บทเรียนการดำเนินงานสภาวัฒนธรรม - page 36

๑๕
สภาวะแวดลอมอยูเสมอ เพราะไม มีวัฒนธรรมใดอยูโดดเดี่ยวแตตองสัมพันธกีนอยางซับซอนหลายชั้น
ตั้งแตระดับทองถิ่นจนถึงระดับโลก
หากจะพิ จารณาความหมายของวัฒนธรรมในเชิงชีวิตวัฒนธรรมแลววัฒนธรรมนาจะถือได
วาเปนองครวมของวิธีคิดคุณคาและอุดมการณของสังคมที่ มนุษยสรางสรรคและสะสมขึ้นมา ในความ
พยายามที่จะแสดงออกถึงจิ ตวิญญาณของความเป นมนุษย และการปรับตัวกับระบบความสัมพั นธทาง
สังคมและธรรมชาติ ภายใตเงื่อนไขและบริ บทที่แตกตางกัน ตามนั ยนี้วั ฒนธรรมจึงเปรียบเสมือนพลังที่
อยูเบื้องหลังศิลปะและวิถีชีวิ ตของสังคมมนุษย ซึ่ งจะมีความหลากหลายและซับซอนแตกต างกันไปใน
แตละทองถิ่น ขณะเดียวกันก็มีพลังเคลื่ อนไหวเปลี่ยนแปลงได ดวยการผลิตใหมของชุมชนเจาของ
วัฒนธรรมเพื่อปรับตั วกับการเปลี่ยนแปลงของเงื่อนไขและบริ บทของสภาวะแวดลอม
ประเวศ วะสี (๒๕๓๗, หนา ๑๓-๒๐) ไดชี้ใหเห็นวาถาเข าใจความหมายของวัฒนธรรม
ในเชิงชีวิตวัฒนธรรมแลวจะสามารถสรุปคุณลักษณะของวัฒนธรรมได ๘ประการคือ
๑) มี ความหลากหลาย กระจายอํานาจ จึงสงเสริมการเมืองระบอบประชาธิปไตย
วัฒนธรรมจะมี ลักษณะหลากหลายไปตามชุมชนทองถิ่นตางๆ ถาเห็นคุณคาของวัฒนธรรมก็ตอง
สงเสริมความเปนตัวเองทางวัฒนธรรมของชุมชน ทองถิ่นตางๆ ก็เทากับเปนการกระจายอํานาจ และ
สงเสริมการเมื องระบอบประชาธิปไตย การเห็ นคุณคาและสงเสริมวัฒนธรรมของชุมชนท องถิ่นจึงเปน
การพัฒนาประชาธิ ปไตย
๒) กระจายรายไดและสรางความเขมแข็ งทางเศรษฐกิจ จุดแข็งของไทยที่คนอื่นไมมี
คือ วัฒนธรรมไทย ควรคิดเรื่องเศรษฐกิ จกับวัฒนธรรมใหเชื่อมตอกัน เพราะเศรษฐกิ จในรูปแบบ
ปจจุบันมีลั กษณะกระจุกรายไดสูง วัฒนธรรมมีบทบาทสําคั ญในการกระจายรายได
๓) สงเสริมศักดิ์ศรี ของชุมชนทองถิ่น วัฒนธรรมคื อภูมิ ปญญาของชุมชนทองถิ่นซึ่งมี
รากยอนไปไกล ถาเห็นคุณคาของวัฒนธรรมชุมชนทองถิ่นยอมมีศักดิ์ศรี ถาชุมชนทองถิ่นมีศักดิ์ ศรีคน
ทั้งประเทศก็จะมีเกี ยรติ มีความสุ ข เปนการเปดทางเลื อกกวางขวางอยูใหผูคน ลดความเครียดและ
ความขัดแยงในสั งคมลง
๔) มีความเปนบูรณาการ วัฒนธรรมเป นเรื่องของความเชื่อมโยงอยางเปนบูรณาการ
ทุกมิติ วั ฒนธรรมเปนเรื่องของคนทั้ งหมดในชุมชนหรื อสังคม ที่มีความเชื่ อและระบบคุณคาและการ
ปฏิบัติ รวมกัน เปนทั้งเรื่องของเศรษฐกิจ จิตใจ การเมือง สังคม สิ่งแวดลอมพรอมกันไปหมดเปนเรื่อง
เดียวกัน
๕) สรางความบรรสานสอดคลอง (harmony) และความสมดุลยั่งยืน เพราะความ
เปนบูรณาการและความที่มี รากลึกยาวนาน วัฒนธรรมจึงมีลักษณะผสานหรื อมีความบรรสาน
สอดคลองระหวางมนุษยทั้งกายและใจ กับสังคม และกับสิ่งแวดลอม ซึ่งเปนปฏิสัมพันธระหวางสิ่ง
ทั้งหลายทั้งปวงตามธรรมชาติ
๖) มี การพัฒนาจิตใจและจิตวิญญาณอั นลึกซึ้ง การพัฒนาทางวัตถุ ไมคํานึงถึงคุณคา
ทางจิตใจ และจิตวิญญาณ วัฒนธรรมคํานึงถึงเรื่องจิตใจและจิตวิญญาณอันลึกซึ้งสุนทรียกรรมให
ความสุขทางจิ ตใจ