22
(Ecology) ที่
ยึ
ดหลั
กระบบนิ
เวศ อาจกล่
าวได้
ว่
านิ
เวศวิ
ทยาการเมื
องเป็
นวิ
ภาษวิ
ธี
(Dialectic) ที่
ปรั
บ
เปลี่
ยนไปมาระหว่
างสั
งคม มนุ
ษย์
กั
บธรรมชาติ
และรวมถึ
งภายในชนชั้
นและกลุ่
มต่
างๆ ในสั
งคม (ชู
ศั
กดิ์
วิ
ทยาภั
ค. 2543)
เพราะฉะนั้
นในการวิ
เคราะห์
ปรากฏการณ์
ทางสั
งคมตามแนวความคิ
ดนิ
เวศวิ
ทยาการเมื
องนั้
น
จึ
งเป็
นการวิ
เคราะห์
ปั
ญหาสิ่
งแวดล้
อมเชิ
งปฏิ
สั
มพั
นธ์
(Interactive Approach) ซึ
่
งเน้
นไปที่
เรื่
องของ
ความสั
มพั
นธ์
เชิ
งอานาจของกลุ่
มต่
างๆ ในสั
งคม การปฏิ
สั
มพั
นธ์
ของโครงสร้
างกั
บปั
จเจก และ
กระบวนการเกิ
ดขึ้
นของการเปลี่
ยนแปลงทางสิ่
งแวดล้
อมที่
หมายถึ
งวิ
ถี
ทางการเปลี่
ยนแปลงทาง
สิ่
งแวดล้
อมได้
ถู
กหยิ
บยกขึ้
นมาให้
ความหมาย หรื
อให้
ความสาคั
ญ (Blaikie.1995) สาหรั
บการวิ
เคราะห์
เชิ
งนิ
เวศวิ
ทยาการเมื
อง สามารถแบ่
งออกเป็
น 3 องค์
ประกอบหลั
กที่
เชื่
อมโยงกั
น ได้
แก่
ประการแรก
แหล่
งที่
มาเชิ
งบริ
บทของการเปลี่
ยนแปลงทางด้
านสิ่
งแวดล้
อม ประการที่
สอง ความขั
ดแย้
งในการเข้
าถึ
ง
ทรั
พยากรและ ประการที่
สาม ผลสะท้
อนทางการเมื
องที่
ตามมาจากการเปลี่
ยนแปลงสิ่
งแวดล้
อม มี
เนื้
อหาดั
งนี้
1. แหล่
งที่
มาเชิ
งบริ
บทของการเปลี่
ยนแปลงทางด้
านสิ่
งแวดล้
อม (Contextual Sources of
Environmental Change) องค์
ประกอบในส่
วนนี้
ประกอบด้
วย ประเด็
นความสั
มพั
นธ์
ระหว่
าง นโยบาย
ของรั
ฐ (State Policy) ความสั
มพั
นธ์
ระหว่
างรั
ฐ (Interstate Relation) และทุ
นนิ
ยมโลก (Global
Capitalism) การศึ
กษาในส่
วนนี้
ก็
เพื่
อสะท้
อนถึ
งผลกระทบที่
ปรากฏมากขึ้
นของพลั
งผลั
กดั
นจาก
รั
ฐและนานาชาติ
ในด้
านสิ่
งแวดล้
อมของโลกที่
ระบบเศรษฐกิ
จ และการเมื
องต้
องพึ่
งพาอาศั
ยกั
น
นโยบายรั
ฐนั
บว่
ามี
บทบาทหลั
กในปฏิ
สั
มพั
นธ์
ระหว่
างมนุ
ษย์
กั
บสิ่
งแวดล้
อมที่
นอกจากกาหนดความสาคั
ญ
ก่
อนหลั
งและการปฏิ
บั
ติ
ของรั
ฐบาลแล้
ว ยั
งมี
ส่
วนสาคั
ญในการกาหนดวาทกรรมทางสั
งคมเกี่
ยวกั
บ
ประเด็
นปั
ญหาสิ่
งแวดล้
อม และมี
ส่
วนสาคั
ญต่
อความเข้
าใจต่
อปั
ญหาการเมื
องของการเปลี่
ยนแปลง
สิ่
งแวดล้
อม ดั
งนั้
น ที่
มา เนื้
อหา การปฏิ
บั
ติ
และผลกระทบของนโยบายดั
งกล่
าวจึ
งต้
องนาเข้
ามา
วิ
เคราะห์
อย่
างละเอี
ยด เนื่
องจากนโยบายรั
ฐเป็
นผลมาจากการต่
อสู้
ช่
วงชิ
งกั
น ระหว่
าง บริ
ษั
ทเอกชน
องค์
กรเอกชน องค์
กรระหว่
างประเทศ และรั
ฐบาลต่
างชาติ
สิ่
งที่
น่
าจะนามาวิ
เคราะห์
ก็
คื
อแรงกดดั
นที่
มี
ต่
อผู้
กาหนดนโยบาย (policy makers) เพื่
อทาความเข้
าใจถึ
งผลที่
ออกมาจากนโยบายหรื
อพิ
จารณา
ว่
านโยบายก่
อนหน้
านี้
มี
ผลต่
อการเปลี่
ยนแปลงสิ่
งแวดล้
อมอย่
างไร
2. ความขั
ดแย้
งในการเข้
าถึ
งทรั
พยากร (Conflict Over Access)ในส่
วนนี้
เป็
นการศึ
กษา
ความสั
มพั
นธ์
ระหว่
างสิ
ทธิ
การเข้
าถึ
งทรั
พยากร (Access Rights) การต่
อสู้
ในท้
องถิ่
น (Local
Struggles) และการเปลี่
ยนแปลงระบบนิ
เวศ (Ecological Transformation) ซึ่
งจะให้
ความสาคั
ญกั
บ
ข้
อจากั
ดและโอกาสที่
ประชาชนและผู้
ด้
อยโอกาสอื่
นๆ ในสั
งคม ที่
ต่
อสู้
เพื่
อปกป้
องสิ่
งแวดล้
อม ที่
วิ
ถี
ชี
วิ
ต
ของพวกเขาจะต้
องพึ่
งพิ
งสิ่
งแวดล้
อมดั
งกล่
าว ทั้
งนี้
เพื่
อให้
เข้
าใจความขั
ดแย้
งในการเข้
าถึ
ง หรื
อสิ
ทธิ
ทั้
ง
