nt138 - page 65

56
องค์หนึ่ งเอาพระบรมธาตุกระดูกตาตีนกํ้ าขวา (เบื้ องขวา) แห่งพระพุทธเจ้าใหญ่เท่าเม็ดถั่วกว่าง (ถั่ว
เขียว) เอามาแต่เขตเมืองปาฏลิบุตรนั้น เอามาสู่ พระยาราชแสนภู แล้วท่านก็พร้อมกับด้วยมหาเถรเจ้า
เอาไปสร้างมหาเจดีย์บรรจุไว้ภายนอกประตู เชียงแสน ด้านเวียงแห่งตนภายนอกทิศตะวันตก ต่อ
วัดพระหลวงภายนอกที่นั้นแล้ว ก็ สร้างให้เป็ นอารามกว้าง 50 วา เอาไม้สักมาปลูกแวดกําแพง 300
ต้น แล้วเรียกว่าอารามป่ าสักแต่นั้ นมาแล แล้วก็สร้างกุฏิให้เป็ นทานแก่มหาเถรเจ้าตนชื่ อว่า พุทธ
โฆษาจารย์นั้นอยู่สถิ ตที่นั้ นก็อภิเษกขึ้ นเป็ นสังฆราชมหาเถรอยู่ยังอารามป่ าสักที่ นั้น
เรื่ องราวตามตํานานอย่างนี้ ชวนให้เห็ นไปว่า อาจจะเป็ นการเขียนเล่าขึ้ นต่อภายหลังมากกว่า
เพราะข้อความที่บอกถึงการบรรจุพระบรมธาตุนั้ นบ่งชัดจนเกินไปว่า เป็ นพระอัฐิธาตุพระบาทเบื ้อง
ขวาแห่งองค์พระสัมมาสัมพุ ทธเจ้า อนึ่ งเล่าตํานานซึ่ งเป็ นตําราพรรณนาถึงลักษณะพระธาตุต่ างๆ
นั้นก็เป็ นตําราที่เกิ ดขึ้นภายหลังในลังกาประเทศ แต่งขึ้นในตอนที่หาพระธาตุไม่ได้แล้วนั่ นเอง ครั้ น
เมื่อกล่าวถึ งลักษณะพระธาตุ ที่บรรจุอยู่ ในตํานานวัดป่ าสักนี้ ก็ย่อมแสดงให้เห็นว่า เป็ นเรื่องเขียน
ขึ้นใหม่ ภายหลังมากกว่า เพื่อจะให้เป็ นการชักจูงศรัทธาพุทธศาสนิกชนเท่านั้น เรื่ องตํานานอย่างนี้
น่าจะเขียนขึ้ นในราวพุทธศตวรรษที่ 21 - 22 เป็ นแน่
การบรรยายลักษณะพระธาตุเจดีย์วัดป่ าสักอย่างละเอียดนี้ เพื่อจุดประสงค์ที่จะบ่งให้เห็นชัด
ถึงความเป็ นมาตรฐานแห่งคุณลักษณะขององค์พระธาตุเจดีย์ในเมืองเชียงแสน ซึ่ งบรรดาพระธาตุ
เจดีย์ที่ อยู่ในทรงลักษณะคล้ายแบบพระธาตุเจดีย์วัดป่ าสักนั้ น มักจะได้พบเห็ นอยู่เป็ นอันมาก
ประกอบกับอาจยืนยันได้ว่าความสมบูรณ์แบบที่สุ ดในส่ วนทรงขององค์เจดีย์ ก็ ต้องเป็ นพระธาตุ
เจดีย์ที่วัดป่ าสักนี้ เอง นอกจากนั้ นแล้วเราจะไม่ พบความงดงามความสมบูรณ์แบบ ในองค์พระธาตุ
เจดีย์อื่ นๆทั่วไปในเมืองเชียงแสน อันพระธาตุเจดีย์วัดป่ าสักแห่ งนี้
กรมศิลปากรได้ทําการบูรณะให้คงอยู่ในสภาพเดิม ตามหลักวิชาทางโบราณคดีแต่ พ.ศ.
2500 เสร็ จเมื่อ พ.ศ. 2505 และได้รวบรวมบรรดาลวดลายปูนปั้ นที่ปรั กหักพังลงมานั้ น นําไปเก็บ
รักษาไว้ในพิพิ ธภัณฑ์สถานแห่ งชาติ เชียงแสน ซึ่ งจะยังประโยชน์ต่อการศึกษาสื บไปในบรรดา
ผู ้ สนใจทางโบราณคดี
2.พระธาตุเจดี ย์ วัดมุงเมือง ตั้ งอยู่ภายในกําแพงเมืองเชี ยงแสน ด้านทิศเหนื อริ มถนนใหญ่
สําหรั บพระธาตุเจดีย์องค์นี้ ไม่ปรากฏว่าสร้างแต่ครั้ งใดใครเป็ นผู้สร้าง เมื่อพิจารณาลักษณะการ
ก่อสร้างแล้วก็เห็นได้ว่ามี ลักษณะใกล้เคียงกับพระธาตุเจดี ย์วัดป่ าสัก ถ้าตัดส่วนซุ ้ มคูหาพระพุทธรู ป
ตอนล่างของวัดป่ าสักออกแล้ว ก็จะได้พระธาตุเจดีย์วัดมุงเมืองในส่ วนที่เป็ นองค์ประกอบส่ วนใหญ่
แต่มีขนาดเล็กกว่า
ฉะนั้ นจึงอาจแบ่งส่วนของพระธาตุเจดีย์นี้ ออกเป็ น 3ส่ วนคือ
ส่ วนฐานล่าง ทําเป็ นฐานเขี ยงสี่เหลี่ ยมจัตุรั สซ้อนลดหลั่นกันขึ้นไปสามชั้ น ลักษณะของ