ct154 - page 134

126
อาจกล่ าวได้ว่ า เราอาจต้องทาความเข้าใจเรื่ องชองในฐานะเป็ นสิ่งที่ ถูกสร้ างขึ้นทางสังคม
ภายใต้บริ บทความทันสมัยที่ทาให้ กลุ่ มชาติ พันธุ์ชองได้ รับการกระตุ้ นให้มี พลังขึ้นมาด้วยกระบวนการ
หรือปฏิ บัติการต่างๆที่ เกิดขึ้นในท้องถิ่นบ้านคลองพลู ซึ่งหมายความว่า “ชอง” อาจมิ ได้สถิ ตอยู่ในตั ว
บุคคล แต่เป็ นสิ่งที่ผู้ วิจัยสามารถสังเกตและวิ เคราะห์ได้ จากปรากฏการณ์ที่เป็ นปฏิบัติ การสร้างคาว่ า
“ชอง” หรื อความเป็นชองขึ้ นภายในบ้านคลองพลู หรื อกล่าวง่ ายๆ แบบกาปั่นทุบดิ น คือ ลักษณะที่
ซ้อนเร้ นในร่างกายคนท้องถิ่นอาจไม่ไช่ชอง เช่น รู ปร่าง หน้าตา และลักษณะท่าทาง เป็นต้ น แต่สิ่งที่คน
ท้องถิ่นกาลังปฏิบัติการอยู่ คือ ส่วนหนึ่ งความหมายคาว่าชองที่ผู้วิ จัยกาลังค้นหาอยู่ นั่นก็คือ การฟื้นฟู
ความเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ชอง
สอดคล้ องกับ โคเฮน (Abner Cohen) ได้กล่าวถึงปรากฏการณ์ของการเผชิญสถานการณ์ การ
เปลี่ยนแปลงทางประเพณี และการเมืองของกลุ่ มชาติพันธุ์ ว่ า ทาให้เกิดปรากฏการณ์ที่ ตรงกันข้าม 2
ปรากฏการณ์ คือ
1) ปรากฏการณ์การลดทอนความเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ (Detribalization) คื อ กลุ่มชาติพันธุ์ บาง
กลุ่ มต้องปรับตั วในการติดต่อกั บกลุ่มชาติพั นธุ์อื่นจนสูญเสียวัฒนธรรมบางส่วนของตนเองลงไป และรับ
วั ฒนธรรมจากกลุ่มอื่ น ก่อให้เกิ ดการผสมกลมกลืนกั บวัฒนธรรมกลุ่ มอื่นที่ มีอิ ทธิพล ทาให้เกิดการ
สูญเสียสานึกทางชาติพันธุ์
2) ปรากฏการณ์ฟื้ นฟูความเป็นกลุ่ มชาติพั นธุ์ (Retribalization) คือกลุ่มชาติพั นธุ์บางกลุ่ม
แสดงเอกลักษณ์ของกลุ่ มของตนเองขึ้นมาแตกต่ างจากกลุ่มอื่ น ในลักษณะการผลิตซ้า และพัฒนา
สัญลั กษณ์ประเพณีของตั วเองให้เด่นชัดขึ้น มีการอ้างถึงประเพณี ตานาน ค่านิยม และสั ญลักษณ์ต่ างๆ
ของวัฒนธรรมของตนเพื่ อสร้างองค์กรทางการเมืองอย่ างไม่เป็นทางการ ในการเผชิญอานาจกับกลุ่ม
อื่นๆ เพื่อเข้ าไปมีบทบาทในสิทธิและผลประโยชน์ ในบริบทสังคมนั้นให้ได้มากขึ้น
ภายใต้ภาคสนามวิจัย จึงต้องทบทวนบทเรียนใหม่ ว่า ผู้วิ จัยมิได้เห็ นคนชองเหมือนอย่างที่นัก
มานุ ษยวิทยาท่ านอื่นๆ ได้เขี ยนถึง เช่น งานของกรรณิ การ์ เกนิกานนท์และคณะ (2522) บุ ญเดิม พัน
รอบและภารดี มหาขั นธ์ (2522) สุเรขา สุพรรณไพบูรณ์ (2524) และอื่ นๆ ในด้านภาษาชอง เนื่องจาก
ในความเป็นจริ งของพื้นที่ ผู้วิ จัยไม่เห็นภาพการสื่อสารด้วยภาษาชอง เป็นเพี ยงแต่แสดงให้ คนภายนอก
ได้รู้ได้ เห็นคุณค่าของคนชอง เช่น การร้องเพลงชอง การเรียนภาษาชอง หนังสือภาษาชอง เป็ นต้น แต่ที่
สาคั ญที่มักพบเห็นในทุกครั้งที่มี กิจกรรมของท้องถิ่น คือ การบอกกล่ าว “ผีบรรพบุรุษ” ซึ่งคนชองเชื่อว่า
ท้องถิ่ นมีวิญญาณศักดิ์สิ ทธิ์คุ้ มครองดูแลอยู่ จะกระทาสิ่งใดจึงจะต้ องบอกกล่าวผี บรรพบุรุ ษก่ อนเป็น
ลาดั บแรก ซึ่งเป็นวิธี การจัดการทรัพยากรท้ องถิ่นด้วยความเคารพ และตระหนักถึงคุ ณค่าของทรัพยากร
ที่คนรุ่นแล้วรุ่ นเล่าร่วมกันใช้ประโยชน์ และอนุรั กษ์ไว้สื บต่อกันมา ซึ่ งอาจกล่ าวได้ว่ า การเซ่นไหว้ผีบรรพ
บุรุ ษ เป็น ปฏิบัติ การในท้องถิ่น ที่แสดงถึงสิทธิชุ มชนในการสร้างกฎเกณฑ์ ขึ้นมาใช้ในการอนุรักษ์
ทรัพยากรท้ องถิ่น ท่ามกลางความหลากหลายของผู้ คนที่เข้ ามาตั้งถิ่นฐานอย่างต่อเนื่อง