st118 - page 37

27
การติดต่ อกันเป็ นกระบวนการ ที่มีการให้ และการรับเมื่อมี การปะทะสังสรรค์ระหว่างวัฒนธรรมของ
แต่ละสังคมแต่ทั ้ งนี ้ ขึ ้ นอยู่กับสภาพของสังคมแต่ละแห่ งนั ้ นด้วย ในการแพร่ กระจายทางวัฒนธรรม
ที่สําคัญอาจแบ่งออกเป็ น 2ชนิดคื อชนิดแรกที่เป็ นการแพร่กระจายแบบย้ ายที่ใหม่ เป็ นลักษณะที่
เกิดขึ ้ นเมื่อคนแต่ละคนหรื อแต่ละกลุ่ม ซึ่งมี ความคิดอย่างใดอย่างหนึ่ง เคลื่ อนย้ ายจากสถานที่
หนึ่งไปอีกสถานที่ หนึ่งจึ งเท่ากั บเป็ นการกระจายความคิดนั ้ นไปยั งถิ่นใหม่นั่นเอง ส่วนชนิดที่สอง
เป็ นการแพร่กระจายแบบขยายออกไปมีลักษณะที่ความคิดจะกระจายไปทั่วหมู่คนจากพื ้ นที่หนึ่ง
ไปสู่อี กพื ้ นที่หนึ่งขยายออกไปเรื่อยๆทําให้ จํานวนผู้ รู้ ความคิดนั ้ นมากขึ ้ น และพื ้ นที่ที่เกิดขึ ้ นที่เกิด
เหตุการณ์ นั ้ นก็จะขยายกว้ างขึ ้ น ทั ้ งในรู ปบแบบลําดั บขั ้ น แบบติดต่อและแบบกระตุ้ น ซึ่งการ
แพร่ กระจายของวัฒนธรรมนอกจากจะเสื่อมลงตามเวลาและระยะทางแล้ วยังมี อุปสรรคขัดขวาง
การแพร่ กระจาย (บงกชรั ตน์ เตชะไตรศักดิ ์, 2541) อี กทฤษฎี หนึ่งที่ สํ าคัญคื อ ทฤษฎีการ
ผสมผสานทางวัฒนธรรม ในการผสมผสานทางวัฒนธรรมเป็ นวิธีการที่รับเอาวั ฒนธรรมของ
สังคมอื่นมาปฏิ บัติ เช่น เมื่ออยู่ในสังคมใดก็ต้ องรั บเอาวัฒนธรรมของสังคมนั ้ นมาปฏิ บัติ ถ้าหาก
วัฒนธรรมที่รับมากลายเป็ นสิ่งหนึ่งที่ปฏิ บัติสื บต่อกันมา การผสมผสานก็จะเกิดขึ ้ น เช่นคนไทยไป
อยู่ต่างประเทศนานๆติดนิสัยดื่มนํ ้ าชาหรือกาแฟ เมื่ อกลับมาอยู่ในประเทศไทยแล้วก็ ยังคงปฏิบัติ
เช่ นนั ้น ก็เท่ ากั บว่าเป็ นการรับเอาวั ฒนธรรมดังกล่ าวนี ้ มาปฏิ บัติ จนกลายเป็ นส่วนหนึ่ ง
ของพฤติกรรมที่กระทํ าตามปกติ อีกทั ้ งการผสมผสานทางวัฒนธรรมจะมีมากเมื่อสังคมหนึ่งถูกรุกราน
ฝ่ ายชนะจะพยายามบังคับให้ พวกแพ้ ปฏิบัติตามแบบอย่างวัฒนธรรมของตน (นงเยาว์ ชาญณรงค์,
2542) นอกจากนี ้ ยังมี ทฤษฎี สัณฐานวั ฒนธรรม หรื อทฤษฎีว่าด้ วยรู ปลักษณ์ ของวัฒนธรรม
ซึ่งทฤษฎีนี ้ เป็ นทฤษฎีของเบเนดิค (RuthBenedict) ที่ กล่าวว่ าวัฒนธรรมเกิดจากความพยายาม
ของมนุ ษย์ ในการแก้ ไขปั ญหาต่ างๆ ที่มนุษย์ ประสบในชี วิตประจํ าวัน มนุ ษย์ ต่างเผ่าพันธุ์ จะ
เลือกสรรวิธีการแก้ ปั ญหาเหล่านี ้ ต่างกันยังผลให้ ลักษณะของพฤติกรรมของมนุษย์ เผ่าพั นธุ์ ต่างๆ
เหล่านี ้ ไม่ เหมือนกั น ลักษณะของพฤติ กรรมจะได้ รั บการเลือกสรรและพัฒนาต่ อไปเรื่ อย ๆ
จนกระทั่งกลายมาเป็ นแบบแผน ซึ่งมนุ ษย์ส่วนใหญ่ ในสังคมยอมรับว่าดีงามและถือปฏิบัติสื บต่อ
กันมา และซึ่งเชื่อว่ าแต่ละสั งคมจะมีหลายแบบอย่างแตกต่างกัน นอกจากนี ้ ตามแนวคิดของ
มาร์ กาเรตมีทด์ (Margaret Mead) นักมานุษยวิทยาที่ มีชื่อเสี ยงในคริสต์ ศตวรรษที่ 20 กล่าวว่ า
ทฤษฎีนี ้ วัฒนธรรมมี อิทธิ พลต่อพั ฒนาการทางบุคลิกภาพโดยสภาพแวดล้ อมที่ถูกกํ าหนดด้ วย
วัฒนธรรมการรับรู้ และความคิดของมนุษย์จะมีอิ ทธิพลต่อการเรี ยนรู้ ทางวัฒนธรรมมากกว่าการ
เลี ้ ยงดูอบรมตั ้ งแต่เด็ก และเชื่อว่าบุคลิ กภาพและพฤติกรรมของมนุษย์ถูกหล่อหลอมด้ วยอิทธิ พล
ของวัฒนธรรมและสภาพแวดล้อม (มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2544)