nt138 - page 54

45
การฟ้ อนรําและดนตรีพื้ นเมืองเข้าในหลักสู ตรการศึกษาของวิ ทยาลัย โดยนางพลอยสี ได้ปรับปรุ ง
ท่ารําเพิ่มเติม และนําเพลงซอปั่นฝ้ าย ซึ่ งเป็ นผลงานการสร้างสรรค์ทํานองดนตรี ซอของนายไชย
ลังกา เครื อเสน มาใช้ประกอบการฟ้ อนสาวไหม โดยเจ้าสุ นทร ณ เชียงใหม่ ได้เรี ยกเพลงนี้ ว่า
“เพลงสาวไหม”ซึ่ งเป็ นคนละทํานองกับเพลง “สาวไหม”ที่ ใช้ประกอบการฟ้ อนของแม่ครู บัวเรี ยว
ในที่สุ ดการฟ้ อนสาวไหมแบบดั้ งเดิมของแม่ครู บัวเรี ยว ก็ได้รับการพัฒนาแตกแขนงจน
กลายเป็ นการฟ้ อนสาวไหมในแบบฉบับของกรมศิลปากร ที่ใช้เป็ นหลักสูตรการสอนของวิทยาลัย
นาฏศิลป์ จนเป็ นที่ รู้จักอย่างกว้างขวาง
ด้วยเกรงว่ าการฟ้ อนสาวไหมตามแบบฉบับของแม่ครูบัวเรียว จะหายสาบสู ญไปกับ
กาลเวลา แม่ครู บัวเรี ยวจึงขอจดลิ ขสิทธิ์ ท่ารํา รวมทั้ งประวัติความเป็ นมาของการฟ้ อนสาวไหม
ต่อกรมทรั พย์สิ นทางปัญญา ตั้งแต่วันที่ 11 มิถุนายน พ.ศ.2542 ตามคําขอเลขที่ 7184 ชื่อผลงาน
“ฟ้ อนสาวไหม” โดยมีท่ารําที่แม่ครูใช้ถ่ายทอดเป็ นมาตรฐานมีดังนี้
เริ่มจากการนั่ งคุกเข่ า
1.ท่ าไหว้ เป็ นท่าที่ให้ ความหมายถึงการไหว้บู ชาครู-อาจารย์ รวมถึงเป็ นการขอขมาทั้ งครู -อาจารย์
แขกผู ้ มีเกียรติที่กําลังชมการแสดงอยู ่ เพื่อที่ จะได้แสดงอิริยาบถต่างๆตามท่ าฟ้ อน
2. ท่ าบิดบัวบาน เป็ นท่ าเสริ มต่อจากการไหว้ ก่ อนที่จะฟ้ อนสาวไหมต่อไป
3. ท่ าพญาครุฑบิน เป็ นท่าที่ตั้ งวงก่อนที่จะฟ้ อนสาวไหมท่าสาวไหมช่วงยาว
4.ท่ าสาวไหมช่ วงยาว เป็ นท่าฟ้ อนที่ให้ ความหมายว่า กําลังเก็ บดอกฝ้ ายที่บานแล้วจากต้นฝ้ าย เพื่อ
เอามาแกะเมล็ดออกแล้วนําไปตากซึ่ งท่านี้ เป็ นท่าหลักในการฟ้ อนสาวไหม
5.ท่ าม้ วนไหมซ้าย-ขวา เป็ นท่าที่ให้ความหมายว่ ากําลังเก็บดอกฝ้ ายไว้ในกระด้ง
6.ท่ าตากฝ้ าย (ท่าใหม่ที่แม่ครู บัวเรี ยวรัตนมณี ภรณ์ ได้เพิ่มเติมในปี พ.ศ.2544)
ต่ อจากนั้ นลุกขึ้นเดินตามจังหวะเพลงประกอบด้วยท่ า
7.ท่ าม้ วนไหมใต้เข่ า เป็ นท่าที่ให้ความหมายว่ ากําลังก้มเก็บดอกฝ้ ายที่ตากแห้งแล้วใส่ ภาชนะเพื่อเอา
ไปตีให้ แตกฟู หรื อพองตัวแล้วนํามาพันเป็ นแท่งเพื่ อเอาใส่ในกวงแล้วปั่ นเป็ นเส้นฝ้ าย
8.ท่ าม้ วนไหมใต้ศอก เป็ นท่าที่ให้ ความหมายว่า เมื่อปั่นฝ้ ายเป็ นเส้นแล้ว ดึงฝ้ ายเป็ นเส้นนั้ นมาพันที่
ศอกให้เป็ นระเบี ยบกันเส้นฝ้ ายพันกันยุ่งเหยิงก่อนที่จะเอาไปใส่บนกี่ทอผ้าเพื่อทอเป็ นผืนผ้าต่อไป
9.ท่ าพุ่ งหลอดไหม เป็ นท่ าที่ให้ความหมายถึงกําลังทอเป็ นผืนผ้า
10. ท่ าสาวไหมรอบตัว เป็ นท่าที่ให้ความหมายว่ า กําลังสาละวนอยู่กับการเอาเส้นฝ้ ายใส่บนกี่ หรื อ
จัดเส้นฝ้ ายให้เข้าในฟื มขณะที่ มีการทอเป็ นผืนผ้า