ne191 - page 27

19
สังเคราะห์ เป็ นปั ญญาและการจัดการเพื่ อให้ การอยู่ร่ วมกันระหว่ างคนกั บ
คนคนกับธรรมชาติ และระหว่ างชุ มชนกับภายนอกชุ มชน เป็ นไปอย่าง
รักษาความสมดุลไว้ ได้ " ปั ญหาของชุมชนคื อขาดการเรี ยนรู้ เพื่อค้ นหาทุน
เหล่ านี้ ถู กครอบงําด้ วย "ทุน" จากภายนอกซึ่ งก็ได้ มาไม่ ค่อยขาดจนทําให้
ชาวบ้ านคุ้ นเคยกับการรั บความช่ วยเหลือทําให้ ช่วยตัวเองไม่ได้ พึ่ งตนเอง
ไม่ ได้ ไม่ ได้ พั ฒนาศักยภาพของตนเอง เพราะไม่ รู้ ว่ าตนเองมี "ศั กยภาพ"
อั นยิ่งใหญ่ที่ รอการพั ฒนา อยู่ เหมือนหญ้ าถูกกะลาครอบ ไม่ เคยโดนแดด
จึ งซี ดและไม่ โต "สั งคมไทยอ่ อนแอทางปั ญญา มีความรู้ น้ อย ใช้ ระบบ
อํานาจเป็ นใหญ่ เนื่ องจากขาดความรู้ เช่ น ระบบราชการคื อตัวแทนของ
องค์ กรเชิ งอํานาจมี แต่ เน้ นกฎหมาย ระเบี ยบการสั่งการและการควบคุม
ซึ่ งถื อว่ าเป็ นการแก้ปั ญหาที่ไม่ ตรงจุด เพราะสังคมไทยปั จจุบั นมีปั ญหาที่
ซับซ้ อนและยากต่ อการแก้ไขมากขึ้น"
ศาสตราจารย์นายแพทย์ประเวศ วะสี วิเคราะห์ สังคมไทยมานานหลายปี ว่า ปั ญหา
สํ าคัญคือความอ่ อนแอทางปั ญญา เพราะขาดการเรี ยนรู ้ จึงมักใช้แต่อํานาจและเงินซึ่ งไม่สามารถ
แก้ปัญหาได้ เนื่ องจากสังคมวันนี้ มีความซับซ้อนถ้าไม่ใช้ข้อมู ลความรู้ และปั ญญาก็แก้ไม่ ได้ การ
ปฏิ รู ปการศึ กษาก็ มีปั ญหา เพราะเอาเข้าจริ งก็ ไม่ได้ปฏิ รู ปการศึ กษา แต่ปฏิ รู ปกระทรวงหรื อ
โครงสร้างมากกว่าปฏิรู ปความคิดหรื อกระบวนทัศน์ ซึ่ งต้องปรั บวิ ธีคิ ดการจัดการ กระบวนการ
เรี ยนรู้ เนื้ อหาและวิธีการ การปฏิรู ปโดยการยกให้เป็ นงานของคณะกรรมการปฏิ รูป โดยประชาชน
ทั้ งประเทศไม่มีส่ วนร่ วมไม่อาจก่ อให้ เกิดการปฏิรู ปการศึ กษาได้ เพราะงานนี้ ต้องการพลังใจพลัง
ความคิดและความร่ วมมือของคนไทยทั้งชาติจึงจะสําเร็ จ ท่านเคยแนะนําว่ า ควรเริ่ มการปฏิ รูปด้วย
การผนึกพลังของคนไทยทั้ งชาติ ตั้งเป้ าประสงค์ร่วมกันชัดเจนว่า "เราจะช่ วยกันปฏิรู ปการศึกษาเพื่อ
แก้ ปั ญหาความทุกข์ ของคนไทย" ก็จะเกิ ดพลังทางสังคมและพลั งทางปั ญญาอย่างมหาศาลการ
ปฏิ รูปจึ งจะสําเร็ จได้ ท่ านวิจารณ์การศึ กษาว่ า มีแต่โรงสอน ไม่ มีโรงเรี ยนหรื อสอนมากแต่ เรี ยน
น้อย อาจารย์ก็มั กสอนอะไรแบบ "ลอยอยู่ในอวกาศ" หรื อบอกว่า "ที่ ผ่ านมา วิชาการได้ ทอดทิ ้ง
ชุ มชนการศึกษาที่ ผ่านมามิ ได้ร่ วมทุกข์ ร่ วมสุขกับสังคมดังนี้วิ ชาการจึงอ่ อนแอทางปั ญญา เพราะไม่ รู้
จริ งกั บปัญหา"
จากข้อมูลที่ กล่าวมาทั้ งหมดสรุปได้ว่าการศึกษาสามารถเป็ นเครื่ องมือหนึ่ งที่สํ าคัญใน
การพัฒนามนุ ษย์ (HumanDevelopment) ให้มี ชี วิตความเป็ นอยู่ที่ ดี และมี อิ สรภาพในชี วิต โดย
โรงเรี ยนเป็ นสถาบันที่สําคัญในการถ่ ายทอดความรู้ ความคิดตลอดจนวิถีชี วิตจากครู ไปสู่ นักเรี ยน