bk129 - page 99

91
1.3มุ ทิตาความยินดี ในเมื่อผู ้ อื่ นอยู่ดีมีสุ ขมีจิตใจผ่องใสบันเทิ งประกอบด้วย
อาการแช่มชื่ นเบิกบานอยู่เสมอต่อสั ตว์ทั้งหลายผู ้ ดํารงในปกติสุ ขพลอยยินดีด้วยเมื่อเขาได้ดี มีสุ ข
เจริ ญงอกงามยิ่งขึ้ นไป
1.4อุ เบกขา ความวางใจเป็ นกลาง ดํารงอยู ่ในธรรมตามที่พิ จารณาเห็นด้วย
ปั ญญา มีจิ ตเรี ยบตรงเที่ยงธรรมดุ จตราชั่ ง ไม่เอนเอียงด้วยรั กและชัง พิจารณาเห็ นกรรมที่สั ตว์
ทั้งหลายกระทําแล้วอันส่ งผลให้ดีและชั่ว รู้ จักวางเฉยสงบใจมองดู ในเมื่ อไม่มีกิจที่ ควรทํา เพราะ
เขารับผิดชอบได้รับผลอันสมกับความรับผิดชอบของตน (พระพรหมคุณาภรณ์, 2550)
2. สังคหวัตถุ
สังคหวัตถุ คื อ ธรรมเครื่ องยึดเหนี่ ยวใจบุ คคลและประสานหมู่ ชนไว้ในสามัคคี
เป็ นหลักการสงเคราะห์กันมี 4ประการคือ
2.1ทาน การให้ คื อ เอื้อเฟื ้ อเผื่อแผ่ เสี ยสละ แบ่งปั น ช่วยเหลื อกันด้วยสิ่ งของ
ตลอดถึงให้ความรู ้และแนะนําสั่งสอน
2.2ปิ ยวาจาหรื อ เปยยวัชชะ วาจาเป็ นที่รั ก วาจาดูดดื่ มนํ้ าใจหรื อวาจาซาบซึ้ งใจ
คือกล่าวคําสุ ภาพไพเราะอ่ อนหวานสมานสามัคคี ให้เกิ ดไมตรี และความรักใคร่นับถือตลอดถึ งคํา
แสดงประโยชน์ประกอบด้วยเหตุผลเป็ นหลักฐานจูงใจให้นิ ยมตาม
2.3อัตถจริยา การประพฤติประโยชน์ คื อการขวนขวายช่วยเหลือกิจการบําเพ็ญ
สาธารณประโยชน์ ตลอดถึงแก้ไขปรั บปรุ งส่งเสริ มในทางจริ ยธรรม
2.4สมานัตตตาความมีตนเสมอคือทําตนเสมอต้นเสมอปลายปฏิบัติ สมํ่าเสมอกัน
ในชนทั้ งหลาย และเสมอในสุขทุกข์ โดยร่วมรั บรู ้ร่ วมแก้ไขตลอดถึงวางตนเหมาะแก่ ฐานะภาวะ
บุคคลเหตุการณ์และสิ่ งแวดล้อมถู กต้องตามธรรมในแต่ กรณี (ปิ ยวาจาหรื อ เปยยวัชชะวาจาเป็ นที่
รั ก วาจาดูดดื่ มนํ้ าใจหรื อวาจาซาบซึ้ งใจคือกล่าวคําสุ ภาพไพเราะอ่อนหวานสมานสามัคคี ให้เกิด
ไมตรีและความรั กใคร่ นับถือตลอดถึ งคําแสดงประโยชน์ประกอบด้วยเหตุ ผลเป็ นหลักฐานจูงใจให้
นิยมตาม
3. อคติ
อคติ คือ ฐานะอันไม่ พึ งถึง, ทางความประพฤติที่ผิ ด, ความไม่เที่ ยงธรรม, ความ
ลําเอี ยงมี 4ประการคือ
3.1ฉันทาคติ คือความลําเอียงเพราะชอบ เพราะรั กในผู้นั้ นจึ งทําให้ ได้ดี เป็ นคน
เด่นในสังคม
3.2โทสาคติ คือความลําเอียงเพราะชังไม่ พอใจผู้ นั้ นทําดีเพียงใดความดี ไม่ปรากฏ