nt138 - page 50

41
และมูลเหตุประการสําคัญที่ ทําให้พิ ณเปี๊ ยะเสื่ อมความนิ ยมไป เนื่องจากเมื่อประมาณ 100ปี
มานี้ เกิ ดกรณีพิ พาทขึ้น โดยคู่กรณี ฝ่ ายหนึ่ งใช้คันพิณเปี๊ ยะ ตี หัวคู่อริ จนถึงแก่ ความตาย ทางการจึง
ประกาศห้ามถือพิณเปี๊ ยะไป "ป๊ อก" หรื อดี ดที่ไหนๆดังที่เคยทํา การเล่นพิณเปี๊ ยะจึงอยู่ในแวด
วงจํากัดเฉพาะผู ้ ที่รั กและหลงใหลจริ งๆเท่านั้ น นานวันเข้าการเล่นพิณเปี๊ ยะจึงเกือบจะสู ญหายไป
จากวิถี ชีวิตของชายหนุ่มชาวล้านนา
อัจฉริ ยะคีตราชาพิณเปี๊ ยะ
กระทั่งเมื่อเกื อบ 40 ปี ที่แล้ว อาจารย์ ถวัลย์ ดัชนี ผู้หลงใหลในเสียงดนตรี ที่สงบและสง่ า
งามของพิณเปี๊ ยะ ได้อนุ รักษ์และฟื้ นฟูการเล่นเครื่ องดนตรี ชนิ ดนี้ ขึ้ นหลังจากที่ท่านได้ฟั งที่ประเทศ
เดนมาร์กในครั้ งนั้ น จึ งพยายามสืบหาตัวผู ้ ที่เล่นพิณเปี๊ ยะเป็ น จนในที่สุ ดพบว่ายังมีผู ้ เล่นพิณเปี๊ ยะ
ได้และยังมีชี วิตอยู ่คือ อุ๊ ยแปง โนจา ศิลปิ นพิณเปี๊ ยะชาวเชียงรายนั่นเอง และนับแต่นั้ นเป็ นต้นมา
พิณเปี๊ ยะได้กลับมาเปล่งเสี ยงก้องกังวานจากหัวใจอี กครั้ ง
เดิมนั้ นอุ๊ยแปงเป็ นชาวลําพูน เมื่ออายุได้ 12-13 ปี ท่านได้ขอสื บทอดวิชาการเล่นพิณเปี๊ ยะ
จากพ่อลุ งผั้น ที่จังหวัดเชี ยงใหม่ โดยเสียค่าขันตั้ งในการขึ้ นครู เป็ นเงิน 5 แถบ ท่านฝึ กฝนจนเล่น
พิณเปี๊ ยะได้เก่งและเป็ นที่ รู้จักในสมัยนั้ น
ต่อมาท่านได้อพยพมาตั้งรกรากอยู ่ ที่ บ้านท่าหล่ม อําเภอพาน จังหวัดเชียงราย มีลู กสาวและ
ลูกชายรวม 7 คนซึ่ งต่างแยกย้ายไปสร้างครอบครัวใหม่ เหลือเพี ยงอุ๊ยแปงและภรรยาสองคนต่อมา
ภรรยาของท่ านได้ตายจากไป อุ๊ยแปงจึ งย้ายมาอยู่อย่างโดดเดี่ยวแร้ นแค้นใกล้บริ เวณดอยทอง และ
ดํารงชี พด้วยการสานกระบุง ตะกร้าเล็กๆน้อยๆจําหน่าย จนไม่มีเล็บดีดพิณเปี๊ ยะ ซึ่ งกว่าที่อุ๊ยแปงจะ
สร้างพิ ณเปี๊ ยะขึ้ นใหม่ และฝึ กฝนฟื้ นฟูการเล่นได้อี กครั้ ง ต้องใช้เวลากว่า 5 ปี เลยทีเดี ยว โดย
ระหว่างนี้ เองอาจารย์ถวัลย์ เป็ นผู้ให้การช่วยเหลือและดูแลอุ๊ยแปงในทุกๆด้าน
อาจารย์ถวัลย์ กล่าวตอนหนึ่ งในหนังสื ออนุสรณ์ งานพระราชทานเพลิงศพแปง โนจา ว่า
“ อุ๊ ยแปงเป็ นนักดนตรี ดีดพิณที่อั จฉริยะจริงๆ 10 ปี กว่ าคนเริ่มรู้ จัก ผมเคยเชิ ญท่ านมาเล่น
ที่บ้ านดอยนางแล ให้ แขกชม2-3ครั้ งคนที่รู้ จักฟังพากันทึ่งไปตามๆกัน”
ต่อมาอุ๊ยแปงได้ถ่ายทอดการเล่ นพิณเปี๊ ยะนี้ ให้แก่อาจารย์ประสิ ทธิ์ เลียวศิ ริพงษ์ ผู ้ ครํ่ า
หวอดในวงการดนตรี พื้นบ้านล้านนา และเคยเป็ นอาจารย์สอนที่มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย และ
ศิษย์ของท่านอีกคนหนึ่ งคือ คุณจรัญ มโนเพชร ศิลปิ นเพลงคําเมืองเลื่องชื่อ ซึ่ งได้นําผลงานเพลง
พิณเปี๊ ยะของ อุ๊ยแปง โนจาไปเผยแพร่ สู ่สาธารณชน จนกระทั่งมีผู ้ สนใจขอปวารนาตัวเป็ นลูกศิ ษย์
ลูกหาของอุ๊ยแปงอีกกว่ า 50คนและจุดนี้ เองจึงทําให้การเล่นพิณเปี๊ ยะสื บทอดมาจนถึงปั จจุบัน