st124 - page 46

37
หลากหลายและการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมที่ ว่า เป็ นพื้นฐานหลักในกระบวนการพัฒนาการของ
มนุษยชาติ เนื่องจากความหลากหลายทางวัฒนธรรมมีส่ วนกระตุ ้นให้เกิดการแลกเปลี่ยนสิ นค้าทาง
วัฒนธรรมระหว่างมนุ ษย์กลุ่ มต่างๆและทฤษฎีการแลกเปลี่ ยน (exchange theory)ของมอสส์ (Mauss.
1967 :10-11)ที่ศึกษาเปรี ยบเทียบระบบการแลกเปลี่ยนของชนชาติ ต่างๆในหลายวัฒนธรรมพบว่าแต่
ละกลุ่มวัฒนธรรมจะมีเหตุผลของการแลกเปลี่ยนการตอบแทนด้วยการเลี้ ยงดูหรื อให้ทรัพย์สิ นที่
แตกต่างๆกันไปดังเช่ นผลการศึกษาในกลุ่มซามัวประเทศนิ วซี แลนด์ มีการตอบแทนด้วยการ
ให้ทรั พย์สิ น การจัดงานเลี้ ยงหรื อการให้ของขวัญที่มี ค่าเท่ ากันหรื อมากกว่ า ส่ งผลให้ “ผู ้ ให้”
มีพลังอํานาจเหนื อกว่าผู้ให้ครั้ งแรกซึ่ งกลายเป็ น “ผู้รับ” การให้เช่ นนี้ จึงเป็ นพลังผลักดันให้เกิ ด
วงจรผูกพันในการกระจายความมั่งคั่งไปสู่สมาชิ กในกลุ่มการศึ กษาในวัฒนธรรมเมารี พบว่าการสร้าง
พันธะสัญญาโดยการให้สิ่ งของเป็ นพันธะสัญญาระหว่างบุ คคลต่อบุ คคลตามทัศนะที่ว่า เป็ นการให้
ในส่วนหนึ่ งที่ควรจะเป็ นของเขาเองอีกกลุ่มหนึ่ งมีทัศนะว่าการแลกเปลี่ ยนของขวัญและการสร้าง
พันธะผูกพัน รวมถึงพิ ธีพอทแลท์ช (potlatch) เป็ นระบบความคิดว่ าการให้เป็ นการบริ จาคด้ วย
จิตใจและเลือดเนื้ อของผู ้ ให้ ส่ วนฝ่ ายรับจะรั บสิ่งที่ เป็ นจิตวิ ญญาณ จึงไม่ควรเก็ บรักษาไว้คนเดี ยว
เพราะผิดทั้ งศีลธรรมจริ ยธรรมผิ ดทั้งทางกายและใจส่ วนการศึ กษาปฏิสัมพันธ์ในชนเผ่าโพลีเนเชี่ ยน
พวกเขาต้องการสร้างสัมพันธภาพและการยอมรับด้วยการได้รั บของขวัญและแลกเปลี่ยนสิ่ งของ
หรื อต้องการเกี่ยวดองทางสายเลือดและการแต่ งงาน ในกลุ่มชนเผ่ าดายัค (Dayaks) จะมี ประเพณี
ให้ผู ้ ที่ อยู่ในที่นั้ นหรื ออยู่ในขณะปรุ งอาหารได้เข้าร่ วมกินอาหารมื้อนั้ นด้ วยนอกจากนั้ นการให้
หรื อการแลกเปลี่ ยนสิ่งของซึ่ งกันและกันยังมีนัยสําคัญที่มีผลต่ อสัมพันธ์ภาพภายในสังคมที่มีการ
ปฏิ สั มพันธ์ ด้วย ดังที่พบเห็ นว่าหากผู ้รั บปฏิ เสธการให้หรื อการเชื้ อเชิ ญ เท่ากับแสดงตัวเป็ น
ปรปักษ์หรื อเป็ นฝ่ ายตรงกันข้ามหรื อประกาศสงคราม เป็ นการปฏิ เสธมิตรภาพและความสัมพันธ์
บางครั้ งการให้เหมือนเป็ นการบังคับให้ทํา เพราะผู ้ รับมีสิ ทธิ์ ในทรัพย์สิ นนั้นและเป็ นพันธะผูกพัน
ทางใจที่ จะต้องให้
การให้ ของขวัญและการแลกเปลี่ ยนสิ่ งของเหล่านี้ ในบางสั งคมได้พั ฒนาเป็ นการ
แลกเปลี่ ยนสินค้าระหว่างกลุ่มที่ มีทรั พยากรที่แตกต่างกันดังที่ พอล(Paul. 1992 :128-129)ได้ยกตัวอย่าง
ผลการศึกษาของมาลินอสกี้ (Malinowky) ที่เข้าไปศึกษาชาวเกาะโทรเบรี ยนด์ (Trobriand islanders)
ว่ามีระบบการแลกเปลี่ยนสิ นค้าระหว่ างกลุ่มที่เรี ยกว่า คูล่ า-ริ งโดยการเดิ นทางวนขวาเป็ นวงกลม
ไปยังกลุ่ มต่างๆพร้อมด้วยสร้อยคอเปลือกหอยที่นําไปเป็ นของขวัญเพื่ อผูกมิตรทางการค้าหากกลุ่ ม
ใดต้องการค้าขายด้วย ก็จะนําสร้อยข้อมือเปลื อกหอยเดินทางวนซ้ายมาตอบแทนหลังจากนั้ นก็นํา
สิ นค้าหรื อทรัพยากรซึ่ งกลุ่มตนมีเหลือเฟื อไปแลกกับสิ นค้าหรือทรัพยากรชนิ ดอื่นๆที่ กลุ่มของตน
ต้องการและไม่ มี นอกจากนั้ นบางสังคมอาจจะมีการแลกเปลี่ยนแรงงานระหว่างครัวเรื อนหรื อกลุ่มต่างๆ