untitled - page 55

๔๕
นอกจากนี้ยังมีความเชื่ อสายที่สองที่ว า ประเพณีผีตาโขนกํ าเนิดมาจากพระธาตุ
ศรีสองรักอันเปนที่สถิ ตของดวงวิญญาณของชายหญิงที่รั กกันมาก แตถูกผูใหญกี ดกันจึงเขาไป
แอบอยูในอุโมงคที่กํ าลังกอสรางพระธาตุศรีสองรัก เมื่อช างไดทําการปดอุโมงค ก็ทําให ชายหนุม
และหญิงสาวเสียชีวิต กลายเปน “เจาพอกวน” และ “เจาแมนางเทียม” ที่คอยเฝาดูแลปกป กษ
รักษาพระธาตุศรีสองรัก และมี บริวารที่เป นวิญญาณของคนตายมากมาย เมื่อถึงเทศกาลแหแหน
พระธาตุศรีสองรั ก วิญญาณเหลานั้นก็จะออกมาแหแหนดวยจึ งเปนที่มาของประเพณีผีตาโขน
สําหรับการจัดงานบุญหลวงนั้นถือวาเปนการนําเอาบุญประเพณีสองอยางตาม
ขนบประเพณีปฎิบัติ ในฮี ตสิบสองมารวมเขาไวด วยกัน ซึ่ งก็หมายถึง การนํางานบุ ญประเพณี
ประจําเดือน๑๒ เดือน ที่รวมเอา “บุญพระเวส” หรือ “บุ ญพระเวสสันดร” ซึ่งนิยมทํ ากันใน
เดือน๔ และ งานบุ ญบั๊งไฟ ที่นิยมทํ ากันในเดือน ๖ มารวมเขาไวด วยกัน โดยการจัดเปนงาน
เดียวกั นและเรียกงานดังกล าววา “งานบุญหลวง” สําหรับงานบุ ญพระเวสสันดรนั้น เปนบุญที่จัด
ขึ้นเพื่ อการฟงเทศน เรื่ องมาลัยหมื่นมาลั ยแสน เทศสังกาส และเทศนเรื่องพระเวสสั นดร
ตามลําดับ โดยชาวบานเชื่อวา “ใครฟงเทศนดังกลาวจบในวันเดี ยว จะไดกุศลแรง และจะได เกิด
ในยุคพระศรีอาริ ยเมตรไตรยในชาติหนา ซึ่งเปนยุคที่มีแต ความสุข สวนงานบุญบั๊งไฟนั้น เป นงาน
บุญที่จัดทําขึ้นเพื่ อเพื่อบู ชาอารักษ หลักเมือง เปนประเพณีการขอฝน เมื่อทํ าบุญนี้ แล วชาวบาน
เชื่อวา “จะชวยดลบันดาลใหฝนฟาไดตกตองตามฤดูกาล อันจะทําใหการเพาะปลูกพืชพันธุ ตางๆ
ไดผลดี” สงผลทําใหประชาชนอยูดีกินดี มีความร มเย็นเปนสุข ๓
ภาพที่ ๔.๔ ขบวนแหเจาแมนางเทียมบนหลังมา และขบวนฟอนรําในประเพณีผีตาโขน
สําหรับกิจกรรมที่ เกี่ยวเนื่องกับงานบุ ญหลวงก็คือ “งานบุญยั๊งไฟ” มี
การจัดขึ้ นมาเพื่อการขอฝน โดยที่มี การจัดตั้งขบวนแห บั๊งไฟในพิธีกรรมโดยอยู รวมกั บงานในพิธี
นมัสการพระธาตุศรีสองรั กและประเพณีบุญหลวง ลักษณะที่ โดดเดนคือ การแหบุญบั๊งไฟและการ
จุดบั๊งไฟเพื่อการถวายพญาแถน เพื่อใหพญาแถนนั้นไดดลบั นดาลใหฝนฟาตกถูกตองตามฤดู กาล
รวมทั้งพิธีกรรมดังกลาวยังเปนการถวายบั๊งไฟใหกั บวิญญาณผีเจานายไปพรอมกันด วย สําหรับ
พิธีกรรมดังกลาวมีเจาพ อกวนเปนสื่อกลางในการติดต อสื่อสารระหวางผี เจานายกับชาวเมืองดาน
๓ ธรรมาสน นิยมรัตนจรูญ. (๒๕๕๓). การออกแบบเรขศิลปสําหรับงานประเพณีผีตาโขน. วิทยานิพนธปริญญาศิลปกรรม
ศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชานฤมิตศิลป ภาควิชานฤมิตศิลป คณะศิ ลปกรรมศาสตร จุฬาลงกรณมหาวิทยาลั ย, หนา ๙.