ne191 - page 26

ทิ พวรรณ พ่อขันชาย ทบทวนวรรณกรรม / 18
จากการศึกษางานวิจัยเกี่ ยวกับพลวัตของทุนทางวัฒนธรรมและภู มิปัญญา โดยผู้ วิจัยได้
แสดงวิวัฒนาการของทุนวัฒนธรรมไทยและภู มิปัญญา เริ่ มตั้งแต่ในอดี ตที่ ชุมชนอยู ่ กันแบบพึ่ งพา
อาศัยใช้ระบบการแลกเปลี่ ยนแทนการซื้ อขายด้วยเงิ นตรา มีความนับถืออาวุโส ยอมรั บในสถานะ
ชนชั้ น เรื่ อยมาถึงการยอมรั บเทคโนโลยี ระบบตลาดทุ นนิ ยม ค่ านิยมความรํ่ ารวย ความเชื่ อใน
วิทยาศาสตร์ ความมีอคติ ต่อทุนวัฒนธรรมและภูมิปั ญญาแบบดั้ งเดิมว่ าล้าสมัยจนกระทั่งมาถึงยุคที่
เห็ นผลกระทบของวัฒนธรรมสมัยใหม่และหวนกลับไปหาวัฒนธรรมและภู มิปัญญาดั้ งเดิมจนนํามา
เป็ นจุดขายทางเศรษฐกิ จ มีการค้ นหาศิลปิ นแห่ งชาติ ศิ ลปิ นพื้ นบ้าน และสนับสนุ นการทํ าวิจัย
ทางด้านวัฒนธรรม
เสรี พงศ์พิศ (คอลัมภ์ปรั ชญาชีวิตทุนทางปั ญญาทุนชุมชน 2548) ได้อ้างถึงความตอน
หนึ่ งของประเวศวะสี (ภู มิปั ญญาการแพทย์แผนไทย, 2530 : คํานํา) มี ใจความว่า
"ชาติหรื อชุมชนที่ ดํารงความเป็ นชาติ หรื อชุ มชนมาได้ ย่ อม
ต้ องมีภูมิ ปั ญญาแห่ งชาติ (national wisdom)หรื อภูมิ ปั ญญาท้ องถิ่น (local
wisdom) อั นผ่ านการสั งเกต ทดลองใช้ คั ดเลื อก และถ่ ายทอด เป็ น
วัฒนธรรมสื บต่ อมา การพั ฒนาใดๆ จําต้ องคํานึ งถึงภู มิ ปั ญญาแห่ งชาติ
และภูมิ ปั ญญาท้องถิ่นหรื อไม่ การพัฒนานั้นๆอาจทําให้ เสี ยสมดุลในชี วิต
และสังคม"
ซึ่ งภู มิปั ญญาของชุมชนย่อมเกิ ดมาจากต้นทุนทางวัฒนธรรมของชุมชนที่ มีอยู่ โดย
ดร. เสรี พงศ์พิศได้กล่าวถึ งทุนทางวัฒนธรรมของชุมชนว่า
"กองทุ นหมู่ บ้ านไม่ ใช่ เงิ น กองทุ นหมู่ บ้ านเป็ นอะไรที่
ใหญ่ โตและมีคุ ณค่ ายิ่งกว่าเงิ นมากนักกองทุนนี ้ประกอบด้ วยทุ นที่ เป็ นคน
แต่ละคน ทุ นทางสังคมที่ถั กทอคนแต่ละคนมาเป็ นกลุ่ มคนหรื อสั งคม ทุ น
ทางวัฒนธรรม คื อวิ ถีชี วิ ตร่ วมกันของกลุ่ มคนที่บรรสานสอดคล้ องกั บ
สิ่ งแวดล้ อม ทุนทางศีลธรรมหมายถึ งความถูกต้ องแห่ งการอยู่ร่ วมกัน เช่น
ความเอื ้ออาทรต่ อกั น ความเชื่ อถือความไว้ วางใจกัน ความสุจริ ตความ
เสี ยสละทุนทางทรั พยากร เช่ นดิ นนํ้าป่ า อากาศ ไร่ นา วัวควายที่ มี การ
อนุรักษ์ มีการใช้ อย่ างยั่งยื น ทุนทางปัญญา ได้ แก่การเรี ยนรู้ ร่ วมกันในการ
ปฏิบัติ และนําเอาความรู้ ที่มี อยู่ ในชุมชนและความรู้ จากภายนอกชุมชนมา