bk129 - page 95

87
พัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่ องและเรี ยนรู้ ด้วยการนําตนเองดังนั้ นหากจะส่ งเสริ มผู ้ ใหญ่ในการเรี ยนรู้
เพื่ อการเป็ นผู ้ นํา ด้วยการพัฒนาตนเองในการเป็ นผู ้นํา ผู ้ ใหญ่จะเกิ ดความเชื่ อมั่น และมีทักษะ
ความสามารถที่ เชี่ยวชาญมากยิ่ งขึ้ น ขณะเดี ยวกันเป็ นส่ งเสริ มในเรื่องคุ ณธรรมและหลักธรรมที่
ผู ้ ใหญ่ สามารถนําไปใช้ปฏิ บัติ ได้ให้เกิดความสุ ขและใช้แก้ปั ญหาในชีวิตดังนั้ นในตอนต่ อไปขอ
นําเสนอแนวคิ ดภาวะผู ้ นําตามหลักธรรมในพระพุทธศาสนา เพื่อนําไปเชื่อมโยงกับการเรี ยนรู้ เพื่อ
พัฒนาภาวะผู ้นําของผู้เรี ยนที่เป็ นผู้ ใหญ่
ตอนที่ 6 แนวคิดภาวะผู้ นําตามหลั กธรรมในพระพุทธศาสนา
สังคมมนุ ษย์ประกอบไปด้วยศาสนา วัฒนธรรมขนบธรรมเนี ยมจารี ตประเพณี กฎกติกา
กฎหมาย และในสังคมมนุ ษย์มีทั้ งคนดีและไม่ ดี เพราะฉะนั้ น วิ ถีชี วิตของคนในสังคมจึ งมีความ
หลากหลายและสลับซับซ้อน เมื่อเป็ นเช่นนี้ จึงพบว่า ในแต่ละสังคมจะต้องมี คนใดคนหนึ่ งได้รับ
เลือกเป็ นผู ้ นําและส่ วนคนที่เหลือก็เป็ นผู้ตามสําหรับผู ้ นํานั้ นมีความจําเป็ นและเป็ นตัวการสําคัญที่
จะทําหน้าที่ดําเนิ นกิจกรรมต่ างๆหรื อแก้ปัญหาต่างๆภายในกลุ่ มชนของตนเองเพื่อให้สังคมของ
ตนเองได้รับประโยชน์ และความสุขซึ่ งจะได้นําเสนอเพื่อเป็ นแนวทางในการศึ กษาตามลําดับดังนี้
1. ความหมายของผู้ นําและภาวะผู้ นํา
1.1ความหมายของผู้นํา
ผู ้ นํา (Leader) กับภาวะผู ้ นํา (Leadership) มีความหมายแตกต่างกันและมีประวัติที่
ยาวนานมาก คําว่ า ผู้นํ า (Leader) ปรากฏอยู่ในพจนานุ กรมของอ๊ อกซ์ ฟอร์ ด (Oxford English
Dictionary) ในราวปี ค.ศ.1300 (พ.ศ.1843) หรื อเจ็ดร้อยปี ที่แล้วส่ วนคําว่ าภาวะผู้ นํา (Leadership)
ปรากฏขึ้ นมาภายหลังประมาณปี ค.ศ.1800 (พ.ศ.2343) คือประมาณสองร้อยปี มาแล้วหรื อจน
แม้กระทั่งในปั จจุบัน ความหมายของคําว่า “ผู ้ นํา” และ “ภาวะผู ้ นํา” ก็ ยังคงเป็ นปริ ศนาสําหรับ
นักวิชาการและบุ คคลทั่วไปมีทฤษฏี หลายทฤษฎี ที่พยายามอธิ บายเกี่ยวกับผู้นําและภาวะผู ้นําซึ่ ง
บางครั้ งก็มีความสอดคล้องกันและบางครั้ งก็ขัดแย้งกัน (ทองหล่อ เดชไทย, 2544) นักวิชาการและ
ผู ้ ทรงคุณวุ ฒิได้ให้ความหมายของผู ้ นําไว้ดังนี้
เสริ มศักดิ์ วิศาลาภรณ์ (2540) ได้รวบรวมและสรุ ปแนวความคิดอันเกี่ ยวกับผู ้ นํา
คือบุคคลที่ มีลักษณะอย่างใดอย่างหนึ่ งใน 5อย่างดังต่ อไปนี้
1. มีบทบาทหรื อมีอิทธิพลต่อคนในหน่ วยงานมากกว่าผู ้ อื่ น
2. มีบทบาทเหนื อบุคคลอื่ นๆ
3. มีบทบาทสําคัญที่สุ ดที่ทําให้หน่ วยงานบรรลุเป้ าหมาย
4. ได้รับเลือกจากผู้อื่นให้เป็ นผู้ นํา