nt138 - page 57

48
ขั้นตอนการเรี ยนรู ้การขับซอ ส่วนใหญ่มักจะถ่ายทอดกันในหมู่เครื อญาติ คือจากรุ่ นพ่อแม่
สู่ รุ่นลูกหลาน ถึงกระนั้ นก็ยังมีการถ่ายทอดจากครูซอหรื อช่ างซอที่มีชื่ อเสี ยงด้วย ซึ่ งผู้เรี ยนต้อง
“ไปตั้ งขันเฮียนซอ” หรื อที่เรี ยกว่าการขึ้นครู เสียก่อน และครู ซอจะปลุกเสกคาถาอาคมเพื่ อให้
ผู ้ เรี ยนมีสติปั ญญาดี มีความจําแม่ นยํา และให้ ผู ้ เรี ยนกิน “อ้อผญา” (นํ้ าผึ้ งที่บรรจุในปล้องต้นอ้อ
และผ่านการปลุกเสกแล้ว) ด้วยความเชื่ อว่าผู ้ เรี ยนจะได้มีสติปัญญาดี ความจําดี และมีไหวพริบ
ปฏิภาณดีด้วย
ในอดีตการเรี ยนรู้การขับซอนั้ น ผู้ เรี ยนมักไปอาศัยอยู่ กับครู ซอ เพื่ออยู่ปรนนิ บัติรั บใช้
ตั้งแต่ ตักนํ้ า ซักผ้า ถูเรื อน หุ งข้าว ทําอาหาร ตามประเพณี อันเป็ นธรรมเนียมระหว่างลูกศิษย์กับครู
เมื่อครู ถ่ายทอดวิชาการขับซอให้แล้ว ผู ้ เรี ยนต้องหมั่นฝึ กฝน ท่ องจําให้เกิดความชํานาญ ต่ อเมื่อมี
ความสามารถในเชิงซอบ้างพอสมควร จะต้องติดตามครูไปทุกหนทุ กแห่ งที่ครู ไปลงผามซอ(เวทีขับ
ซอ) เพื่อคอยสังเกตดูลีลาท่าทางของครู บนเวทีจริ ง เพื่อที่ จะได้นํามาใช้กับตนเองเมื่อยามที่ ต้องออก
ผามในโอกาสต่อไป อีกทั้ งการที่ได้ออกไปสัมผัสผามซอนั้ น ช่ วยให้เกิดความเคยชิ นและไม่มี
อาการประหม่าเมื่อต้องออกผามใหม่ ๆด้วย
พ่ อครูสิ งห์แก้ ววงศ์ มูลจาก“ครู พักลักจําสู่ ช่างซอดีเด่ น”
พ่ อครูสิ งห์แก้ ว วงศ์ มูล เกิดเมื่อวันที่ 13 ธันวาคมพ.ศ.2473 ท่านเป็ นช่างซอที่ ได้รั บการยก
ย่องให้เป็ นศิลปิ นพื้นบ้านดีเด่น (สาขาช่างซอ)ปี พ.ศ.2534ของจังหวัดเชียงราย
พ่อครู สิ งห์แก้วมิ ได้ฝากตัวเพื่อขอเรี ยนซอจากพ่ อครู ซอเฉกเช่นคนอื่นๆ แต่อาศัยที่ท่านเป็ น
ผู ้ ที่มีสติ ปัญญาดี มีไหวพริ บปฏิภาณดีเยี่ยมและมีความสนใจใฝ่ รู้ในเรื่ องการซอมาตั้งแต่สมัยที่ท่าน
ยังบวชเป็ นสามเณร ที่วัดศรี วิชัย(ดอนสะเก็น) อําเภอเมือง จังหวัดเชี ยงราย (ซึ่ งในขณะที่พ่อครู สิ งห์
แก้วเป็ นสามเณรนั้ น ท่านได้ชื่อว่าเป็ นสามเณรนักเทศน์มหาชาติ ที่ มีนํ้ าเสียงดีเทศน์ได้ไพเราะจับใจ
เป็ นที่เลื่อมใสศรั ทธาของคณะศรัทธาเป็ นอย่างยิ่ง) ท่านจึ งใช้การดู ฟัง สังเกต และจดจําท่วงทํานอง
และลีลาการซอจากช่ างซอที่ออกแสดงตามงานปอยต่างๆ จนเมื่อท่านได้ลาสิ กขาแล้ว จึ งได้หมั่น
ฝึ กฝนการซอด้วยตนเองตามวิถี ทางของการเรี ยนรู้แบบครูพักลักจํา
ในช่ วงแรกของการฝึ กหัดนั้ นพ่ อครู สิ งห์แก้วจะใช้การลอกเลียนแบบช่างซอที่ท่านชื่ นชอบ
โดยฝึ กทั้งซอล่องแม่ปิ งของเมืองเชี ยงใหม่ ซอล่องน่ านของเมืองน่ าน ตามด้วยซอละหม้ายเชียงแสน
เสเลเมา พระลอเดินดง เป็ นต้น จนเมื่อท่านมี ความเชี่ยวชาญการซอมากขึ้ น จึงได้รวบรวมเพื่อนฝูงที่
เป็ นช่างปี่ 3 คน ช่ างซึง 1 คน และช่ างซอ 2 คน ก่อตั้งคณะซอที่ มีชื่ อว่า “ศรี เกณฑ์เมือง” (ดอย
สะเก็น) โดยท่านได้ใช้นามแฝงในการซอว่า “ปั๋นแก้ว”
คณะซอศรี เกณฑ์เมือง ภายใต้การนําของพ่อครู สิ งห์แก้ว ค่อนข้างจะได้เปรี ยบคณะซออื่นๆ
เนื่องจากท่านเคยบวชเรี ยนมาก่ อน จึงสามารถสอดแทรกข้อคิด-คุณธรรม และมุขตลกได้อย่างลงตัว