st124 - page 204

189
ตํานานโต๊ ะอาโฆ๊ ฮฺเบอราตัย เดิมเป็ นจอมปลวกและมี งูตัวใหญ่เลื้ อยมาขดตัวเป็ นประจํา
เชื่อกันว่าโต๊ะอาโฆ๊ฮฺเบอราตัยสิงสถิตในตัวงู ชาวบ้านหัวแหลมจึงร่ วมใจกันสร้างศาลให้ เป็ นที่อยู่
อาศัยและเป็ นศาลบรรพบุรุษประจําบ้านหัวแหลมกลางทุ กๆ เดือน 7ก่ อนทํานาทั้ งชาวเลชาวจีน
และชาวมุสลิมที่ มีสวนมีนาบริ เวณนั้นจะร่ วมกันจัดงานฉลองปัจจุ บันชาวเลยังคงทําพิธีไหว้ศาล
และเวียนไม้ระกําก่อนทําพิธีลอยเรื อในเดื อน6และเดือน11ก่อนจะเกิ ดคลื่นยักษ์ สึ นามิ ไม่นานนัก
ชาวเลต้องย้ายศาลโต๊ ะอาโฆ๊ฮฺเบอราตัยและสุ สานมาไว้ทางทิศเหนือของชุ มชนบ้านหัวแหลมกลาง
(อาภรณ์ อุ กฤษณ์. 2532 : 87-90)
ตํานานบ่อคุ ลี ที่บ้านศาลาด่าน เดิ มเป็ นบ่อเล็กๆคล้ายไหชาวเลเรี ยกว่า“บ่อไห”หรื อ
“ตะลากา ตะปอกุ ลี” เล่ากันว่ าหญิงพุงใหญ่ (ผู ้หญิงท้องแก่ ) ที่ ภูเก็ตอยากดื่ มนํ้ าจากบ่อคุลี ตามที่
พบในฝันจึงให้คนกรรเชี ยงเรือมาหา เมื่อผ่านมาเห็ นแสงที่ปาตัยซาตัก (เกาะลันตา) จึ งจอดเรื อขึ้ น
เดิ นหาบ่ อนํ้ า และตักไปดื่มหลายบ่ อแต่ไม่ ใช่บ่ อที่ ต้องการ จนกระทั้ ง ถึ งบ่ อคุลี ตักให้ กิ นจึง
คลอดลูก (บูเด็ น คบคน. สัมภาษณ์ : 18กันยายน 2550)
ในทํานองเดี ยวกันยังมี อีกหลายตํานานซึ่ งมีอัตลักษณ์ และที่มาแตกต่ างกัน เช่นตํานาน
“โต๊ ะเบอแล็ บ บึ รายุ ค” (โต๊ ะเบอแล็ บโต๊ ะฮา) บรรพบุรุ ษผู ้หญิ งสิ งสถิ ตอยู่ ที่ แหลมโตนด
มีอัตลักษณ์ เป็ นแมงมุมนั่งแกว่งชิ งช้าไม้ที่ผู กไว้กับยอดเขาสองลูกมีวิชาตัวเบา ไต่เชื อกโยนตัว
ข้ามยอดเขาได้ เชื่ อว่าเป็ นผู ้ ถ่ ายทอดวิชาหมอตําแยให้โต๊ะบิ ดัด ในพิธี ลอยเรื อจะเชิญให้มาช่ วย
ยกเรื อข้ามภูเขา “โต๊ ะแซะ” บรรพบุรุ ษประจําชุ มชนเกาะสิเหร่ จังหวัดภู เก็ตมีอัตลักษณ์ เป็ นเสื อ
หลังเสร็ จพิธีลอยเรื อ จะนําไม้กันผี 7ต้น ไปปั กในชุมชนชาวเล 7ทิ ศ เว้นไว้ ทิ ศหนึ่ งเพื่ อเปิ ดทาง
ให้โต๊ ะแซะ เข้ามาดู แลความปลอดภัย “โต๊ ะบิกง” มีอัตลักษณ์เป็ นปลาฉนาก มีเรื่ องเล่ าว่าเคย
ช่ วยชีวิตชาวเลไว้ “โต๊ะบาหลิ ว” เป็ นศาลบรรพบุ รุ ษประจําบ้านบ่อแหนปั จจุบันย้ายไปตั้งที่ ศาลาด่าน
มีอัตลักษณ์ เป็ นปลวก3ยอดยอดตรงกลางคื อโต๊ะบาหลิ วซ้ายมือเป็ นผู้หญิงคื อโต๊ะอาโฆฮฺ เบอราตัย
ขวามือเป็ นผู้ ชายชื่ อโต๊ะอีตับ
บรรพบุ รุ ษเหล่านี้ ชาวเลบางกลุ่ มเชื่ อว่ า มี ความสัมพันธ์ กัน เช่น ชาวเลบ่ อแหน เชื่ อว่ า
โต๊ะบาหลิ่ ว เป็ นต้นตระกูลของชาวเล โต๊ะแซะเป็ นน้องชาย โต๊ะบุ หรง โต๊ะอาโฆฮฺบึ ราตัย และ
โต๊ะอีตับ เป็ นลูกศิษย์ (อาภรณ์ อุ กฤษณ์. 2532 : 89)ฯลฯบรรพบุ รุ ษเหล่านี้ จะปรากฏชื่อในบทเพลงที่
ใช้ในพิ ธีเซ่นไหว้บรรพบุรุษและเชื้ อเชิญให้มาร่ วมพิธีกรรมและดูลูกหลานรํ าถวายในงานพิธีลอยเรื อ
ตํานานดังกล่าวเป็ นหลักฐานยืนยันได้ว่าชาวเลเป็ นกลุ่มชาติ พันธุ ์ที่มีการเข้ามาตั้ งถิ่นฐาน
ในบริ เวณพื้ นที่แถบนี้ มายาวนาน จนกระทั่งสามารถสั่งสมเรื่ องราวและสร้างตํานานความเชื่ อ
ในลักษณะของชื่อบ้านนามเมืองไว้มากกว่ากลุ่ มอื่นๆ