ne191 - page 24

ทิ พวรรณ พ่อขันชาย ทบทวนวรรณกรรม / 16
ไม่ ดีต่ อวิชาคณิ ตศาสตร์ถึ งกับไม่ยอมเลือกเรี ยนวิชานี้ ในระดับสูงๆต่ อไปทั้งๆที่ เขามีความสามารถ
ในด้านนี้ เป็ นอย่างมากซึ่ งแน่นอนว่าประสบการณ์ ที่ เกิดขึ้ นจริ งและมีผลกระทบต่อทัศนคติ และ
การศึกษาต่อของนักเรี ยนดังกล่าวนี้ ไม่ ได้อยู่ในวัตถุประสงค์เชิ งพฤติกรรมที่กําหนดไว้ในหลักสูตร
แต่ อย่างไร แต่ เป็ นอิ ทธิ พลของหลักสู ตรแฝงตามความหมายของMichael Apple แต่ที่ สํ าคัญคื อ
พฤติ กรรมแฝงเหล่ านี้ ไม่ ได้มีการวัดและประเมินอย่างเป็ นรู ปธรรมสิ่ งที่ทําการวัดอย่างจริ งจั งเป็ น
รู ปธรรมมากที่สุ ดในระบบโรงเรียนคือการวัดความรู ้ของนักเรียน
อี กแนวคิดหนึ่ งในเรื่องหลักสู ตรแฝงของMichael Apple, 1986 (อ้างในสําลี ทองธิ ว
การศึกษาและอํานาจ 2529: 67-72) มองว่า เมื่ อเรามองถึงหลักสูตรแฝงสังคมต้องการคนที่เชื่ องและ
อยู่ในกรอบดังนั้ นโรงเรี ยนจะใช้ระบบหลักสูตรแฝง เพื่ อทําให้เกิดความมั่นใจกับสังคมว่านักเรียน
ที่ ตนผลิ ตจะมีคุ ณลักษณะเชื่ องอยู ่ในกรอบตามต้องการ โดยวัฒนธรรมในโรงเรี ยนเป็ นสิ่ งที่ เกิ ด
ขึ้ นอยู่ในชี วิตประจําวันของครู และนักเรี ยน ดั งนั้ นจึ งเท่ากับว่ าเป็ นสิ่ งมีชี วิต และเพราะว่ามันอยู ่
ระหว่างทางสองแพร่ ง คื อระหว่ างอาณาจักรของระบบเศรษฐกิจ และระบบวั ฒนธรรมในสังคม
หลักการและกระบวนการควบคุ ม จึ งไม่อาจใช้ ได้อย่ างตรง ๆ ภายในโรงเรี ยน แต่ Apple ก็ ได้
ชี้ ให้เห็ นว่ายังมีการมองในแง่ อื่นๆอีกนั่นคือเรื่ องของการดําเนินชี วิตประจําวันของคนในสังคม ยัง
มีลักษณะความสัมพันธ์แบบพึ่งพาอาศัยกั นและกันระหว่างสถาบันการศึกษา กับสถาบันเศรษฐกิ จ
โดยสถาบันในสังคมมี ความสัมพันธ์และสามารถโต้ตอบกันได้ทั้งเชิ งคล้อยตามและขัดแย้งกันซึ่ ง
เป็ นเหตุให้ นักเรี ยนบางกลุ่มสามารถแสดงพฤติกรรมต่อต้านข้อกําหนดบางอย่างทางสังคมได้
อย่างไรก็ตามเวลาที่พิจารณาการศึ กษาคงต้องดูว่านโยบายและความรู ้ของรัฐจะแปรมา
สู ่ การศึ กษาในโรงเรี ยนได้ อย่างไร Michael Apple, 2001 ชี้ ว่า เราควรพิ จารณาพื้ นที่ หรื อเวที
การศึ กษาออกเป็ น 3 เวที คือ เวที แรกคือ เวที “การผลิต” (production) ที่ที่ ความรู ้ใหม่จะถู กสร้าง/
พัฒนาขึ้ นมา เวที ที่ สองคือ เวที “การผลิตซํ้ า” (reproduction) ที่ ที่การเรี ยนการสอนและหลักสู ตร
แสดงบทบาทจริ งในโรงเรี ยน เวทีที่สามคื อ เวทีของการ “สร้างบริ บทใหม่” (recontexualizing) ที่ที่
วาทกรรมจากเวที ที่หนึ่ งซึ่ งผ่านการยื้อแย่ งไว้แล้ว และแปรสู่ วาทกรรมการเรี ยนการสอนและการ
สนับสนุนจากรั ฐ
Anderson, 1998 (อ้างใน ศิ วรักษ์ ศิ วารมย์ 2551: 99) เสนอแนวคิ ดเรื่ องอํานาจที่
ประกอบเป็ นเนื้ อหนึ่ งของความสัมพันธ์ทางสังคม โดยเฉพาะสั งคมปัจจุ บันที่อํานาจแสดงออกผ่าน
ความสั มพันธ์ทางสถาบันที่จัดระเบียบวีธีคิ ดของพวกเราไว้ และแสดงการกระทําผ่านการควบคุม
ตนเอง รู ปแบบใหม่ของอํานาจคื อชีวิตประจําวัน งานประจํา เวลา การเคลื่อนไหว อํานาจได้หยั่ง
รากลึกลงไปในจิตวิ ญญาณด้วย ไม่ว่าจะเป็ นการกําหนดผิดถูกดี ชั่วบรรทัดฐาน/เบี่ยงเบนสิ่ งที่ ควร