ct154 - page 29

21
จะช่วยให้สามารถวิ เคราะห์ปรากฎการณ์ ที่เปลี่ ยนแปลงไปในประเด็นนี้ได้ เพราะหัวใจของแนวคิดได้
บอกว่ า สังคมมี ความเป็นพลวั ตอยู่ตลอดเวลา การเปลี่ ยนแปลงเป็นผลมาจากการปรับตั วให้ เข้ากั บ
สภาพแวดล้ อม โดยมี พื้นฐานสาคั ญคื อ เทคโนโลยีการผลิ ตโครงสร้างสังคม และลั กษณะของ
สภาพแวดล้อมธรรมชาติ เป็ นเงื่อนไข ดังนั้นการจะทาความเข้าใจในเรื่องการจัดการทรัพยากรท้องถิ่ น
ของกลุ่มชาติพันธุ์ ตั้งแต่ยุคการหาของป่ าปลูกกระวานและเจาะหลุมน้ามันยาง เรื่ อยมาจนปัจจุบันเป็น
การผลิ ตเชิ งพาณิชย์อย่ างการทาสวนผลไม้ พื ชเศรษฐกิ จมันสาปะหลั ง สู่ การทาสวนยางพารา
จนกระทั่ งบางครอบครัวต้องขายที่ดินและผันตัวเองไปเป็นแรงงานในภาคอุตสาหกรรม
9.4 แนวคิดนิ เวศวิทยำกำรเมือง
นิเวศวิ ทยาการเมืองเป็ นแนวคิดเชิ งวิพากษ์ (Critical Approach) ในการศึกษาปัญหา
สิ่งแวดล้ อมที่ถือกาเนิดขึ้ นในช่วงทศวรรษ 1980 มีจุดเริ่มต้นมาจากความรุนแรงของปัญหาสิ่ งแวดล้อมที่
มี มากขึ้นโดยเฉพาะในประเทศโลกที่สาม ที่มี การถกเถียงกั น ถึงสาเหตุของความเสื่อมโทรมของระบบ
นิเวศและสิ่ งแวดล้อม และนักสั งคมศาสตร์ได้เริ่มตระหนั กมากขึ้น ถึงความสั มพันธ์ระหว่างปัญหา
สิ่งแวดล้ อมและความสาคัญทางการเมือง นิเวศวิทยาการเมื องจึงเกิดขึ้ นในฐานะที่เป็นกระบวนทัศน์ใหม่
ในการศึกษาความสัมพันธ์ ระหว่างปั ญหาสิ่งแวดล้อมกั บพั ฒนาการทางเศรษฐกิจและการเมือง (ไชย
ณรงค์ เศรษฐเชื้ อ. 2543 : 23-24)
ปรีชา เปี่ยมพงศ์สานต์ กล่ าวว่า นิเวศวิทยาการเมืองเป็ นการมองว่าอิทธิ พล และผลประโยชน์
ของชนชั้ นที่ครอบงาสังคมจะเป็นอุ ปสรรคอย่างมากต่ อการอนุรักษ์ ทรัพยากรธรรมชาติและการพัฒนา
สิ่ งแวดล้อม ดังนั้น จึงต้ องตระหนักถึ งอิ ทธิพลและบทบาทของอานาจทางเศรษฐกิจการเมื องที่มี ต่อ
ความสัมพันธ์ระหว่างระบบเศรษฐกิจและระบบนิเวศ เพราะในการแสวงหาผลประโยชน์ และกาไรสูงสุด
ของกลุ่มอานาจทางเศรษฐกิจการเมื อง จะมีการสร้ างระบบชนชั้น และการแบ่งแยกสังคมโดยการลาดั บ
ชั้น ขึ้ นมาเพื่อสนับสนุนให้บรรลุเป้าหมาย และอาศั ยระบบนี้ในการขู ดรีดประชาชน ขณะเดียวกันก็ขูด
รี ดธรรมชาติด้วยระบบอุตสาหกรรมนิยม ซึ่งการขูดรีดทั้งสองนี้ได้ สร้างความทรุดโทรมให้กับชีวิ ตมนุษย์
และธรรมชาติไปพร้อมๆ กัน และมองว่าปัญหาสิ่งแวดล้ อมมีความสัมพันธ์กั บปัญหาสังคม เพราะทั้ง
สองปั ญหาเกิดขึ้นในกระบวนการซึ่ งเกี่ยวพันกับระบบชนชั้ น การครอบงาและการควบคุมสังคม ดังนั้น
การแก้ ไขจึงจาเป็นต้องมีการปรั บเปลี่ยนระบบและโครงสร้างอานาจทางเศรษฐกิจการเมืองอย่างรอบ
ด้ าน รวมไปถึงการสร้างความสานึกใหม่ ทางนิเวศ ซึ่งจะกระตุ้นให้ผู้คนในสังคมมี ความตื่นตั วเกี่ยวกับ
ธรรมชาติ และตระหนั กถึงความจาเป็นที่จะต้องสร้างสังคมใหม่ที่มีความเป็นธรรมไร้การกดขี่ขูดรี ด
นอกจากนี้นิเวศวิทยาการเมืองยังเป็นการผนวกเอาข้อพิ จารณาทางด้านเศรษฐศาสตร์การเมื อง
(Political Economy) ซึ่ งเป็นแนววิเคราะห์เชิ งวิพากษ์ และชนชั้ น รวมเข้ากั บหลักการทางนิเวศวิทยา