ct154 - page 133

125
พูดคุ ยกันในวงสังสรรค์ ช่วงตอนเย็นเสมอ ซึ่งเป็นข้อมูลเชิ งเจาะลึกถึ งระดับความสั มพันธ์ ความรู้สึก และ
ความขัดแย้งที่พวกเขาพร้อมจะเปล่งเสี ยงออกมาอย่างไม่เกรงกลั ว เพื่อระบายความในใจให้คนแปลก
หน้าอย่างเราได้รับรู้ เป็นทั้งการนินทา และประกาศว่าตนเองยืนอยู่ ฝ่ายใด รวมทั้งความรู้ สึกที่มีต่ อผู้วิ จัย
และคนรอบข้าง
จากการใช้ ชีวิตที่บ้านคลองพลูทาให้ รู้สึกว่า สภาพชีวิตประจาวันของผู้คน มีส่ วนคล้ายคลึงการ
มองเห็ นชี วิตวั ยเด็กของผู้ วิ จัย คื อ ต้ องตื่นขึ้นมาตั้ งแต่ตีห้ า เพื่อเข้าสวน หรือลงทานา และไปกลั บ
ระหว่างสวนกับบ้านอยู่ตลอดวั น พอตกเย็นต้องทากับข้ าวรับประทานกัน ชีวิ ตคนท้องถิ่ นวนเวียนอยู่
เช่ นนี้ ยกเว้นในวันที่มี กิจกรรมของท้องถิ่น เช่น งานผ้าป่า งานบุ ญ และกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับชอง เป็น
ต้ น ปรากฏการณ์ขณะนั้ น ทาให้ผู้วิ จัยไม่สามารถหาคาตอบได้ว่าคนบ้ านคลองพลูที่ถูกเรียกว่า “ชอง”
ในปัจจุบัน มีชี วิตความเป็นอยู่ ที่แตกต่ างจากชีวิตครอบครัวชนบททั่วไปอย่างไร และหลายครั้งผู้ วิจัย
ต้ องทาหน้าที่เป็นผู้ประสานงานและผู้ให้ข้อมู ลเรื่องชองแก่คนภายนอกที่เดินทางเข้ ามาบ้านคลองพลู ซึ่ง
คาถามที่ คนภายนอกเอ่ยถามทุกครั้ง คื อ “ชอง คือใคร” ผู้วิ จัยก็มั กจะบอกไปว่า “ชอง คือ กลุ่ มชาติ
พันธุ์ที่มี ภาษาและวัฒนธรรมเฉพาะของตนเอง แต่ปัจจุบันภาษาและวัฒนธรรมชองกาลังจะสูญหายไป”
และคาถามที่ ตามมาของคนภายนอกก็คื อ “แล้วปัจจุบันอะไรที่บ่งบอกว่าเป็ นชอง” ผู้วิจัยก็ มักจะตอบใน
ลั กษณะก่ากวม คลุ มเครือ และสุ ดท้ายก็มั กจะบอกว่า “หากอยากรู้ข้ อมูลที่ ชัดเจนว่ าชองคือใคร ต้ อง
ถามจากลุ งเฉิน เพราะเขาจะสามารถให้คาตอบได้”
คายส์ (Chares Keyes.2003) ได้ให้ความคิ ดเกี่ยวกับความเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ ไว้ว่า กลุ่มชาติพันธุ์
เป็นการหล่ อหลอมของความรู้สึกร่ วมกันในสายเลือด (shared descent) เช่น ภาษาที่สมาชิกในกลุ่มใช้
สื่อสารกั น มีจุดกาเนิดร่วมกั น และบริบททางประวัติ ศาสตร์ ที่สมาชิกในกลุ่มประสบร่วมกัน ซึ่งสาหรั บ
กลุ่ มชาติพันธุ์ ชองในที่นี้ ก็คื อ ภาษาชองที่ประสบการณ์ครั้งหนึ่ ง คนท้องถิ่นเคยใช้ร่วมกันในการสื่ อสาร
แต่ปัจจุบันได้เปลี่ยนแปลงไปแล้ว
ขณะอยู่ ในสนามวิจัย ผู้วิ จัยรู้สึกว่าตนเองเป็ นเหมือน “ตัวตลก” ที่พยายามค้ นหาความเป็นชอง
ในตัวบุคคล ทั้งๆที่ ผู้วิ จัยก็ รับรู้ว่า ไม่สามารถที่จะค้นพบชองได้อย่างเป็นรู ปธรรม ทั้งวิถีชีวิ ต ภาษาและ
วั ฒนธรรม เป็นต้ น หรืออาจกล่ าวได้ว่า ผู้วิ จัยเพ้อฝั นในสิ่งที่ไม่มี ตัวตน ซึ่งจากบริบทท้องถิ่นเราพบว่ า
ชีวิ ตคนชองได้ ปรับตัวไปตามสภาพบริ บททางสั งคมที่ความทันสมั ยและโลกาภิวั ฒน์ได้เข้ ามาสู่ชุ มชนชอง
เฉกเช่นผู้คนส่ วนอื่นๆ ของสังคมไทย สอดคล้ องกับ จูเลี ยน สจ๊วต (Julian Steward) ได้กล่าวว่า การ
เปลี่ ยนแปลงเป็นผลมาจากการปรับตัวให้ เข้ากั บสภาพแวดล้อม โดยมีพื้ นฐานสาคัญคือ เทคโนโลยี การ
ผลิตโครงสร้ างสังคม และลั กษณะของสภาพแวดล้ อมธรรมชาติ เป็ นเงื่อนไขกาหนดกระบวนการ
เปลี่ ยนแปลงและปรับตัว และวัฒนธรรมก็เป็ นเครื่องมือให้มนุษย์ ปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้ อม ซึ่งจะ
เห็นว่า คนชอง ไม่ต้ องเข้าป่า ล่าสั ตว์อี กต่อไปแล้ ว เพราะสภาพแวดล้อมที่เป็นป่าได้หายไปหมดแล้ว สิ่ ง
ที่เห็นได้คือ การผลิตไม้ ผล และสวนยางพารา ดังนั้ นวัฒนธรรมที่มีอยู่เดิมจึงต้องปรับเปลี่ยนให้สอดคล้อง
กับบริบททางสั งคมเกษตรกรรม