บทเรียนการดำเนินงานสภาวัฒนธรรม - page 39

๑๘
เคลื่อนไหวทางวัฒนธรรมนั้นประกอบไปด วยกระบวนการตางๆ ตั้งแตการเรียนรู การสรางสรรค การ
ผลิตใหม และการปรับตั วเกี่ยวกับระบบคุณคาอุดมการณระบบภู มิปญญาและระบบสิทธิอํ านาจ ซึ่งตอง
ปฏิบัติ การอยางตอเนื่อง ด วยการลงทุนลงแรง ในทํ านองเดียวกับการลงทุนทางวัฒนธรรมที่เปน
รูปธรรมดานตางๆ เช นดานเศรษฐกิจดานการเมือง และดานการศึ กษา
ในการลงทุ นพัฒนาทางวั ฒนธรรมความคิด เพื่อใหมิ ติวัฒนธรรมแบบองครวมสามารถ
เปนพลังชี้นําแนวทางการ พัฒนาทางการเศรษฐกิ จ ทางสังคม และทางการเมืองไดนั้นคงตองเริ่ มจาก
ความเขาใจกอนวา ทุกสั งคมมีต นทุนทางวัฒนธรรมสะสมอยูกอนแลวทั้ งสิ้น ในรูปแบบที่ หลากหลาย
ตั้งแตศีลธรรม ศิลปะ และภูมิ ปญญา การสู ญเสียตนทุนทางวัฒนธรรมเหลานั้นไป ก็จะทําใหสังคมนั้น
ลมละลายทั้งทางศี ลธรรม และดานอื่นๆ ตามมา ไมแตกตางมากนักกับการลมละลายทาง เศรษฐกิ จใน
ปจจุบันดังนั้ นประเด็นสําคัญในการแสวงหาทางเลื อกในการพัฒนาในมิติวั ฒนธรรมจึงไมใชเพียงการทํา
ใหทันโลกทันสมัยเทานั้นหากแตอยูที่กระบวนการตางๆ๔ประการคือ
๑) การเสริ มสรางพื้นที่ทางวัฒนธรรมมนุษยทุกคนตองการแสดงออกอยางเทาเทียม
กัน และสามารถแสดงออกไดดีที่สุดในเวทีที่เรี ยกวา พื้นที่ทางวัฒนธรรม เพราะพื้ นที่นี้ถือเปนสมบัติ
รวมกันของทุกคน ปรากฏในรูปตางๆ ทั้งภูมิปญญาความรู อุดมการณ คุ ณคาทางศีลธรรม และ
ทรัพยากรของสวนรวม ซึ่งมีสวนอยางสําคัญในการสร างสรรควัฒนธรรมของการรวมหมู ทําใหเกิด
ความรูสึกเป นเจาของรวมกัน และเกิดความตองการทํากิ จกรรมทางสังคมต างๆ รวมกัน ในพื้นที่ทาง
วัฒนธรรมนี้มนุษยจะสามารถเรียนรู สรางสรรค ผลิตใหม และปรับตัวได ดวยเหตุนี้เองจึงเปรียบไดกับ
ตนทุนทางวัฒนธรรมที่ เปนเสมือนพลังของชุมชนในการเปลี่ยนแปลง
๒) การเสริมสรางประชาสังคม ซึ่งเปนการพัฒนาในมิติทางวัฒนธรรมที่สําคั ญยิ่ง
เพราะแสดงถึงความสามารถในการผลิ ตใหมทางวัฒนธรรมที่ดึงให ชุมชนทองถิ่นตางๆ เขามามีสวน
รวมในการพัฒนาสังคมได อยางแทจริง ดวยการเขามามีสวนในการวางกฎเกณฑ และกติกาของสังคม
เพื่อใหทุกคนมีส วนทั้งรับผิดชอบ ตรวจสอบ และไดประโยชน จากสังคมอยางเสมอภาคและเปนธรรม
ซึ่งจะชวยผลักดันให การพัฒนาในดานอื่นๆ ไมว าจะเปนดานเศรษฐกิจและดานการเมืองกาวหนาไปได
พรอมๆกัน เพราะทุกคนจะรูสึกวาไดรับความเปนธรรมอยางเสมอกัน ชุมชนทองถิ่นก็สามารถปกปอง
สิทธิพื้นฐานของตนได ไมถูกเอารัดเอาเปรียบดังที่เปนอยูในทุ กวันนี้
๓) การเสริมสรางความเขมแข็งใหองค กรชุมชน กระบวนการสรางประชาสังคมจะ
เปนจริงไดนั้น ขึ้นอยูกับเงื่อนไขสําคัญ คือ องคกรชุมชนต องเขมแข็ง เพื่ อจะไดทําหนาที่ทั้งตรวจสอบ
และปกปองสิทธิ ของทองถิ่นไดเต็มที่ นอกจากนั้นความเขมแข็ งขององคกรชุ มชนยังจะมีสวนช วยเ สริม
ใหทองถิ่นมีศั กยภาพมากขึ้น ในการปรับตัวตอการเปลี่ยนแปลง และการแสวงหาทางเลือกในการพัฒนา
ตลอดจนเปนกําลังพื้นฐานของระบบประชาธิ ปไตยแบบประชาสังคมในระดับรากหญาตอไป
๔) การเคารพสิทธิของความแตกต างหลากหลายของพหุสังคม มิติวั ฒนธรรมนั้นมี
ลักษณะเดนอยูที่ การแสดงออกถึ งคุณคาของความเปนมนุษยและการเคารพสิทธิชุ มชน อันเปนเงื่อนไข
สําคัญของการพั ฒนาไปสูความเปนพหุสังคมที่ผูคนแตตางกันทั้งในดานฐานะทางเศรษฐกิจ ระบบการ
ผลิต วิถีชีวิ ต และชาติพันธุ ดังเช นสังคมไทยในป จจุบัน ยิ่งสังคมมีความหลากหลายมากขึ้นเทาใด ยิ่ง
ตองเนนในระบบคุณคาที่เห็นคนเปนคน และเนนความคิดที่ เคารพสิทธิ ของกันและกันมากยิ่งขึ้น