untitled - page 60

๕๐
กัณฑเทศน ซึ่งก็มี บางกัณฑที่ชาวบานไดชวยกันบริจาคทรัพยสินโดยไม มีคนใดคนหนึ่งเปนเจาของ
กัณฑ แลวจึงชวยแหมาจากหมู บานไปถวายพระที่ เทศนกัณฑมั ทรี อยางไรก็ ตามสวนใหญมากแลว
จะมีการอารธนาพระที่แหลเสียงดีมาเทศน๑๐
๔.๒.๒.๓ ลักษณะการละเลนผีตาโขน
ประเพณีผีตาโขนอําเภอดานซาย แบงออกเปนผีตาโขนนอย
และผีตาโขนใหญ สําหรับ “ผีตาโขนนอย” จากการศึกษาพบวา มีการละเลนมาตั้งแต สมัยโบราณ
สาเหตุที่เรียกวา “ผีตาโขนนอย” นั้นเปนเพราะสัดสวนและขนาดเทากับรู ปร างของคนจริงที่ซอน
อยูภายใน สวนผี ตาโขนใหญนั้นชางชาวบานจะสรางใหมี ขนาดรูปร างที่ใหญโตกว าตัวจริ งของคน
ถึงสองเทา วัสดุ ที่นํามาสรางนั้นชาวบานจะชวยกันขึ้นโครงสรางของหุนดวยไมไผโดยนํามาทําเปน
ตอก จากนั้นจึงนํามาประกอบเปนโครงสร างของผีตาโขนเพศชาย และผีตาโขนเพศหญิง อยางละ
หนึ่งตัว โดยมีความเชื่อดั้งเดิมวา “เดิมคนโบราณเป นคนที่มี รูปรางสูงใหญ สูง ๘ ศอก การสรางผี
ตาโขนใหญนั้นมีมากวา ๕๐ ป โดยมี นายเกี้ยว เนตรผง เปนผูสรางคนแรก หลังจากนั้นก็มี ผูสื บ
ทอดตอมาคือ นายกวนใจ หมื่นโสม
ภาพที่ ๔.๘ ผี ตาโขนเล็กที่ถู กออกแบบในรูปลักษณตางๆ
อยางไรก็ตามประเพณีผี ตาโขนใหญที่เขามาอยูรวมขบวนแห ผี
ตาโขนนั้น ได มีการรับมาอิทธิพลและรูปแบบทางความคิดมาจากหมู บานแกนทาว เมืองแกนทาว
แขวงไชยะบุลี ประเทศสาธารณรั ฐประชาธิปไตยประชาชนลาว โดยผีตาโขนใหญนี้จะมีรูปลั กษณ
ที่จําลองแบบมาจากรางกายของคนโบราณ ก อนที่จะมีสรางนั้นผูสรางตองมี การแตงคาย ขัน ๕
ขัน๘ มีดอกไมขาวและเทียนขาวอยางละ ๕ คู และ ๘ ๕ ขอขมาสิ่ งศักดิ์สิทธิ์ ก อนการสรางผี
ตาโขน โดยมีความเชื่อเดียวกั บ “ผีปูเยอ ยาเยอ” ที่มี ตํานานกลาวกันวา “ปู เยอ ยาเยอ” ทั้งสอง
๑๐ ไชยวุฒิ มนตรีรักษ ประยงค อั ฒจั กร สัมฤทธิ์ สุภามา และอภิญญา กรรณ. (๒๕๔๘). แมน้ําเลยสายน้ําของคนไท
เลย. ขอนแกน : เพ็ ญพริ้นติ้ ง, หนา๑๔-๒๔.