st118 - page 41

31
ตัวกําหนดลักษณะการดําเนิ นชีวิต ดังนั ้ นเมื่อเกิ ดการเปลี่ยนแปลงในพื ้ นฐานทางเศรษฐกิจแล้ ว
การดําเนิ นชี วิตของคนในสังคมก็ ย่ อมเปลี่ยนแปลงไปด้ วย กระแสที่ สาม แนวคิ ดเกี่ยวกับการ
แพร่ กระจายทางวัฒนธรรม ซึ่งเป็ นกระบวนการที่ สื บเนื่องกันไป ไม่ว่าจะเป็ นอาณาเขตหนึ่งไปยัง
อีกอาณาเขตหนึ่ง เช่น จากสังคมเมื องสู่สังคมชนบท เรื่ องของการอุปโภคบริ โภค ระบบความคิด
ต่างๆประเพณีวัฒนธรรมใหม่ๆที่หลั่งไหลเข้ ามาเพื่อปรับเปลี่ยนในสิ่ งที่มีอยู่เดิมซึ่งทําให้ บางส่ วน
ยังคงอยู่สามารถต่อต้ านได้ แต่ บางส่ วนล่มสลายไป การแพร่ กระจายทางวัฒนธรรมนั ้ นย่อมมี
ส่วนประกอบอื่ นๆ เข้ ามาเกี่ ยวข้ องด้ วยเป็ นกระบวนการ คือ ต้ องมี การยอมรับ โดยอาศั ยเวลา
การยอมรับวัตถุหรือสิ่งของอย่ างใดอย่างหนึ่ ง และยอมรั บความคิดหรื อการกระทํ าได้ ในการรับ
วัฒนธรรมใหม่นั ้ นผู้ รับจะรับโดยวิ ธีการคมนาคมหรื อการสื่อสารอย่างใดอย่างหนึ่ง วัฒนธรรมที่
รับมานั ้ นย่ อมเกี่ยวข้ องกับโครงสร้ างสังคมและระบบค่ านิยมหรื อวัฒนธรรม
การเปลี่ ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรมตามแนวคิ ดของรั ชนี กร เศรษโฐ (2528)
ได้ กล่ าวถึ งการเปลี่ยนแปลงในสังคมหนึ่ งๆ ว่ามี หลายด้ าน เช่น การเปลี่ยนแปลงด้ านบทบาท
การเปลี่ยนแปลงด้ านพฤติกรรมการเปลี่ยนแปลงทางเทคนิคการเปลี่ ยนแปลงด้านอุ ตสาหกรรม
การเปลี่ยนแปลงประชากรการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและการเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมซึ่งการ
เปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมนั ้ นมองรวมไปถึงวิธีการกระทํ าทุกๆอย่ าง ไม่ว่าจะเป็ นการกินการอยู่
การแต่งกาย การพักผ่ อน การแสดงอารมณ์ การอยู่ ร่ วมกันเป็ นหมู่ คณะ ตลอดจนการแสวงหา
ความสุขทางใจ และหลักเกณฑ์ การดําเนิ นชี วิต รวมทั ้ งเครื่ องมือเครื่ องใช้ หรื อวัตถุสิ่ งของต่างๆ
นอกจากนี ้ รัชนี กร เศรษโฐ ยังได้ กล่าวถึ งการเปลี่ ยนแปลงในสังคมชนบทว่า อาจเกิ ดขึ ้ นได้ ใน
3ลักษณะด้ วยกันคือ ลั กษณะแรกการเปลี่ยนแปลงโครงสร้ างภายในทั ้ งหมด โดยตอบสนองต่อ
ปั จจัยใหม่ สภาพสิ่งแวดล้ อมใหม่ โอกาสและบทบาทใหม่ที่ถูกกํ าหนดไว้ แล้ ว เช่น หมู่บ้ านถูก
กํ าหนดให้ กลายเป็ นเขตชาวประมง เศรษฐกิ จจะดีขึ ้ น และมีการเปลี่ ยนแปลงทั ้ งในแง่สังคม และ
เศรษฐกิ จ ลักษณะที่ สองการเปลี่ยนแปลงโดยคนใดคนหนึ่ ง หรื อ 2-3คน บุคคลกลุ่มนี ้ มั กเป็ น
ผู้ มีเงินสามารถติดต่อกับโลกภายนอกได้ หรื อมีญาติ อยู่ในเมืองส่ งลูกไปรับการศึ กษาในเมืองหรือ
ใช้ บริ การจากหน่ วยส่งเสริ ม หรื อจากผู้ เชี่ยวชาญที่เข้ าไปในท้ องถิ่ น และลักษณะสุ ดท้ ายการ
เปลี่ยนแปลงซึ่งเริ่มขึ ้ นหรื ออย่างน้อยที่สุดก็ ถูกกระตุ้ นโดยรัฐบาลหรือโดยการที่มีการสร้ างสถาบัน
ใหม่ๆขึ ้ นมาอีกทั ้ งนี ้ ตามแนวคิ ดของณรงค์ เส็งประชา (2531) ลักษณะการเปลี่ ยนแปลงทางสังคม
และวัฒนธรรมโดยทั่วไปแล้ ว มีอยู่ ด้วยกัน 8ประการกล่าวคือ ประการแรก การเปลี่ ยนแปลงทาง
สังคม และวั ฒนธรรม ไม่ได้ เกิดจากสาเหตุใดสาเหตุหนึ่งเพียงอย่ างเดียว แต่มีปั จจัยหลายอย่ างที่
ทําให้ เกิดการเปลี่ยนแปลง เช่น อุดมคติ เทคโนโลยี ศาสนา ค่านิยม และเศรษฐกิ จ ประการที่สอง