st124 - page 44

35
ปรับตั วเข้าหากันเพื่ อผลประโยชน์ร่ วมกัน ลักษณะดังกล่ าวยังใกล้เคี ยงกับสังคมชาวนาไทยซึ่ ง
ศรี ศักร วัลลิ โภดม (2544 :37)อธิ บายว่า“ไม่ได้มีชี วิตอยู่โดดๆแต่ มีการรวมกันเป็ นกลุ่ มของชุมชน
ที่ อยู่ในพื้ นที่ เดี ยวกัน มี ความสัมพันธ์ ทางสังคม-เศรษฐกิ จ และมี การร่ วมใช้ทรั พยากรและ
แลกเปลี่ยนทรั พยากรซึ่ งกันและกันมีการแต่งงานปะปนกัน เอาแรงกันและมีความสัมพันธ์ ในทาง
วัฒนธรรมความเชื่อมีระบบความเชื่อของท้องถิ่นร่ วมกันทําให้เกิดจารี ตขึ้ นมา”
เมอร์ ฟี (Murphy. 1977 : 21-25 )กล่าวถึงนั กมานุษยวิทยาที่สนใจศึ กษานิ เวศวิทยาวัฒนธรรม
หลายท่ าน เช่ นวิสสเลอร์ (Wissler)ศึ กษาความสัมพันธ์ระหว่างเขตวัฒนธรรมกับการครอบครอง
เศรษฐกิ จหลักหรื อการแสวงหาแหล่งอาหารในดินแดนแถบอเมริ กา โครเบอร์ (Kroeber)ซึ่ งได้รั บ
อิ ทธิ พลจากแนวคิดเกี่ ยวกับเขตวัฒนธรรมของวิสสเลอร์ ศึ กษาเกี่ยวกับพื้ นที่ทางวัฒนธรรมและ
พื้ นที่ ทางธรรมชาติ ของชนพื้นเมื องแถบอเมริ กาเหนื อ เป็ นต้น แต่ผู ้ที่ ริ เริ่ มศึกษาผลที่ เกิดจาก
ความคิดสร้างสรรค์และการกําหนดวิธี การจัดระเบียบในการผลิตจนพัฒนาเป็ นทฤษฎี นิ เวศวิทยาที่มี
อิทธิ พลต่อนักมานุษยวิทยาดังกล่าวคือสจ๊วต (Steward) เมอร์ฟี อธิ บายว่าทฤษฎี นิเวศวัฒนธรรม
ของสจ๊วตให้ความสําคัญกับวัฒนธรรมมากกว่าสิ่ งแวดล้อม โดยเน้นการปรับตัวของสังคมมนุ ษย์
ที่ต้องการให้เข้ากับธรรมชาติแวดล้อมใกล้ตัวจึงกล่าวได้ว่า เป็ นทฤษฎีและวิธีการศึ กษานิเวศวัฒนธรรม
ที่สัมพันธ์ระหว่างสิ่ งแวดล้อมธรรมชาติ เครื่ องมื อและความรู้ ความสามารถหรือภูมิปั ญญาในการ
แสวงหาผลประโยชน์และรู ปแบบการทํางานที่จําเป็ นต้องนําเทคโนโลยีมาใช้กับทรั พยากรธรรมชาติ
การจัดระเบียบในการทํางานมี ผลกระทบด้านอื่ นๆต่อสถาบันสังคมและการฝึ กปฏิบัติตามมาด้วย
ดังนั้ นหัวใจหลักของทฤษฎีนิ เวศวัฒนธรรมของสจ๊วตจึ งไม่ได้ อยู่ ที่ สิ่ งแวดล้อมหรื อวัฒนธรรมแต่
ให้ความสําคัญกับกระบวนการทํางานที่ มีประสิทธิ ภาพที่ สุ ดซึ่ งจะเกี่ยวข้องกับการแบ่งแรงงาน
การจัดระเบียบ เวลา วัฏจักรและการจัดการในการทํางานของมนุ ษย์ในการแสวงหาเพื่ อความอยู่
รอดนอกจากนั้ นทฤษฎีของสจ๊วตยังให้ความสําคัญกับการปฏิสั มพันธ์และการใช้เทคโนโลยีใน
ขอบเขตของวัฒนธรรม มีการศึ กษาประวัติ ความเป็ นมาของเครื่ องมื อที่ใช้ และภู มิปั ญญาในการ
ประดิ ษฐ์ ว่ามี การแพร่ กระจายมาจากที่ อื่ นหรื อสร้ างสรรค์ ขึ้ นเองในชุ มชน เขายังสนใจ
ทรั พยากรธรรมชาติเฉพาะที่สัมพันธ์กับวัฒนธรรมด้ านเทคโนโลยี ซึ่ งเป็ นภูมิปัญญาของมนุษย์ใน
การเข้าถึ งและใช้ประโยชน์จากทรั พยากรธรรมชาติ ได้มากที่ สุ ด สิ่ งแวดล้อมในความหมาย
ของสจ๊วตจึงหมายถึง “นิ เวศวัฒนธรรม” เท่านั้ น
นอกจากนั้ นนักมานุ ษยวิทยาชาวไทยหลายท่านก็ได้นําแนวคิดของสจ๊ วตมาอธิบายใน
แง่มุมต่างๆ เช่ นนิ ยพรรณ (ผลวัฒนะ)วรรณศิริ (2540 :124-125)นําผลการวิเคราะห์ระบบนิ เวศวิทยา
ของสังคมเพื่อค้นหาลักษณะเฉพาะของวัฒนธรรมแต่ละแห่งของสจ๊วตมาอธิ บายว่าสิ่ งแวดล้อมมี
ผลต่อความแตกต่างในการปรับตัวของวัฒนธรรมวัฒนธรรมที่ต่างกั นในสิ่ งแวดล้อมที่เหมือนกัน