บทเรียนการดำเนินงานสภาวัฒนธรรม - page 35

๑๔
สวนที่สาม กระบวนการทางวัฒนธรรม ซึ่งหมายถึง การเคลื่อนไหวเพื่อเรียนรู
สรางสรรค ผลิ ตใหม และปรับตัวของชุ มชนทองถิ่น ภายใตบริบททางสังคมและธรรมชาติ แวดลอม ซึ ่ง
มีความหลากหลายและแตกต างกัน ไปในแตละชุมชนในขณะที่เกิดการเปลี่ยนแปลงอยูตลอดเวลาทําให
ชุมชนต องคิดคนและแสวงหาทิศทางการพั ฒนาที่หลากหลาย เพื่อการดํารงอยูรวมกันของวัฒนธรรมที่
แตกตางกัน และการเคารพหลักการของวัฒนธรรมอื่น กระบวนการทางวัฒนธรรมนี้จะสะทอนใหเห็น
ถึงศักยภาพของชุมชนในการพัฒนา
๕. วัฒนธรรมกับการพั ฒนา
องคการสหประชาชาติและองคการการศึกษา วิทยาศาสตรและวัฒนธรรมแหง
สหประชาชาติ ไดเห็นความสําคัญของวั ฒนธรรม จึงไดประกาศใหป พ.ศ. ๒๕๓๑-๒๕๔๐ เปน
“ทศวรรษโลกเพื่อการพัฒนาวัฒนธรรม ” (WORLD DECADE FOR C ULTURAL DEVELOPMENT) โดยได
ขอใหรัฐสมาชิกรวมกันจัดกิจกรรม เพื่อบรรลุ เปาหมายของทศวรรษโลกเพื่อการ พัฒนาวัฒนธรรม ๔
ประการ คือ ๑) เนนการใชมิ ติวัฒนธรรมในกระบวนการพั ฒนา๒) เสริ มสรางเอกลักษณทางวัฒนธรรม
ทองถิ่น ๓) สงเสริมการมีสวนรวมของประชาชนในการดํ าเนินงานวัฒนธรรม ๔) ส งเสริมความรวมมือ
ทางวัฒนธรรมระหวางประเทศ (สมัชชาศิลปวัฒนธรรมไทยสภาผูแทนราษฎร, ม.ป.ป., หนา ๑) ซึ่งพระ
ธรรมปฎก(ป.อ.ปยุตฺโต) (๒๕๓๘,หนา๘๗-๘๘) ไดชี้ ใหเห็นวาการเน นความสําคัญของมิติ วัฒนธรรมใน
การพัฒนาเชนนี้ เปนสวนหนึ่งของการตื่นตัวครั้งใหญที่เกิดขึ้นทั่วไปในชวงนี้ของโลก โดยเฉพาะใน
ประเทศที่พัฒนาแลว ได มองเห็นความผิดพลาดและผลรายของการพั ฒนาที่ผานมา ว าถึงแมจะประสบ
ความสําเร็จที่มี คุณคาประโยชน แกปญหาใหแกมนุษยชาติไดมากมายก็จริง แตปญหาที่เกิดขึ้ นจากการ
ที่มุงความเจริญทางวัตถุ การขยายความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ โดยใหวิทยาศาสตรและเทคโนโ ลยี
เปนเรื่องนํา จนกระทั่งทําใหรูสึกกั นวาความเจริญนั้นไดมาถึงจุ ดติดตั นแลวถาขืนดําเนินตอไปในทิ ศทาง
นั้นมนุษยชาติอาจจะถึงกับประสบความพินาศสูญสิ้ นไปก็ได
นั กวิชาการและนักพัฒนาจํานวนหนึ่ งเห็นวา การพัฒนาที่มุงเนนอยูแตการบริโภค
มากกวาการสรางสรรคสังคมอยางเปนระบบบนพื้นฐานของตนทุนทางวัฒนธรรม และภูมิปญญาที่ มี
อยูแลว ผลที่ตามมาก็คือ วัฒนธรรมตองสูญเสียพลั ง และไมสามารถเปนตัวกําหนดทิศทางของการ
เปลี่ยนแปลงทางสังคมตอไปไดในขณะเดี ยวกันการใหความหมายของวัฒนธรรมไวกวางๆ มักจะไมเกิด
ประโยชนใดๆ เพราะทําใหขาดความชั ดเจน เลื่อนลอย และไรพลังที่จะมีต อสังคม ดังนั้ นจึงจําเปนตอง
ทําความเขาใจความหมายของวัฒนธรรมใหถองแทและชัดเจนเสียกอน
ศรีศั กร วัลลิโภดม (๒๕๓๖, หนา ๑๔-๒๖) ไดชี้ใหเห็นวาคนสวนใหญมั กจะเขาใจ
วัฒนธรรมในความหมายของ “ศิลปวั ฒนธรรม” คือ มองวัฒนธรรมวาเปนเพียงรูปแบบของศิลปและ
ประเพณี ปญหาสําคัญของการใหความหมายของวั ฒนธรรมในทํานองนี้ คือ ทําใหมองเห็นวัฒนธรรม
ในลักษณะหยุดนิ่ง ลองลอย และไรชี วิตชีวา เพราะขาดความสัมพันธเชื่อมโยงกับกลุ มชนผูสรางสรรค
วัฒนธรรมนั้น ซึ่งมักมี พัฒนาการที่เคลื่อนไหวและเปลี่ยนแ ปลงอยูเสมอ ดังนั้นน าจะตองหันมามอง
วัฒนธรรมในอีกลั กษณะหนึ่งที่เรียกวา “สังคมวัฒนธรรม” หรือ “ชีวิตวัฒนธรรม” เพราะการมอง
วัฒนธรรมในลักษณะนี้จะกระตุนให เกิดความสนใจวิเคราะหสังคมและชีวิ ตของกลุมชนผูเปนเจาของ
วัฒนธรรมไปพร อมๆ กับการทําความเข าใจลักษณะทางวั ฒนธรรมที่ต องปรับตัวเปลี่ยนแปลงไปตาม