untitled - page 61

๕๑
ตองเสียชีวิตเพราะเครือเขากาดลมทับ เนื่องจากรับอาสาที่จะไปตัดเครือเขากาดไม ให มาบดบัง
แสงอาทิตย ชาวลาวจึงไดมีการจั ดพิธี กรรมแหปูเยอ ยาเยอผูเปนบรรพบุรุ ษของชาวลาว
จากการศึ กษาพบวา ในงานประเพณี ผี ตาโขนนั้ น คนถื อว าเปน
องคประกอบที่มี ความสําคัญที่ สุด โดยเฉพาะผูเลนผีตาโขนที่มี ทั้งผู เลนที่ตองการสืบทอดประเพณี
และวัฒนธรรม โดยเฉพาะการละเลนเพื่อถวายวิญญาณผีเจานายและรวมขบวนแหพระเวสสันดร
สวนคนอีกประเภทหนึ่งคือ การเล นผีตาโขนเพื่อรวมกิจกรรมของทางราชการในขบวนแห ประเพณี
ผีตาโขน ดังที่ กาญจนา สวนประดิ ษฐ๑๑ ไดมี การคนพบว า “การละเลนผีตาโขนนั้นมี ลักษณะที่
โลดโผน ไมนิ่ ง ดูซุกซน แต มีความสนุ กสนาน ทั้ งนี้เป นเพราะมี ผูชายเป นผูเล นส วนใหญ ”
นอกจากนี้จากการศึกษาของ สนอง อุปลา ๑๒ ยังพบอีกวา การพัฒนาการด านยุคสมัยนั้นก็จะสงผล
ทําใหมีผูหญิ งไดเขามามีบทบาทในการเลนผีตาโขนในปจจุบั นมากขึ้น และมี การละเลนเปนกลุม
เชนเดี ยวกับผูชาย แต ที่มีความโดดเดนก็คือการเต นมีความพรอมเพรี ยงกันและเหมือนกั น สงผลทํา
ใหเกิดภาพลักษณของความงามแบบใหมขึ้นในพื้นที่ทางวัฒนธรรมและประเพณีผีตาโขน
สําหรับการละเลนผีตาโขนเล็กแต เดิมในอดีตนั้นจะเลนถวาย
วิญญาณผีเจานาย กลุมผีตาโขนจะออกเลนแตเชาหลังพิธีเบิ กอุปคุตแลวในวันแรก แต ในปจจุบั น
การละเลนมีการปรั บเปลี่ยนไป อยางไรก็ ตามการละเลนผี ตาโขนนั้ นก็ ลวนเป นไปและมีความ
เกี่ยวข องกับความเชื่อที่เกี่ยวกับภูตผี วิญญาณและสิ่งศักดิ์ สิทธิ์ ที่ชาวอําเภอด านซ ายมีความเชื่อถือ
โดยเฉพาะผีบรรพบุ รุษ เช น ผีเจาเมื องกลาง เจาแสนเมือง เจ าองคลาวและเจาองคไทย ซึ่ง
สวนใหญ แลว ชาวบานจะเรียกดวงวิญญาณเหล านี้ว า “เจานาย” โดยที่เจานายก็จะสถิตอยูใน
สถานที่ตางๆ เชน เมื องวังที่สถิตที่หอบหิ้งเจาพ อกวน๑๓
ภาพที่ ๔.๙ กลุมผีตาโขนเล็กที่มีการออกแบบลวดลายของหน ากากและเสื้อผาเครื่องแตงกายตามรสนิ ยมของ
ผูเขารวมประเพณี
๑๑ กาญจนา สวนประดิษฐ. (๒๕๓๓). ผีตาโขน : ศึกษาเฉพาะกรณีอําเภอด านซาย. วิทยานิพนธปริญญาศิลปศาสตร
มหาบัณฑิต สาขาไทยคดี ศึกษา (เนนมนุษยศาสตร) มหาวิทยาลั ยศรีนครินทรวิ โรฒ มหาสารคาม, หนา ๑๓๙.
๑๒ สนอง อุปลา. (๒๕๔๖). พัฒนาการประเพณีผีตาโขน อําเภอดานซาย จังหวัดเลย. วิทยานิพนธปริญญาศิ ลปศาสตร
มหาบัณฑิต สาขาไทศึกษาเพื่อการพัฒนา บัณฑิตวิ ทยาลัย สถาบันราชภัฏเลย, หนา ๑๓๑.
๑๓ ไทยโรจน พวงมณี. (เมษายน-พฤษภาคม, ๒๕๔๖). หนากากผีตาโขน. วารสารดอกจาน. ปที่ ๔ ฉบับที่ ๔, หนา ๑๗-
๒๓.