ct154 - page 28

20
วั ฒนธรรมอาจเกิดขึ้ นได้หลายสาย (multilinear evolution) และแต่ละแนวย่ อมมีความแตกต่างกัน ความ
แตกต่างนี้เกิดจากการปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อม เทคโนโลยีและโครงสร้างสั งคมเป็นหลั ก
แนวความคิดนี้ เน้นความสั มพั นธ์ระหว่างวั ฒนธรรมกั บสภาพแวดล้ อมว่ามีความแนบแน่ น
ใกล้ ชิดและส่ งผลกระทบซึ่งกันและกันอย่ างแยกไม่ออก ในยุคสมัยที่พั ฒนาการด้านเทคโนโลยียังอยู่ใน
ระดั บต่า มนุษย์จาต้ องปรับตัวเข้ากั บสภาพแวดล้อม และทาให้สภาพแวดล้อมมีศั กยภาพในการเปลี่ยน
หรือดั ดแปลงสภาพแวดล้อมได้มากขึ้น อิ ทธิพลของสภาพแวดล้อมก็เริ่ มลดถอยลง หากแต่รูปแบบและ
ลักษณะทางวั ฒนธรรม ประสบการณ์และความเคยชินในอดี ต ตลอดจนวิถีชีวิ ตและขนบธรรมเนียม
ประเพณีบางอย่างจะยังคงอยู่ และได้รั บการสืบทอดจากคนรุ่นหนึ่งไปสู่อีกรุ่นหนึ่ง
เลสลี ไวต์ (Leslie White) เป็ นนักมานุษยวิทยาอเมริกันอีกคนหนึ่ งซึ่งศึกษาอิทธิ พลของ
สภาพแวดล้อมต่อการปรั บตัวทางวั ฒนธรรม ไวต์ ได้ ศึกษาผลงานของนั กวิวั ฒนาการรุ่ นเก่า เช่ น
มอร์ แกน และพบว่าทฤษฎีวิ วั ฒนาการมีหลั กเกณฑ์ในการตีความหมายของการเปลี่ยนแปลงทาง
วั ฒนธรรมที่น่าสนใจอยู่ หลายประการ และไวต์เองก็ได้เสนอแนวความคิดแบบวิวัฒนาการสมัยใหม่ ซึ่ง
ต่ อมาเรียกว่า แนวความคิดแบบวิวั ฒนาการสากล (universal evolution) ไวต์มีความเห็นคล้ ายคลึงกับ
แรดคลิฟฟ์ -บราวน์ และมาลินอสกีในประเด็นที่ว่ ามานุษยวิทยาควรเป็ นวิทยาศาสตร์ และไวต์ก็ได้
พยายามค้นหากฎเกณฑ์หรือทฤษฎีสากล เพื่ อใช้อธิบายวิวั ฒนาการทางสังคมวั ฒนธรรมของกลุ่มชน
ต่ างๆทั่วโลกความหมายของวัฒนธรรม ตามทั ศนะของไวต์ มีความคล้ ายคลึงกับมโนทัศน์เรื่ององค์ อภิ
อินทรี ย์ (superorganic) ของโครเบอร์ นั่ นคือการมองว่าวัฒนธรรมเป็นสิ่งมีตัวตนและมี ชีวิตแยกออก
จากตัวมนุษย์ อย่างเด็ดขาด วัฒนธรรมมีกฎเกณฑ์ และการทางานในตัวเอง ซึ่ งแนวความคิดนี้ เรียกว่า
"วัฒนธรรมวิ ทยา"(culturology)ไวต์เสนอว่าวัฒนธรรมมี องค์ประกอบ 3 ประการ คือ 1) ระบบ
เทคโนโลยี ซึ่ งรวมถึงทรั พยากรธรรมชาติและเครื่องมือเครื่ องใช้ต่ างๆ ที่มนุษย์ ประดิษฐ์คิ ดค้นขึ้ น2)
ระบบสังคม ซึ่ งเป็นการรวมตัวกันขององค์ กรทางสังคม (social organization) และพฤติกรรมต่างๆ
ของมนุ ษย์ และ3) ระบบความคิ ด (ideology) ซึ่งรวมถึงความรู้ ความเชื่อ ทัศนคติและค่ านิยมต่างๆ
ระบบเทคโนโลยี เป็นโครงสร้ างส่วนล่าง (Infrastructure) หรือพื้ นฐานสาคัญของวัฒนธรรม เพราะชีวิต
มนุ ษย์จาเป็นต้ องพึ่งพาอาศัยระบบนี้ในการปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อม ส่ วนองค์กรสังคมและระบบ
ความคิ ดเป็นโครงสร้างส่วนบน(superstructure)ของวัฒนธรรม
การนาแนวคิ ดนิเวศวิทยาวัฒนธรรมไปใช้ในการวิ จัยครั้งนี้ จะใช้ ในการวิเคราะห์ การปรับตั ว
ทางวั ฒนธรรมผ่านความสั มพันธ์ ระหว่างสภาพแวดล้อมกับเทคโนโลยีทางการผลิต ซึ่งเป็ นตัวกาหนด
สาคัญต่อการเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรม วิเคราะห์ผ่านความสัมพันธ์ระหว่างเทคโนโลยีกับพฤติกรรม
ของมนุ ษย์ และการอธิบายต้ นกาเนิดของลักษณะทางวัฒนธรรม (cultural traits) ของกลุ่ มชาติพันธุ์
เมื่อสภาพแวดล้อมและสังคมเปลี่ยน กลุ่มชาติพันธุ์ มีการปรับตัวทางวั ฒนธรรมในเรื่องใดบ้าง แนวคิดนี้