ct154 - page 125

117
มนุ ษย์เรา ชีวิตความเป็ นอยู่ในแต่ละวันจะมีเหล่ าท่านยมทูตคอยสอดส่องดู แลอย่างใกล้ ชิด ชะตากรรม
ชีวิ ตขึ้ นอยู่กับท่านยมทูตทั้งสิ้นและในรอบหนึ่ งปีคณะยมทู ตต้องเดินทางกลับสู่ ยมโลก และผลัดเปลี่ยน
เวรให้คณะยมทู ตชุดใหม่เข้ ามาทาหน้าที่ ในโลกมนุษย์ต่ อไป คนชองต้องจัดทาบั ญชีรายชื่อทรั พย์สิน ทั้ ง
สิ่งมี ชีวิ ตที่ตายแล้ว และยังมี ชีวิตอยู่ เขียนใส่ ก้านกะพ้อหักเป็ นวงกลม มอบให้แก่ คณะยมทู ตนากลับไป
ด้ วย เพื่อขอความคุ้ มครองจากคณะยมทู ตชุดใหม่ที่จะเข้ามาดู แลคุ้มครองคนชองให้อยู่ดี มีสุขในปีต่ อไป
พร้อมทั้ งมีการเสียภาษีเป็นเสบียงอาหาร เช่น ข้าวหลาม ให้ แก่คณะยมทู ตชุดเก่าที่เดินทางกลับสู่ยมโลก
ซึ่งกาหนดบทบาทพิ ธีกรรม ไว้ดังนี้
1) เป็ นพิธี กรรมที่จัดขึ้นในช่ วงหลังเก็บเกี่ยวข้ าว และก่อนที่จะเริ่ มฤดูกาลใหม่ ดังนั้น
พิธี กรรมจึงเป็นการสร้างความมั่ นใจแก่คนชองว่า ธรรมชาติ จะเอื้อประโยชน์ให้แก่พวกเขาในวิถีการผลิต
ที่จะเกิดขึ้นในปีต่ อไป และเป็นหลักประกันว่าทรัพยากรธรรมชาติที่ใช้ประโยชน์ในการดารงชีวิ ตจะยังคง
ความอุดมสมบูรณ์อยู่ต่ อไป ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงการรับรู้การดารงอยู่ และดาเนินไปของธรรมชาติ ในห้วง
คิ ดของมนุ ษย์ ในระดั บบุ คคล และยั งเป็ นความรู้ ร่ วมที่ กลายเป็ นพื้ นฐานแห่ งการจั ดการ
ทรัพยากรธรรมชาติ ด้วยวัฒนธรรมแห่งการคิด และการดาเนินชีวิต
2) เป็นพิธี กรรมที่คนในชุมชนร่วมกันจัดขึ้น ทุ กคนต่างมี ส่วนร่วมในพิธี กรรม ซึ่งช่วยทา
ให้สานึกกลุ่มคนชองในชุมชนมีความบึ กแผ่นขึ้น นอกจากนี้ยังเชื่ อมเครือข่ ายความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่ ม
คนต่ างๆที่หลากหลายในท้ องถิ่ นเข้าไว้ ด้ วยกัน ภายใต้วิ ถี คิ ดว่า โลกมนุ ษย์นั้นมี ยมฑูตเป็ นผู้ ดู แล
คุ้ มครอง ซึ่ง ศรี ศักร วัลลิ โภดม (2550) กล่าวว่ า การรู้จักชาติ พันธุ์ ต้องรู้ ระบบความสัมพันธ์ ของเขา
ความสัมพันธ์ ของคนกับคน คนกับสิ่งเหนือธรรมชาติ แต่ ละกลุ่มเขามีผี บรรพบุรุ ษของเขา อานาจเหนือ
ธรรมชาติทาให้คนอยู่ในกติกา จารีต และผีคือสิ่งสาคั ญที่รักษาจริยธรรมของคนชนบท
คนบ้ านคลองพลู กล่าวว่า บุ ญส่งทุ่ง เป็นสัญลักษณ์ ของคนชอง เป็นประเพณี โบราณ
พอเกี่ยวข้าวเสร็จ เขาจะต้องทาบุ ญกัน เราเชื่อว่า มียมทูต มี นรก มีสวรรค์ พวกนี้คล้ ายเป็นเจ้าหน้าที่
ของฝ่ายนรก ฝ่ ายสวรรค์ มาดู แลในเมืองมนุษย์ ถึ งปี มนุษย์ ทั้งหลายที่อยู่ ในท้องถิ่ นนี้ ที่ นับถื อเรื่อง
ยมทู ต เชื่อนรกสรรค์ เขาต้องดู แลเรา แต่เราไม่มีตัวไม่ มีตน ถึงเวลาปีต้ องเซ่นไหว้ เพราะพวกนี้มาดู แล
ถึงปีเขาจะกลับ (สี เตชพโล.2550: สัมภาษณ์ ) ซึ่งอิทธิพลของวัฒนธรรมท้องถิ่น(Local Culture) ที่มี
กลไกทางวัฒนธรรมหลายชนิ ดในการถ่ายทอดองค์ ความรู้ และชุ ดคาอธิบายคติ พุทธที่มี มิ ติของนรก
สวรรค์ การทาดี ซึ่งเป็นสิ่งที่มี อิทธิพลต่อการเคลื่อนผ่านความรู้จากรุ่นสู่รุ่นผ่านพิธีกรรมท้องถิ่น
จะเห็นได้ ว่า พิธี กรรรมบุญส่งทุ่งได้ ผนวกรวมความเชื่อเรื่องผี บรรพบุรุษ ในความหมาย
ใหม่ว่ า “ยมทูต”เพื่อให้สอดคล้องกับบริบทของท้องถิ่น ที่มี ผู้คนหลากหลายเข้ามาตั้งถิ่นฐาน และได้ นา
ความเชื่ อทางพุทธศาสนาเข้ ามาสัมพันธ์เชื่อมโยงกับผู้ คนที่หลากหลายให้ มีจุดร่วมกั น เพื่อสร้างความ
สามัคคีให้คนท้องถิ่น โดยมีรากฐานความเชื่อเรื่อง “ยมทูต”หรื อ “ผีบรรพบุรุษ” เป็นจุดรวมของสานึก
ทางวั ฒนธรรมท้องถิ่น ดั งนั้นความเชื่อนี้ จึงเป็น กลไกทางวั ฒนธรรมที่ ผดุงรั กษาโครงสร้ างสังคมที่