st124 - page 47

38
และการแลกเปลี่ยนโดยไม่หวังผลตอบแทนซึ่ งมักเกิดขึ้ นระหว่างญาติ พี่น้องหรื อภายในกลุ่มเดียวกัน
หรื อที่สั ญญา สัญญาวิวัฒน์ (2547:96)นําทฤษฎีบูรณาการและความเป็ นอันหนึ่ งอันเดี ยวกันทางสังคม
ของ เลวี่ สเตร๊ าส์ (Levi-Strauss) มาอธิ บายว่า มีการสร้ างหลักการแลกเปลี่ยนที่ สําคัญหลายอย่าง
ดังเช่นหลั กการแลกเปลี่ยนที่ ไม่ ใช้เงิ นตรา แต่จะต้องเสี ยค่ าใช้ จ่ายในเชิงประเพณี กฎเกณฑ์
กฎหมายค่านิยมและสิ่งที่ มีค่าและหายากที่สุ ดในสังคม เช่นภรรยาหรื อทรัพยากรธรรมชาติที่ เป็ น
สัญลักษณ์ ซึ่ งผู้ รั บจะต้องมีข้อผูกพันในการให้ตอบตามกฎหรื อบรรทัดฐานของการให้และการรับ
หรื อที่ อานันท์ กาญจนพันธุ์ (2549 : 6) ได้นําเสนอแนวคิดของสํานั กสถาบันนิ ยมซึ่ งมี หน้าที่จัด
ความสั มพันธ์ระหว่างมนุ ษย์กับสิ่งแวดล้อม เพื่อควบคุมวัตถุดิ บที่จําเป็ นในการยังชี พอย่างต่อเนื่ อง
เกี่ยวกับการจัดการแลกเปลี่ยน 3ประเภทได้แก่ ประเภทการแลกเปลี่ยนต่างตอบแทน (reciprocity)
ระหว่างผู ้คนที่มีสถานะภาพทางสังคมในระดับใกล้เคี ยงกันอาจจะให้โดยไม่ หวังสิ่งตอบแทนมี
การแลกเปลี่ยนอย่างสมดุ ลหรื อหวังแต่จะได้ ฝ่ ายเดี ยวประเภทการกระจายกลับ (redistribution)
ในระหว่างกลุ่มคนที่ มีสถานภาพทางสั งคมและเศรษฐกิ จไม่เท่าเทียมกันโดยผู ้ ที่มีสถานะภาพตํ่ากว่ า
ลงแรงไปเพื่อผลประโยชน์สําหรับผู้ที่มีสถานะภาพสูงกว่ าในฐานะผู้ ปกครองมี การตอบแทนด้วย
ความเมตตาหรื อเป็ นบุญคุ ณของผู้ที่มีสถานภาพสู งกว่า จึงเป็ นการสร้ างความชอบธรรมให้ฝ่ าย
ผู ้ปกครอง ขณะเดียวกั นได้สร้ างความมั่นคงให้ อี กฝ่ ายด้ วย ส่ วนอีกประเภทเป็ นระบบการ
แลกเปลี่ยนเชิงการค้าในระบบตลาด (market exchange) เป็ นการแลกเปลี่ยนบนพื้ นฐานของสัญญา
ที่เป็ นกฎเกณฑ์เชิ งนามธรรม เช่นการใช้เงินตรา เพื่อสื่อสารในการปฏิสัมพันธ์กับคู่ค้าโดยไม่ต้อง
สัมพันธ์ แบบตัวต่ อตัว
แนวคิดทฤษฎีไร้ ระเบียบ (chaos theory)
สภาพความไร้ ระเบี ยบที่ เกิ ดขึ้ นท่ามกลางการปฏิ สั มพันธ์ ระหว่างกลุ่ มชาติ พั นธุ์
ที่ หลากหลายของชาวเกาะลันตาสามารถอธิ บายได้ด้วย ทฤษฎี ไร้ระเบี ยบหรื อทฤษฏี โกลาหล
(chaos theory)ซึ่ งเป็ นทฤษฏี ทางวิทยาศาสตร์ที่ ชัยวัฒน์ ถิระพันธุ์ (2542 : 115-143) นํามาใช้ในการ
อธิบายสั งคมไทยเป็ นคนแรกจากงานเขียนชื่อ “ทฤษฎี ไร้ระเบียบ (chaos theory) กับทางแพร่ งของ
สังคมสยาม”ดังสาระสําคัญโดยสังเขปว่าความไร้ระเบียบในความหมายทางวิทยาศาสตร์ คือสภาพ
และกระบวนการที่ไร้เสถียรภาพ (unstable) มีความอ่อนไหวสู งมากและเปราะบางเมื่อมีการกระทบ
เพี ยงเล็กน้ อยในสาเหตุ เบื้ องต้น (initial condition) แต่เมื่ อเกิดซํ้ าบ่อย ๆทําให้ระบบที่ดําเนินอยู่
พัฒนาการไปอย่างไม่ เป็ นเส้นตรง โยงใยซับซ้อนอ่อนไหวและผันผวนบางครั้ งถึ งก้าวกระโดด
ฉับพลันทําให้ เกิดภาวะที่อยู ่ ห่ างไกลจากสมดุ ลและก้าวเข้าสู่ ภาวะเปลี่ยนผ่าน (phase transition)
ในช่ วงเวลาที่ไม่ แน่ นอนและช่ วงเวลานี้ จะมีความไร้ ระเบียบดํารงอยู่ระดั บหนึ่ ง ขณะที่สภาพเก่า