ct154 - page 27

19
พันธุ์ ที่มีมาแต่ เดิม แต่การมองแค่ประวัติศาสตร์ และสัญลักษณ์วั ฒนธรรมไม่เพียงพอต่อการอธิบาย
กระบวนการรักษากลุ่ มชาติพันธุ์ จาเป็นต้ องมีกลไกทางสังคม เช่ น ครอบครัว เครื อญาติ ชุ มชน และ
ศาสนา ที่ทาหน้าที่สืบทอดลักษณะทางวั ฒนธรรมมาเกี่ยวข้องด้วย (ฉวีวรรณ ประจวบเหมาะ.2547:92)
9.3 แนวคิดนิเวศวิทยำวัฒนธรรม
นิเวศวิ ทยาวัฒนธรรม(Cultural Ecology) เป็ นแนวคิดทางมานุ ษยวิทยาที่สนใจศึกษาการ
เปลี่ ยนแปลงทางสังคม วัฒนธรรม โดยเน้ นถึงอิทธิ พลของสิ่งแวดล้อมว่ าเป็นตัวกาหนดกระบวนการ
วิ วัฒนาการทางสังคมวั ฒนธรรม โดยจูเลียน สจ๊วต (Julian Steward) ได้อธิบายว่า เป็ นการศึกษา
กระบวนการปรั บตัวของสังคมภายใต้อิทธิ พลของสิ่งแวดล้ อม โดยเน้นการศึกษาวิวั ฒนาการหรือการ
เปลี่ ยนแปลงอันเกิดจากการปรั บตัว (adaptation) ของสังคม แนวความคิ ดนี้มองสังคมในลักษณะเป็น
พลวั ตหรื อเปลี่ ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา การเปลี่ ยนแปลงเป็นผลมาจากการปรั บตัวให้ เข้ ากับ
สภาพแวดล้ อม โดยมี พื้นฐานสาคั ญคือ เทคโนโลยีการผลิ ตโครงสร้างสังคม และลั กษณะของ
สภาพแวดล้อมธรรมชาติ เป็ นเงื่อนไขกาหนดกระบวนการเปลี่ยนแปลงและปรับตัวของสั งคมวัฒนธรรม
สจ๊ วต(Julian Steward) มองวั ฒนธรรมว่ า เป็ นเครื่ องมื อช่วยให้ มนุษย์ปรับตัวเข้ ากับ
สภาพแวดล้อม ประเด็นสาคัญสาหรับการศึ กษาเชิงมานุษยวิทยาจึ งมีอยู่ว่ า วัฒนธรรมมีการปรับตั ว
อย่ างไรให้เข้ากับสภาพแวดล้ อม และมนุษย์มี วิธี การอย่างไรในการใช้เทคโนโลยีและระบบเศรษฐกิจใน
การปรั บตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมออกจากความต้องการทางด้ านร่างกายและจิตใจ ซึ่ งเป็นพื้นฐานสาคัญ
อีกส่ วนหนึ่งในการอธิ บายพฤติกรรมของมนุ ษย์ ตั วอย่างเช่น ในสังคมดั้งเดิ ม (primitive societies)
มนุ ษย์มีวิ ถีการผลิตแบบล่าสั ตว์และเก็บหาอาหาร โดยปกติ แล้วผู้หญิงจะเป็นผู้เก็บหาอาหารและผู้ ชาย
เป็ นผู้ออกล่าสัตว์ การแบ่ งแยกงานในลักษณะเช่นนี้มิได้เป็ นเพราะผู้ชายมีร่ างกายแข็งแรงกว่ า แต่เป็ น
เพราะผู้ หญิงต้ องใช้เวลาดูแลลูก ในขณะที่ ผู้ ชายสามารถเดินทางไกลและจากบ้านไปได้ เป็นระยะ
เวลานาน ตามทัศนะสจ๊ วต มนุษย์เป็นสัตว์มี เหตุผล และวิวั ฒนาการทางวัฒนธรรมวางอยู่บนรากฐาน
ของเหตุผล และเพราะสภาพการณ์ แวดล้อมมีความแตกต่ างกันออกไป วัฒนธรรมสองวัฒนธรรมจึงมี
พื้นฐานการปรั บตัว การแก้ปัญหาและมีวิวั ฒนาการแตกต่างกัน เช่น วัฒนธรรมของกลุ่มที่ ตั้งรกรากอยู่
ใกล้ทะเล ย่ อมมีการประดิษฐ์คิดค้ นเครื่องมือยั งชีพประเภทเบ็ด แห อวน ฉมวก เรือ และมี การพัฒนาสั่ง
สมความรู้ เกี่ยวกับการเดินทะเลและการจับปลา ในขณะเดียวกัน ชนกลุ่มอื่นที่ตั้งรกรากอยู่ในเขตป่ าดง
ดิ บ อาจมีการประดิษฐ์ คิดค้นเครื่องมือเพื่อการยังชีพแตกต่างกันออกไป เช่ น หอก ธนู เพื่อใช้ ในการล่า
สัตว์และหาอาหาร กลุ่มชนทั้งสองกลุ่มนี้ย่ อมต้องมีวิ วัฒนาการทางวัฒนธรรมแตกต่างกัน สจ๊วตปฏิเสธ
แนวความคิดแบบวิ วัฒนาการเส้นตรงของนักทฤษฎีวิ วัฒนาการรุ่ นเก่า ซึ่งเสนอว่ าวัฒนธรรมของทุก
เผ่ าพันธุ์ จะมีวิวั ฒนาการเป็นเส้นตรงผ่ านขั้นตอนต่างๆ เหมือนกันหมด สจ๊ วตโต้แย้ งว่าวิวัฒนาการทาง