บทเรียนการดำเนินงานสภาวัฒนธรรม - page 33

๑๒
ควรตั้งเปนขอสังเกตไว ณ ที่นี้วา พระธรรมปฎก (ประยุทธ ปยุตฺ โต) (๒๕๓๘, หนา ๙๒–
๙๓) เมื่ อคราวแสดงปาฐกถาพิเศษ๑๐๐ ป พระยาอนุมานราชธน เรื่ อง “วัฒนธรรมกับการพัฒนา” ก็
ไดอธิบายความหมายของวัฒนธรรมไวเปนหลายนั ยอยางนาพิ จารณา ดังนี้
วัฒนธรรม เปนผลรวมของการสั่งสมสิ่ งสรางสรรคและภูมิธรรมภูมิปญญา ที่ถายทอด
สืบตอกันมาของสังคมนั้นๆ
วัฒนธรรม เป นการสั่งสมประสบการณ ความรู ความสามารถ ภูมิธรรม ภูมิปญญา
ทั้งหมดที่ไดชวยใหมนุษยในสังคมนั้นๆ อยูรอดและเจริญสืบตอมาได และเปนอยูอยางที่ เปนในบัดนี้
วัฒนธรรม คือผลรวมของทุกสิ่งซึ่งเปนความเจริญงอกงาม ที่สังคมนั้นๆ ไดทําไว หรื อ
ไดสั่งสมมาจนถึงบัดนี้
วัฒนธรรม เปนทั้งสิ่งที่ทําใหเจริญงอกงามสืบมา และเป นเนื้อตั วของความเจริญงอก
งามที่มีอยู ซึ่งจะเปนพื้นฐานของความเจริญงอกงามตอไป ตลอดจนเปนเครื่ องวัดระดับความเจริญ
งอกงามของสังคมนั้นๆ
ความหมายของวัฒนธรรมแมจะดูแตกตางกันมากบางน อยบางก็ลวนมี คุณคาในตัวเองใน
การชี้ใหเห็นแง มุมตางๆ ของวัฒนธรรม จึงยังคงมีผูใชอยูทุกความหมาย ซึ่งศาสตราจารยเสนห จามริก
ไดกรุณาสรุปนําทางไวใหแลววา “ไมวาเราจะนิยามวัฒนธรรมกันอยางวิจิตรพิ ศดารหรือลึ กซึ้งอยางไร
ก็ตาม แก นสารจริงๆ ของเรื่องทั้งหมดก็คือชี วิตคนนั่นเอง ” พระธรรมปฎก (ประยุทธ ปยุตฺโต) ดังได
ยกมาแสดงไวแลวขางตน ผนวกเขากั บทัศนะอันลุมลึกของศาสตราจารยสุมน อมรวิวัฒน ที่ว า
“วัฒนธรรมคือวิถีดํ ารงชีวิ ตของมนุษย เปนความเจริญงอกงามของชีวิ ตตั้ง แต เกิดจนตาย เปนการ
แสดงออกและการสื่อความหมายของความรู สึกนึกคิ ดของแตละบุคคลหรือกลุ มชน เปนการเปลี่ยนแปลง
ในเชิงสรางสรรค ที่เห็นไดทั้งในรูปธรรมและนามธรรม และแนนอนที่สุด วั ฒนธรรมเปนผลแหง
พฤติกรรมของมนุษย ซึ่งมี ปฏิสั มพันธกับสิ่งแวดล อมทั้งที่เปนเพื่อนมนุษย ธรรมชาติ และเทคโนโลยี ทั้ง
ปวง” (สํานักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแหงชาติ, ๒๕๓๕, หนา ๕)
๓. ธรรมชาติของวัฒนธรรม
สํานักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแหงชาติ (๒๕๓๔, หนา ๕) ไดกล าวถึงธรรมชาติของ
วัฒนธรรมดังนี้
๑) วัฒนธรรมเกิดขึ้นจากการประพฤติปฏิบัติรวมกัน เปนแนวเดียวกันอยางตอเนื่อง
ของสมาชิกในสังคม มีการสื บทอดเปนมรดกทางสังคมตอกันมาจากอดีตหรืออาจเปนสิ่งประดิษฐ
คิดค นสรางสรรคขึ้ นใหม หรืออาจรั บเอาสิ่งที่เผยแพรมาจากสังคมอื่น ทั้งหมดนี้หากสมาชิกยอมรับ
และยึดถือเปนแบบแผนประพฤติปฏิบัติรวมกัน ก็ ยอมถือวาเป นวัฒนธรรมของสังคมนั้น
๒) วัฒนธรรมย อมเปลี่ยนแปลงไปตามเงื่อนไขและกาลเวลา เมื่อมีการประดิษฐ หรือ
คนพบสิ่งใหม วิธีใหมที่ใช แกไขปญหาและตอบสนองความตองการของสังคมไดดีกวา ยอมทําให
สมาชิกของสังคมเกิดความนิยม และในที่สุดอาจเลิกใช วัฒนธรรมเดิมการจะรั กษาวัฒนธรรมเดิมไวจึง
ตองปรับปรุงเปลี่ยนแปลงหรือพัฒนาวัฒนธรรมนั้นใหเหมาะสมมีประสิทธิภาพตามยุคสมัย
๓) วัฒนธรรมของแตละกลุมชน ในสังคมใหญ ยอมมีเนื้อหา รูปแบบ บทบาท และ
หนาที่แตกตางกันไป หากวาความแตกตางนั้นไมกอใหเกิดผลเสียหายตอสั งคมโดยสวนรวมแลว ก็