nt138 - page 61

52
ปารหะบุคคล คือบุ คคลอันควรแก่สถู ปเท่านั้ น น่าที่เจดีย์ 4 อย่างซึ่ งกล่าวมาแล้ว เป็ นของที่เกิดขึ้ น
ในชั้ นหลังแต่ทั้งนี้ ต้องไม่นับถ้อยคําที่กล่าวสรรเสริ ญพระพุทธเจ้าของพระเจ้าปเสนทิโกศล
ซึ่ งพระพุทธองค์ทรงตรั สว่า ถ้อยคําของพระเจ้าปเสนทิโกศลนั้น เป็ นธรรมเจดีย์ ดังมีมาในธรรม
เจติยสูตร
พระธาตุเจดีย์หรื อพระธาตุทางเมืองเหนื อ ที่ถือกันว่าเป็ นสถานที่บรรจุอัฐิ ธาตุ และโดยมาก
ตํานานที่กล่าวถึ งก็เรี ยกว่าพระธาตุด้วยเหมือนกัน แบบอย่างของพระธาตุเจดีย์นี้ มีลักษณะอันน่าจะ
ศึกษากันโดยเฉพาะ ในที่นี้ จักขอขี ดวงจํากัดเขตของการศึ กษาถึงพระธาตุเจดีย์แต่เพียงเมืองเชี ยง
แสนสถานเดียวก่อน
ความเข้าใจในเรื่ องของระยะเวลาของเชี ยงแสนในชั้นนี้ ไว้ว่า ยุติเอาเพียงแค่สมัยพระเจ้า
แสนภูเป็ นที่ สุ ด เกินกว่ านั้ นขึ้ นไปแล้วเป็ นเรื่ องยาก พบกับความวุ่นวายหลายประการ แม้เพียงยุติ
แค่พระเจ้าแสนภูนี้ ก็ยังไม่ วายที่จะต้องทําการวินิ จฉัยกัน เพราะสั กราชที่พึงจะยึดถือได้จากตําแหน่ง
ต่างๆนั้นหาลงรอยกันไม่ เป็ นต้นว่า ประชุมพงศาวดารภาคที่ 61 กล่าวว่า พระเจ้าแสนภู ทรงสร้ าง
เมืองเชี ยงแสน ในศักราช 650 ซึ่ งตรงกับพ.ศ. 1831 ส่ วนพงศาวดารโยนกว่า พระเจ้าแสนภูทรง
สร้างเมืองเชี ยงแสนเมื่อ จ.ศ. 690 ตรงกับพ.ศ. 1871 เคลื่อนกันไป 40 ปี เหตุการณ์สร้างเมืองเชี ยง
แสนของพระเจ้าแสนภู ตามหนังสือประชุมพงศาวดารภาคที่ 61 นั้ น มีสาระอันควรพิ จารณาเพราะ
ระยะเวลาที่สร้างนั้น เป็ นไปตามหมายกําหนดการของพระอัยยิกาคือ พ่อขุนเม็งราย และพระราช
บิดาคือขุนครามหรื อเจ้าพระยาไชยสงคราม เป็ นผู้บัญชาการ
ฉะนั้ น โดยตําแหน่งเมื องเชียงแสนนี้ อาจจะจัดได้ว่าเป็ นชนชั้นหลานหลวง พระเจ้าแสนภู
ครองเมื องเชียงแสน ตั้ งแต่ พ.ศ. 1831 (จ.ศ. 650 )ถึง พ.ศ. 1846 (จ.ศ.675) เป็ นเวลา 25 ปี พระเจ้า
แสนภูครองเมื องเชียงแสนถึง พ.ศ. 1853 พ่อขุนเม็งรายซึ่งครองเมืองเชี ยงใหม่ก็ สิ้ นพระชนม์ พระ
บิดาของพระองค์ คือขุนครามนั้ นจึงได้ไปครองเชียงใหม่ จนถึงพ.ศ. 1856ก็สิ้ นพระชนม์ ตําแหน่ง
ผู ้ ครองเมื องเชียงใหม่ก็ได้แก่ พระเจ้าแสนภู
เหตุการณ์นี้ ย่อมเห็ นได้ว่า พระเจ้าแสนภูครองเชียงแสนเป็ นเวลาถึง 25 ปี แล้วจึ งได้ไป
ครองเมื องเชียงใหม่ ตําแหน่งเจ้าเมืองเชียงแสนก็ตกแก่ หมื่นเจ็ดตรา ถึง พ.ศ. 2862 หมื่ นเจ็ดตรา
สิ้ นพระชนม์ พระเจ้าแสนภูจึงให้เจ้าคําฟูราชโอรส ไปครองเมืองเชี ยงแสนสื บต่อมา พ.ศ. 1875 (จ.
ศ. 694) เจ้าคําฟูไปเฝ้ าพระบิดายังเมืองเชี ยงใหม่ พระเจ้าแสนภูเลยสถาปนาให้ครองเมืองเชี ยงใหม่
แทนพระองค์เสี ย ส่วนพระองค์เองนั้ นก็กลับมาครองเมืองเชียงแสนดังกล่าว ถึ งพ.ศ. 1878 (จ.ศ.
697)พระเจ้าแสนภูสิ้ นพระชนม์
ศักราชจากหนังสื อสองเรื่องนั้ นไม่ลงรอยกันในส่วนของเหตุ การณ์ แต่ พอถึงระยะ
สิ้ นพระชนม์ของพระเจ้าแสนภูกลับใกล้เคียงกันได้ ถ้าพะเจ้าแสนภูสร้ างเมืองเชียงแสนเมื่อ พ.ศ.
1871จริ งตามพงศาวดารโยนกแล้วพระเจ้าแสนภูก็ครองเชี ยงแสนเพียง7ปี เท่านั้ นภายในระยะ7
ปี นี้ พระองค์ได้ทรงสร้างโบราณสถานไว้หลายแห่ง เป็ นต้นว่า เมืองเชี ยงแสนวัดเจดีย์หลวงและวัด