nt138 - page 59

50
จังหวัดเชียงราย (ปั จจุบันคือ ตําบลแม่สุ ก อําเภอแม่ใจ จังหวัดพะเยา) ปัจจุ บันท่านอาศัยอยู่ที่ตําบล
เกาะช้างอําเภอแม่สายจังหวัดเชียงราย
พ่อครู ทวนได้ฝากตัวเป็ นศิษย์กับแม่ครู ขันแก้ว (แม่ปิ๋ วช่างซอ) ตั้งแต่อายุได้ 13ปี ด้วยใจรัก
การซอมาตั้งแต่เด็กๆ ทําให้ท่ านเรี ยนรู้การซอได้อย่างรวดเร็ ว ประกอบการท่านมี นํ้ าเสียงไพเราะ
และมีไหวพริบปฏิ ภาณดี เมื่ อฝึ กฝนได้ไม่นานนักก็ถูกชักชวนให้เข้าร่ วมกับคณะช่างซอไปแสดง
ตามงานปอยต่างๆ จนเมื่อท่ านอายุได้ 17 ปี แม่ครู ขันแก้วจึงได้ฝึ กสอนการแต่งเพลงซอ ค่ าวซอ(บท
กวี) จ๊อย(คือการขับร้ องเดี่ยวที่ เอื้ อนเสียงทอดยาว แบบเดี ยวกับการขับลํานําของภาคกลาง ซึ่ งชาย
หนุ่ มล้านนาในอดี ตมักขับจ๊อยในขณะเดินทางไปแอ่วสาวยามคํ่าคืน) ด้วยหวังว่าพ่อครู ทวนจะเป็ น
ผู ้ สื บทอดมรดกอันศิลปะพื้นบ้านนี้ ไว้ให้คงอยู่
การแต่งเพลงซอของพ่อครู ทวนนั้ น ท่านจะยึดตามหลักเกณฑ์ที่ได้รับการถ่ายทอดจากแม่
ครู ขันแก้ว คือการนําเอาข้อมูลจากประสบการณ์ชี วิต ประเพณี วัฒนธรรม ข้อคิด คําสอน ตลอดจน
ข่าวสารต่างๆมาเรี ยบเรี ยงเป็ นค่าวซอแล้วถ่ายทอดผ่านการขับซอและการจ๊อย
ผลงานการสร้างสรรค์บทเพลงซอ ค่ าวซอ และจ๊อยของพ่อครู ทวน มีมากมายกว่า 120
สํานวน โดยมีผลงานเด่นๆ ได้แก่ ทําบุญปอยข้าวสังข์ ประวัติพระพุทธเจ้า บาป-บุญ-สวรรค์-นรก
แม่ญิง 7ประการประวัติ พญามังรายแอ่วสาวตํ๋าข้าวดําหัวเฒ่าคนแก่ ฯลฯ
ผลงานการประพันธ์ในระยะหลังๆนี้ พ่อครู ทวนได้มีการประยุกต์ให้เข้ากับยุคสมัยและ
สถานการณ์ของบ้านเมือง เช่ น ลาเมี ยไปรบเวียดนาม สาวเหนือล่ องใต้ บ้าเลขบ้าหวย โสเภณีไทย
ในต่างแดน รณรงค์ต่อต้านยาเสพติด โรคเอดส์ เป็ นต้น แต่ ถึงแม้เนื้ อหาของการสร้างสรรค์จะมีการ
ปรั บเปลี่ยนไปบ้าง แต่แก่นที่ ท่านยึดถือว่าเป็ นสิ่ งจําเป็ นในบทประพันธ์ คือการสอดแทรกเรื่องของ
ธรรมะและหลักคําสอนของศาสนานั่นเอง
ด้วยความเก่ งกาจในการประพันธ์เพลงซอ ค่ าว จ๊อย และยังเชี่ยวชาญการขับซอแบบหาตัว
จับยาก จนได้รั บการยกย่องให้เป็ นพ่อครู ซอท่ านหนึ่ งของล้านนานี้ เอง ทําให้มีผู ้ สนใจฝากตัวเป็ น
ศิษย์กับพ่อครู ทวนสอนน้อยจํานวนมากมีทั้ งที่มาจากเชียงใหม่ เชียงรายพะเยาลําพูนและลําปาง
พ่อครู ทวน สอนน้อย เคยได้รั บรางวัลและการประกาศเกียรติ คุณมากมาย อาทิ รางวัล
ชนะเลิ ศการประกวดซอพื้นบ้านเพื่อพัฒนาโครงการ กสช. จากสํานักนายกรั ฐมนตรี ในปี พ.ศ.2532
ได้รับรางวัลชนะเลิศ การประกวดเพลงพื้นบ้านไทย ประเภทเพลงซอ โดยกลุ่มอนุรั กษ์ไทย
มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ปี พ.ศ. 2535และในปี พ.ศ.2541ท่านได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติ ให้เป็ น
ศิลปิ นดีเด่นจังหวัดเชียงราย สาขาวรรณศิลป์ (ค่าว-ซอพื้นเมือง) จากคณะกรรมการวัฒนธรรม
แห่ งชาติ