nt138 - page 51

42
ก่อนที่อุ ๊ยแปง โนจา ศิลปิ นพิณเปี๊ ยะอัจฉริ ยะผู้ นี้ จะลาลับจากโลกไป ท่านเคยแสดงพิ ณ
เปี๊ ยะต่อหน้าพระที่นั่งของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี พร้ อมทั้ งทูลเกล้าถวาย
พิณเปี๊ ยะซึ่ งสร้ างสรรค์จากฝี มือของท่านอี ก 1 เลาด้วย
ในปี พ.ศ.2534 ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดเชียงราย ได้มอบโล่เชิดชูเกียรติให้กับท่าน ในฐานะ
ศิลปิ นพื้ นบ้านดีเด่ น และอีกสองปี ต่อมาคือ พ.ศ.2536 ท่ านได้รับการเชิ ดชูเกียรติให้เป็ นผู ้ มีผลงาน
ดีเด่ นทางวัฒนธรรมสาขาศิลปการแสดง (พิณเปี๊ ยะ) จากคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่ งชาติ
อีกหนึ่ งปี ให้หลัง อุ๊ยแปง โนจา อิจฉริ ยะคีตราชาพิณเปี๊ ยะ วัย 93 ปี ได้ปิ ดตํานานเสี ยงพิณ
เปี๊ ยะที่ก้องกังวาน พร่ างพรายประกายพลิ้วไหว อย่างที่หาใครในบรรณพิภพเทียบได้ยากยิ่ง เหลือ
เพียงเสียงดีดพิณอันเพราะพริ้ งของท่าน ซึ่ งได้รับการบันทึ กไว้ให้ ลูกหลานชาวเชียงราย ตลอดจน
อนุ ชนชาวไทยได้รําลึกถึงดังที่ คุ ณไพฑูรย์ พรหมวิจิตร ได้กล่าวสรรเสริ ญอุ๊ยแปง โนจาไว้ว่า
บัวเรียว (สุ ภาวสิทธิ์) รั ตนมณีภรณ์
แม่ครู ผู้สร้ างสรรค์ตํานานฟ้ อนสาวไหม
หากเอ่ ยถึงการแสดงนาฏศิ ลป์ ซึ่งมี ความงดงาม อ่อนช้ อยประณีตนุ่ มนวล และมีแบบฉบับ
เฉพาะของจังหวัดเชี ยงราย ย่อมหมายถึ ง “ฟ้ อนสาวไหม” ซึ่งแม่ ครูบัวเรียว (สุ ภาวสิ ทธิ์) รั ตนมณี
ภรณ์ ได้ แรงบันดาลใจในการสร้ างสรรค์และประดิ ษฐ์ ท่ารํา จากอากัปกิริยาของการทอผ้ าฝ้ าย อัน
เป็ นวิถีชี วิตของสตรีล้านนาในอดีตและนาฏศิลป์ ชุดนี้ได้กลายเป็ นมรดกทางวัฒนธรรมอันลํ้ าค่ าซึ่ ง
สร้ างความภาคภู มิใจให้ แก่ชาวเชียงรายนั บแต่อดีตจวบจนปัจจุบัน
“ฟ้ อนสาวไหม”กับความหมายที่มากกว่าเส้ นไหม
ผู ้ คนโดยส่วนใหญ่มักเกิดความเข้าใจผิดว่า การฟ้ อนสาวไหมนั้ น เป็ นการร่ ายรําที่แสดงให้
เห็นถึงวิถีชีวิตของสาวล้านนาที่กําลังสาวไหมจากรังก่อนจะนํามาทอเป็ นผืนผ้าไหมอันงดงาม
แต่ความจริ งแล้วคําว่ า “สาวไหม” ในภาษาล้านนา หมายถึง การดึงด้ายออกเป็ นเส้น ก่อน
จะนําไปทอเป็ นผืนผ้า คําว่ า “ไหม” ไม่ได้หมายถึ งเส้นไหมจากตัวไหม แต่หมายถึ ง เส้นด้าย
รวมถึงใช้เรี ยกสิ่ งที่มีลักษณะเป็ นเส้นเล็กๆเรี ยวบาง อาทิ เชื อกฝ้ ายสําหรับผูกข้อมื อเรียกว่า “ด้าย
ไหมมือ” เส้นด้ายเย็บผ้า เรี ยกว่า “ไหมหยิบผ้า” ประกอบกับสภาพวิ ถีชี วิตส่ วนใหญ่ของสตรีล้านนา
ในอดีตนั้ น จะมีการปลูกฝ้ ายไว้เพื่อใช้ทอเป็ นเครื่ องนุ่ งห่ ม หรื อเครื่องใช้ต่างๆในบ้าน ส่ วนการ
ปลูกหม่ อนเลี้ ยงไหมเพื่อนํามาทอเป็ นผ้าไหมนั้ นพบได้น้อยมาก จนไม่สามารถเรี ยกว่าเป็ น
วัฒนธรรมของสตรี ชาวล้านนาได้