nt138 - page 68

59
ไปจากศิลปะแบบอยุธยาอีกด้วย เพราะในสมัยอยุธยานั้ นเรามักจะพบพระอุโบสถขนาดใหญ่ อยู่
เสมอก่อนศิลปะแบบอยุธยาขึ้ นไปแล้วตัวอาคารของโบสถ์จะไม่ค่อยได้พบกันนัก
ในสมัยสุ โขทัยที่ยังเจริ ญรุ่งเรื องอยู่นั้ น กล่าวถึ งพระอุโบสถเพียงแห่งเดียวเท่านั้น ในศิ ลา
จารึ กตอนที่ว่าด้วยการออกผนวชของพระมหาธรรมราชาลิไทย พระองค์บรรพชาเป็ นสามเณรใน
พระราชวังก่อนแล้วเสด็จพระราชดําเนิ นด้วยพระบาทไปยังวัดป่ ามะม่วง เพื่อกระทําอุปสมบทวิธี
ซึ่ งที่วัดป่ ามะม่วงนี้ ศิ ลาจารึกว่า มีกลาสี มาอุโบสถ
โบราณสถานอันเป็ นศิลปกรรมที่สร้ างขึ้นในสมัยพระเจ้าแสนภูนั้น ที่ ชัดเจนแน่ นอนตาม
ประชุมพงศาวดารภาคที่ 61คือ
1.วัดเชี ยงมั่นกล่าวว่าเป็ นปฐมอารามในเมื องเชียงแสน
2.วัดป่ าสัก
3.วัดเจดีย์หลวง
โบราณสถานทั้งสามแห่ งเท่าที่เหลืออยู ่อย่างบริ บูรณ์มีเพียงสองแห่งเท่านั้ น ซึ่ งกรมศิลปากร
ได้ทําการบูรณะขึ้นตามแบบสภาพรู ปทรงเดิม คือ วัดป่ าสักและวัดเจดีย์หลวง อนึ่ งหากนับวัดพระ
ยืนด้วยก็ได้ เพราะเป็ นวัดที่ พระเจ้าคําฟูราชโอรสทรงสร้างขึ้ นในสมัยของพระเจ้าแสนภู คือ เมื่อ
พ.ศ. 1875 ซึ่ งปั จจุบันนี้ เหลือแต่เพียงพระเจดีย์องค์เดียวเท่ านั้น และสงสัยว่ าน่าจะมี การซ่อมแซม
ขึ้นในสมัยต่อมาราวพุทธศตวรรษที่ 22 ก็ได้ สมัยนั้นพระเจ้าสุทโธธรรมราชกษัตริ ย์แห่ งกรุ งอังวะ
ประเทศพม่ามีอํานาจครอบครองมาถึงแคว้นล้านนาซึ่ งรวมทั้ งเมืองชียงแสนในเวลานั้ นด้วย
ระยะที่กล่าวนี้ ประชุ มพงศาวดารภาคที่ 61กล่ าวว่า เจ้าฟ้ าหลวงทิ พเนตรกินเมืองไชยบุรีศรี
เงินยางเชียงแสนแล้ว พระยาหลวงไชยชิตสร้างวัดยืนแถมใหม่ เจดีย์กว้าง 4 วาอก (9.00 เมตร) สูง
11 วาอก (23.00 เมตร) บรรจุพระธาตุย่อย 140 องค์ ในจุลศักราช 1000 ตัวปี เปิ กยีนี้ นางฟ้ ากาเผือกก็
จุติตายในปี แล ตามข้อความดังนี้ มีที่น่ าสงสัยอยู่ ตรงที่ ว่า วัดยืน เพราะในเมืองเชียงแสนมีวัดที่ลง
ท้ายว่า ยืน อยู่สองวัดคือ วัดพระยืนดังกล่าวนี้ กับวัดบุญยืนน่าจะเป็ นวัดพระยืนมากกว่า เพราะอยู่
ในแนวเดียวกับวัดเชตะวันตามบัญชี วัดท้ายหนังสือนั้ น ทั้งนี้ เพราะระยะของเหตุการณ์ในจุลศักราช
1000 (พ.ศ. 2181) ใกล้เคียงกับระยะเวลาที่สร้างวัดเชตะวันมาก วัดเชตะวันสร้างเมื่อ พ.ศ. 2180 (จ.
ศ. 999)
ลักษณะพระธาตุ เจดีย์วัดพระยืนนี้ แสดงให้ เห็นความวิวัฒน์ในแบบอย่างไปอี กแบบหนึ่ ง
แล้ว เป็ นแบบที่สื บต่อจากวัดพระบวชลงมา เพราะว่าตรงท่อนกลางซึ่ งตามปกติจักต้องมีซุ้มจระนํา
ประดิษฐานพระพุทธรู ปเช่นที่ พระธาตุเจดีย์วัดป่ าสักดังกล่าวมาแล้ว กลับเป็ นแท่งสี ่เหลี่ ยมทึบทรง
สู ง ประกอบด้วยลวดบัวคาดกลางโดยตลอดทั้ งสี่ด้าน ตั้งอยู่บนฐานเขียงสี่เหลี่ ยมซ้อนลดหลั่นกัน 3
ชั้น ตอนส่ วนบนเหนือแท่ งสี่ เลี่ยมทึบทรงสู งขึ้นไปเป็ นเจดี ย์ทรงแปดเหลี่ยม แบบวัดเจดีย์ทรงแปด
เหลี่ ยมแบบวัดเจดีย์หลวง