st124 - page 210

195
“ปลาฮู ปลาจั๊กของชาวเลเกาะลันตาจะใกล้เคียงกับเรื อใบเสาเดี ยวของชวา (Javanese fusta) ซึ่ งเป็ น
เรื อโบราณที่ใช้ทั้ งใบทั้ งพาย เหมือนเรื อที่ใช้ในทะเลเมดิเตอร์ เรเนียน (Kemp. 2002 : 68-69) แต่เรื อ
ปลาจั๊กมี 2 เสา
ในบทเพลงที่ ชาวเลเกาะลันตาร้ องขับในพิธีลอยเรื อกล่ าวถึง “อาเจ”หรื อ “เรื อแห่ ง
อาเจ (อาเจ๊ ะ)”นอกจากนั้ นบันทึ กของ สมิ ธ(ธนัญญา ทองซ้อนกลีบ. 2539 : 185-187) มี ภาพ
ลายเส้นรู ปเรื อของโอรัง เล้าท์ หรื อโอรั งลาอุ๊ต (UrangLaut)ชาวเลมีลักษณะใกล้เคียงกับปลาฮู ลาจัง
รูปแบบของเรื อปลาจั๊กซึ่ งไม่เคยมีใช้ในน่ านนํ้ าไทยจึ งมีข้อสรุ ปได้ว่าเป็ นเรื อแบบ
อุดมคติ ที่ชาวเลสร้างขึ้นโดยอาจจะประสมประสานรู ปแบบของเรื อใบท้องถิ่นเข้ากับรูปแบบของ
เรื อยุโรปยุคล่าอาณานิคมนั่นเอง
ประเพณี ลอยเรือมีมาก่อนที่ชาวเลจะอพยพเข้ามาในเขตประเทศไทยและอาจจะมี
การประดิษฐ์เรื อลาจังเลี ยนแบบเรื อที่ ใช้ทําสงครามในมะละกา ในช่วงที่ เร่ร่ อนบริ เวณเทือกเขา
“ฆู นุ งฌึรั ย” แต่หากพิ จารณาถึงความซับซ้อนของพิธีกรรมในประเพณี ลอยเรื อความงดงามของ
ลวดลาย และความประณี ตของงานศิลปะการต่ อเรื อตลอดจนสัญลักษณ์ และการให้ความหมาย
ของวัตถุที่ บรรจุในเรื อแต่ละชิ้นลักษณะเฉพาะของดนตรี บทเพลงรํามะนา และท่ารํ าบ่งบอกว่า
งานศิลปะเหล่านี้ มิใช่ เพิ่งเกิ ดขึ้ นในระยะเวลาอันใกล้ แต่ได้ผ่ านขบวนการสร้างสรรค์ สื บทอด
ปรับเปลี่ยนและสั่งสมมาเป็ นเวลายาวนานจนกระทั่งกลมกลืนกลายเป็ นอัตลักษณ์ เฉพาะของกลุ่ม
ดังนั้ นอาจจะเป็ นไปได้ว่า บรรพบุรุ ษของพวกเขาน่าจะเคยเร่ร่ อนแถบน่านนํ้ าอินโดนีเซี ยซึ่ งเป็ น
เมืองที่ มีความเจริ ญมาก่อนและชื่ อเรื อน่ าจะมาจากคําว่า“PerahuLayar”ตามภาษาอินโดนี เซี ย หรื อ
“PrahuLacang”ในภาษามลายู
ส่ วนวัตถุประดิษฐ์ ในพิธีลอยเรื อแสดงถึงร่องรอยหลักฐานของอัตลักษณ์ทางวัตถุ
ที่ สู ญหายไปจากวิถี ชี วิตของชาวเล เช่น ไม้ระกําที่ใช้ประดิ ษฐ์เรื อลาจังเคยใช้เป็ นวัสดุ สําหรั บ
ต่อเรื อที่ใช้ในชี วิตประจําวันในอดีตชิ้นส่ วนวัตถุประดิษฐ์ ด้วยไม้ระกําที่บรรจุในเรื อลาจังบางชิ้ น
เช่ น ซั มปั ง (ฉมวก) เป็ นเครื่ องมื อแทงปลาเพื่ อยังชี พ ปั จจุ บันเปลี่ ยนไปจับสัตว์ นํ้ าด้วยบู บู
หรื อไซดักปลา ประดิ ษฐ์กรรมที่ สร้างสรรค์ขึ้ นใหม่ เช่ น แห อวน ระเบิดฯลฯที่ เรี ยนรู ้ จากการ
ปฏิ สั มพันธ์กับกลุ่มชาติ พันธุ์ อื่ น เพื่อนําส่ วนเกิ นไปจําหน่ ายฆ้องเครื่องมื อสื่ อสารประจําเรื อ
สําหรั บส่งสัญญาณตามรหัสลับที่ตกลงกันไว้ เพื่อบอกกล่าวให้รับรู ้ว่า “เป็ นพวกเดี ยวกันเข้ามาได้”
หรื อ “มีภัยอันตรายให้รีบหนี ”หรื อ “ขอความช่วยเหลื อ”ปัจจุ บันเลิ กใช้ไปแล้วหลังจากที่เปลี่ ยน
วิถีชีวิตขึ้ นมาตั้งถิ่นฐานบนบก (เหง็ม ทะเลลึ ก. สัมภาษณ์ : 6พฤษภาคม2549).
ในบางขั้ นตอนของพิธีกรรมลอยเรื อมีร่องรอยที่ บ่งบอกว่าในกลุ่มชาติพันธุ์ชาวเล
มีความเชื่อเรื่ องคู่ตรงข้ามที่ใกล้เคียงกับทฤษฎีคู ่ตรงข้ามของ เลวี่ เสตร๊ าส์ (Levi-Struss : 1963,1969)