวนตาง ๆดังนี้
- รวยระกา ประกอบด วยรวยกั บแถวใบระกา รวยได แกแผ นไม หนาลักษณะคล ายลําตั ว
พญานาคที่ทอดตัวตรงจากแปหัวเสาขึ้นไป ตามแนวหลังคาบนแปลานจนถึ งใตชอฟา ทํ าหนาที่ปด
เครื่องมุง
- ลํายอง คือรวยที่ทอดตัวขึ้นจากแปหัวเสาพั กอยูบนแปลาน เรียกวานาคสะดุ ง แลวไปเกี่ยว
กระหวัดกับแปลานตัวถัดขึ้นไป ตัวลํายองมีลั กษณะคลายงวงชาง แตมี ปลายแหลมเกี่ยวกระหวัดอยู
กับแปเรี ยกวา งวงหรืองวงไอยราและแปที่มีงวงเกี่ยวอยู เรียกวาแปงวงจากแปงวงตั วลํายองจะทอดตรง
ขึ้นไปจนถึ งใตช อฟา บนตั วลํายองตั้งแต หางหงส จนถึ งชอฟามีใบระกาประดั บอยูตลอดนั้น เรียก
โดยรวมวา เครื่องลํายอง
- ช อฟา สวนที่ ประดับปลายสุดของรวยหรื อตัวลํ ายองทั้ ง 2 ขางมาบรรจบกันอยูเหนืออกไก
โดยทั่วไปมีรูปรางเหมือนหัวนก ที่ดัดแปลงเปนรูปหั วนาคหรืออื่ นๆ
- หางหงส สวนปลายสุดของรวยหรือตัวลํายอง โดยทั่วไปวางอยูเหนือแปหั วเสา มีรูปรางคล าย
หัวพญานาค