nt138 - page 69

60
4.พระธาตุเจดี ย์ วัดพระบวช ย่อมเป็ นหลักฐานยืนยันได้ดีที่สุ ดถึงความเปลี่ ยนแปลงใน
แบบอย่างขององค์พระธาตุเจดีย์สมัยต่อมา อีกประการหนึ่ งพระธาตุเจดีย์ที่วัดพระบวชนี้ ยังมีสภาพ
อันจัดได้ว่าค่อนข้างสมบู รณ์ที่สุ ด ยังมิได้มีการเปลี่ยนแปลงแต่ประการใดเลย เพียงแต่ส่ วนยอดตรง
ปล้องไฉนนั้ นหักหายไป และทางทิศตะวันออกขององค์เจดีย์ ได้ถู กคนร้ายลักลอบเจาะขุดไว้
นอกนั้นแล้วยังมีสภาพคงเดิมจึงเป็ นประโยชน์ต่อการพิจารณาหาหลักฐานอย่างยิ่ง
ลักษณะทั่วไปขององค์เจดีย์นี้ เราอาจแบ่ งออกได้เป็ นสามส่วนอี กเช่นกัน ส่ วนล่างสุ ดเป็ น
ฐานเขียงสี่ เหลี่ยมจัตุรั สซ้อนลดหลั่นขึ้ นไปสามชั้ น ส่วนท่ อนตรงกลาง เป็ นแท่งทึ บสี่เหลี่ยมสู งย่อ
มุมไม้สิ บสอง ทํานองยึดส่วนท้องไม้ที่คั่นระหว่างบัวควํ่าบัวหงายให้สู งขึ้น ไม่มีซุ้มจระนําทั้ งสี่ด้าน
และส่วนบนสุ ดนั้ นเป็ นรู ปเจดีย์ทรงกลมตั้ งอยู่ อี กที่หนึ่ ง
ประชุมพงศาวดารภาคที่ 61 ว่า ส่ วนว่าพระยาผายูตนพ่อนั้ น ท่านก็ลงไปกินเมืองเชี ยงใหม่
ในศักราชได้ 708 ตัวปี เมิ งไค้ เดือน 6 เพ็ญวันพุธ มหามูลศรัทธาพระราชเจ้ากือนาสร้ างพระเจดีย์
และวิหารพระพุทธรู ปพระบวชกลางเวียงไชยบุรี เชียงแสนที่นั้ นแล้ว ก็ฉลองทําบุญให้ทานบริ บูรณ์
ในวันนั้ นแล ระยะของศักราชนั้ นตกราว พ.ศ. 1889 สมัยที่สร้างนี้ ก็ ยังเป็ นรัชสมัยของพระเจ้าผายู
พระราชบิดาอยู่
มีพระธาตุเจดีย์อี กสององค์ซึ่ งมีลักษณะเหมื อนกับพระธาตุเจดีย์วัดพระบวชคือ
5.พระธาตุเจดี ย์ วัดปงสนุก กับพระธาตุเจดี ย์ที่ เรี ยกกันเป็ นสามัญว่า ธาตุเขียวที่เชียงแสน
น้อย หรื อเวียงปรึ กษาห่ างจากเมืองเชี ยงแสนไปทางทิศใต้ประมาณ 4 กม. ทั้ งสองแห่ งไม่ปรากฏ
หลักฐานว่าสร้างเมื่อใด ใครเป็ นผู้ สร้ าง แต่ธาตุเขียวนั้ นเป็ นพระธาตุเจดี ย์ขนาดใหญ่ซึ่ งปรักหักพัง
บ้างแล้ว เข้าใจว่าพระธาตุ เจดีย์ทั้งสององค์นี้ คงสร้างในรอบพุทธศตวรรษเดี ยวกัน ส่ วนพระธาตุ
เจดีย์วัดปงสนุกนั้ นอาจจะได้รับการปฏิ สังขรณ์หลายครั้ งในระยะหลังก็ได้
6.พระธาตุเจดี ย์ จอมกิตติ ตั้ งอยู่บนดอยจอมกิตติ นอกกําแพงเมืองเชี ยงแสน ค่อนไปทาง
ทิศตะวันตกเฉี ยงเหนือของตัวเมื อง ห่างจากกําแพงเมื องทางประตูเชียงแสนออกไปประมาณ 1 กม.
เศษ เพราะลักษณะของพระธาตุเจดีย์นั้ น มีความแตกต่ างกันออกไปจากบรรดาพระธาตุเจดีย์ที่กล่าว
มาแล้ว ทั้งๆที่ส่ วนใหญ่ในทางศิลปกรรม จะยังมีความละม้ายคล้ายคลึงกันองค์พระธาตุเจดีย์นี้ เรา
แบ่งออกเป็ นสามส่ วนเช่นกันส่วนฐานล่างสุ ดนั้ นอยู่ ในรู ปฐานเขียงสี่ เหลี่ยมย่อมุม 3ชั้ นส่วนกลาง
คือแท่งสี่เหลี่ยมทรงสู งมีซุ้มจระนําประดิ ษฐานพระพุทธรูปปู นปั้ นทั้ ง 4 ด้าน และย่อมุมอีกเช่นกัน
ส่ วนบนสุ ดเป็ นองค์เจดีย์แปดเหลี่ยมมี องค์ระฆัง บัลลังก์ และปล้องไฉนหุ ้ มด้วยทองจังโก บรรดา
ลวดลายปูนปั้ นประดับเรื อนซุ ้มจระนํานั้ นไม่สู ้ประณี ตนัก เป็ นลายเครื อเถาเกี่ยวสอดกันอย่างตื้นๆ
ความงดงามของบรรดาลวดลายต่างๆ สู้พระธาตุเจดีย์วัดป่ าสักมิได้ และตรงส่วนเหนือซุ ้มจระนํา
นั้น ก็ไม่มีพระเจดีย์ขนาดเล็กประจํามุมทั้ ง 4 อนึ่ งลักษณะพระพุทธรูปก็พบเพียงส่วนพระพักตร์อยู่
แห่ งเดียวเท่านั้ น ซึ่ งยังเหลืออยู ่ในซุ้มจระนําด้านทิศตะวันตก เห็ นได้ชัดว่าเป็ นพระพุทธรู ปปูนปั้ น