ct154 - page 55

47
3.2 พิธีกรรมการแต่งงานชอง
พิธี กรรมการแต่งงานชอง แบ่งออกเป็น 2 อย่าง คือ การแต่งงานเล็ ก เรียกว่า “กากะมรุฮ”
และการแต่ งงานใหญ่ ที่เรี ยกว่า “กาตั่ก” (กาตั๊ก) คาว่า กาตั่ ก ในภาษาชองแปลว่า “การ” แปลว่า
กิ จการ หรืองาน คาว่า “ตั่ ก” แปลว่า ใหญ่ หรื อมาก (รุ่งเพชร ผั นผาย. 2539) ดังนั้น กาตั๊ ก
หมายความรวมว่า “การจัดงานแต่ งงานใหญ่” ซึ่งจะจั ดขึ้ นให้กับลู กสาวคนหัวปี หรือคนสุดท้องเท่านั้น
(สุวิ ชัย โกศัยยะวัฒน์. 2543) พิธีกรรมการแต่งงานของคนชอง ผู้วิ จัยได้แบ่งออกเป็น 2 ขั้นตอน ดังนี้
3.2.1 พิธีกรรมก่อนการแต่งงานชอง
เฉิ น ผันผาย กล่ าวว่า ก่อน ปี พ.ศ. 2500 เมื่อชาย หญิง รักใคร่ชอบกันก็จะมี การสู่ขอหมั้น
หมายกั น และเมื่อตกลงมีการหมั้ นหมายกันแล้ ว พ่อแม่ของฝ่ ายหญิงก็จะอนุญาตให้ ฝ่ายชายเข้ามาอยู่
ร่ วมภายในบ้านฝ่ายหญิ งได้ เพื่ อช่วยฝ่ ายหญิ งทามาหากิน ตลอดจนหลับนอนกั บฝ่ ายหญิงได้ การ
อนุญาตให้ ฝ่ายชายเข้ามาอยู่กินและร่วมหลั บนอนกับฝ่ายหญิงได้ก่ อนแต่งงานนั้น ชาวชองเรี ยกว่า “อยู่
ทดลองดูใจกั นก่อน” ว่าจะมี ความขยันอดทนและปฏิบัติต่ อผู้เป็ นพ่อตาแม่ยายได้หรื อเปล่า ถ้าหากไม่
สามารถทนอยู่ ได้ก็จะไม่เรียกร้องเอาของที่หมั้นไว้คื น ถ้าหากระหว่างการอยู่ ทดลองดูใจกันฝ่ายหญิงเกิ ด
ตั้ งท้องขึ้นมาก็ จะเลื่อนการแต่ งงานออกไปให้ลู กคลอดเสียก่ อนจึ งจะทาพิธี แต่ งงานได้ พ่อแม่ ของฝ่าย
หญิงก็จะต้องจัดพิธีแต่ งงานให้ และถ้ายังไม่จัดพิ ธีแต่ งงานจนมีลูกหลายคน และแยกครอบครัวแล้วและ
มี ผีปู่ย่า ตายาย มารบกวนทาให้เกิดเจ็ บไข้ได้ ป่วย เรี ยกว่า “ผีนางลิงหากิน’ ฝ่ายชายฝ่ ายหญิงก็จะร่วมใจ
กันจัดเครื่ องเซ่นผี และแต่งงานกั นให้ถูกต้ องตามประเพณี (เฉิน ผั นผาย. 2547) โดยพิ ธีกรรมก่อนการ
แต่ งงานของคนชอง แบ่งออกเป็น 2 รู ปแบบ ดังนี้ คื อ 1) อาสาปล่อย หมายความว่า หนุ่ มสาวคู่นั้น
นับตั้ งแต่วั นอาสาเข้ามาอยู่กิ นด้วยกันนั้น รู้สึกว่าอุปนิสั ยใจคอเข้ากั นไม่ค่ อยได้ มีแต่เรื่ องทะเลาะเบาะ
แว้งทุบตี กันอยู่ เป็ นประจา หรือพ่ อแม่ฝ่ายหญิงเห็ นว่ า ฝ่ายชายเป็นคนเกี ยจคร้าน ชอบเที่ ยวเตร่ กิน
เหล้า เมายา ก็สามารถบอกเลิกร้ างกันได้ ซึ่งในกรณี เช่นนี้คนชองจะไม่ ถือว่าฝ่ายหญิ งเสียหายหรือเสื่อม
เสี ยแต่ประการใด และ 2) อาสาติ ด หมายความว่า ทั้งฝ่ายชายและฝ่ายหญิ งคู่นั้น มีอุปนิสัยใจคอที่ เข้า
กั นได้ดี ทั้งพ่ อแม่ฝ่ ายหญิงก็ พอใจ เห็ นว่ าฝ่ายชายเป็นคนดี ก็ จะตกลงแต่ งงานกันอย่างถูกต้องตาม
ประเพณี (สุ วิชัย โกศัยยะวัฒน์. 2543)
สาหรับคนชองนั้ น หนุ่มสาวจะพลอดรักเกี้ยวพารากันได้แต่ เพียงวาจาเท่านั้ น ถ้าเข้าขั้นจับ
มื อถือแขน ถือว่าเป็ นการล่วงเกิน และผิดผี ต้องขอสมาลาโทษ เสี ยค่าผิดผี ไปตามธรรมเนียม หรื อต้อง
ส่งเถ้าแก่ไปสู่ขอแต่ งงานกัน การสู่ขอหญิ ง เมื่อตกลงกั นแล้ว แต่ยังไม่พร้อมจะแต่งงานกัน ทั้ งสองฝ่ายจะ
ตกลงว่าจะแต่ งงานกาหนดไม่เกิน 3 ปี ภายในเวลาที่ กาหนดนี้ฝ่ายชายจะไปอยู่บ้านฝ่ายหญิง หรื อฝ่าย
หญิงอาจจะไปอยู่บ้านฝ่ายชายก็ได้ เรียกว่า “อาสา” (อาซา) บางคู่อยู่กินด้วยกันจนมีลู กแล้ว 2-3 คน จึ ง
มี การแต่งงานกันตามประเพณี ส่วนมากเขาจะไม่ ผิ ดสัญญากัน เพราะกลั วผิดผี (ม.ศรี บุษรา.2521)