ct154 - page 135

127
นอกเหนื อจาก ภาษาและพิ ธี กรรมชองแล้ว สิ่ งที่ได้ รับรู้ และสัมผั สได้จากภาคสนาม คื อ
อุดมการณ์ ของผู้นาท้องถิ่นที่ตั้ งใจและมุ่งมั่นร่วมสร้ างสานึกความเป็นชองอย่ างต่อเนื่อง ด้ วยปฏิบัติ การ
ต่ างๆ เพื่ออยากให้ลู กหลานไม่หลงลืมตัวเอง ไม่หลงลืมถิ่นกาเนิ ด และหวงแหนทรัพยากรท้องถิ่น และ
อี กประการสาคัญที่ รั บรู้จากภาคสนามก็คื อ น้าใจจากคนท้องถิ่นที่มอบให้แก่ คนแปลกหน้ าในทุกเวลา
และโอกาส ซึ่งน้าใจในที่นี้ เป็นศักดิ์ ศรีของคนท้ องถิ่น สิ่งเหล่ านี้ทาให้รู้สึกว่า “เรา” กับ “เขา” มีความ
เป็ นมิตรต่อกั นอย่างเท่ าเทียม แม้ว่ าในด้านหนึ่งของสถานภาพจะแตกต่ างกันก็ ตามที ซึ่ งความสัมพันธ์
ระหว่างเรากั บเขา เป็นประเด็นที่นักมานุษยวิ ทยาภาคสนามได้ ซึมซับตั้ งแต่ยุคอดีตจนถึ งปัจจุบัน ดังคา
กล่ าวของ Franz Boas (1887:55) ที่เขี ยนบันทึกเกี่ยวกับประสบการณ์ชี วิตภาคสนามที่อยู่กั บชาวเอสกิ
โมขั้วโลกเหนื อช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ว่า
“หลังจากช่วงเวลาผจญภัย และความใกล้ ชิดสนิทสนมกับเพื่ อนชาวเอสกิโมเป็นเวลานาน มันคือ
ความรู้สึกรัดทนและเศร้าโศก ซึ่งผมได้สั มผัสมั นจากการได้มี เพื่อนชาวขั้วโลกเหนื อ แห่งทวีปอาร์คติก ผม
ได้ พบเห็นชีวิ ตที่เบิกบานของพวกเขา เช่ นเดียวกับมองเห็ นด้านที่ ทุกข์ยากลาเข็ ญ แต่สาหรับพวกเขา
มิ ตรภาพเป็ นสิ่งที่ ฝั่งแน่ นอยู่ ในหัวใจ ถึ งแม้ว่ าบุ คลิกภายนอกจะมองดู หยาบกระด้างเมื่อเปรียบกั บ
ชาวเมื องที่เจริ ญแล้วก็ตาม แต่ พวกเขาก็คือมนุษย์เช่ นเดียวกับเรา มีอารมณ์ ความรู้สึก มี คุณธรรมความดี
และมีข้อบกพร่องในธรรมชาติของมนุษย์ ไม่ต่ างจากกับเราเลย”
แม้ว่ า ในภาคสนามนั้ น เราพยายามหาความแตกต่างว่ าตนเองต่างจากพวกเขาอย่ างไร แต่
แน่นอนตัวตนของนักวิ จัยก็เหมื อนกั บเหรียญสองด้าน ด้านหนึ่ง คือ คนแปลกหน้าสาหรั บคนท้องถิ่ น
ส่ วนอีกด้านหนึ่ งคือ มนุ ษย์ที่มี อารมณ์ความรู้ สึก และรู้ ร้อนรู้ หนาวร่วมกั บคนท้องถิ่ น ซึ่งทั้งสองด้านนี้
กลายเป็ นสิ่งที่อยู่ร่วมกัน และเป็ นสาระที่เลี่ยงไม่ ได้สาหรั บนักมานุ ษยวิ ทยา ซึ่งพบว่า ความพยายามที่
จะค้นหาความเหมือนกับแตกต่ าง ทาให้เกิ ดผลตามมา นั่นคือการสร้างความเป็นอื่น พร้อมทั้งการอธิบาย
ความเป็นอื่นให้ เป็นจริงขึ้นมา ด้วยการอธิบายครั้งแล้วครั้งเล่ าซ้าๆ กัน อยู่ อย่างนั้น สิ่งนี้ทาให้งานเขียน
ทางชาติพั นธุ์ในเรื่องนั้นๆ กลายเป็นความจริงที่ถู กขับเคลื่อนด้วยความปรารถนาของผู้ที่เข้าไปทาวิจัย
ทางมานุ ษยวิทยา ขณะเดียวกันนักมานุษยวิทยาต้องการอ้างว่าตนเองคื อผู้ที่สร้ างความรู้ และยื นยันว่า
เรารู้จักชีวิตคนอื่ น ซึ่งสิ่งที่ยืนยันว่ารู้นั้นอาจเป็นสิ่งที่ดู ง่ายเกินไป เนื่องจากนั กมานุษยวิ ทยามักเพิกเฉย
ต่ อต้นเหตุครอบงาความรู้ที่มีทั้งแนวคิดและทฤษฎี อยู่มากมาย และเป็นสิ่งที่แอบแฝงอยู่ในแบบแผนการ
ศึ กษาทางมานุษยวิ ทยาที่ยังไม่ได้ถู กตั้งคาถาม และเป็นสิ่งที่ผู้วิจัยไม่เคยถามตนเองเช่นกัน
3. ข้อเสนอแนะ
ผู้วิ จัยเห็ นว่ า การศึกษากลุ่มชาติ พันธุ์ชองในประเด็นเรื่ องการสื บทอดและร่วมสร้างสานึ กทาง
วั ฒนธรรมการใช้ทรัพยากรท้องถิ่นของกลุ่ มชาติพันธุ์ชอง อาเภอเขาคิชฌกูฎ จั งหวัดจันทบุรี ในครั้ งนี้ ก็
เป็ นส่วนหนึ่งของการผลิตซ้าเรื่องราวของการศึกษากลุ่ มชาติพั นธุ์ชอง ซึ่ งที่ผ่านมาก็มี นักมานุษยวิทยา
หรือนักวิชาการอื่นได้ผลิตซ้ าขึ้นมาแล้วมากมาย และการผลิตซ้ าทางวิชาการก็เป็ นส่วนหนึ่งที่ทาให้ความ