ct154 - page 73

65
ระหว่ าง 15.00 น. - 16.00 น. เชื่อกั นว่า ถ้าไม่เซ่นศาลตองปละจะถูกเสือกัดหรื องูขบ ศัตรูของพวก
เก็ บกระวาน คือ กระจ้อนและหมูป่า สัตว์พวกนี้ชอบกิ นเมล็ดกระวาน (ชิน อยู่ดี . 2524)
ในอดี ตนั้นมีการตั้ งศาลไร่เพียงครั้งเดี ยวในหนึ่งฤดู กาล โดยพบการเซ่นไหว้ ศาลไร่ ทั้ ง
ในการผลิ ตไร่กระวาน และข้าวไร่ เพื่อให้ สิ่งศั กดิ์สิ ทธิ์ คุ้มครองดูแลพืชไร่ให้ปลอดภัยจากศั ตรูพื ชต่างๆ
เมื่อถางพื้นที่ปลูกพืชไร่ ก็ยังคงมองเห็นว่ารอบๆ บริเวณนั้ นยังคงสภาพเป็นพื้นที่ป่า ดังนั้นคนท้องถิ่นจึง
ผนวกรวม สิ่งศักดิ์สิทธิ์ ของศาลไร่และพื้นที่ป่า เป็นเจ้าที่เดียวกัน ขณะเดียวกัน ความหมายของเจ้าที่ก็
ยังมีอีกนัยหนึ่ง คือ “พระแม่ธรณี ” โดยกระบวนการปลูกจะต้องฝังเมล็ดพืชไร่ ลงไปในดิน การเซ่นไหว้
ศาลไร่ เพื่อขอให้พระแม่ธรณีดูแลเมล็ ดพื ชให้งอกงามสมบูรณ์ ดั งนั้นความหมายของเจ้ าที่ศาลไร่จึงมี
ความหมายสองนั ยยะ ซึ่งอาจจะหมายความว่า ในอดี ตนั้ น เจ้ าที่ของศาลไร่ คือ “เจ้ าป่า เจ้าเขา”
เนื่ องจากพื้ นที่ ถูกแวดล้ อมด้วยป่ าไม้ จึ งทาให้ ความเชื่อเรื่ องเจ้าป่ าเจ้าเขายั งดารงอยู่เพื่ อรั บใช้
ความสัมพันธ์ของคนท้องถิ่นกับทรัพยากรป่า แต่ เมื่อพื้นที่ป่าถูกบุกรุก จนกลายเป็ นสภาพพื้นที่ดิ นเตียน
โล่ง ความหมายของพื้นที่ป่าจึงหมดไป เพราะเมื่ อป่าหมด ความเชื่อเรื่องเจ้าป่า เจ้าเขาก็เสื่ อมคลายลง
ไปด้วย ตรงกันข้ าม การมองเห็ นพื้นที่ ดินเตี ยนโล่งผ่ านสายตาของผู้ผลิ ต และเป็นปัจจั ยสาคัญที่
เอื้ออานวยต่อการผลิตได้ จึ งเป็นเหตุผลที่ทาให้ ความเชื่อเรื่ องพระแม่ ธรณีเข้ามามีบทบาทมากขึ้น ใน
ความหมายของความอุ ดมสมบูรณ์ของดิน
นอกจากนี้การเข้ ามาผลิ ตพืชไร่ของคนภายนอกก็ เป็ นปัจจั ยส่วนหนึ่ งที่นาความเชื่ อ
เกี่ ยวกับพระธรณีเข้ามาสนั บสนุนการสร้างความมั่นคงในการผลิตของคนท้องถิ่น เห็นได้จากกระแสการ
ปลูกไร่มั นสาปะหลังเข้ามาในท้องถิ่น มีคนภายนอกเข้ามาบุกเบิ กทาไร่มันสาปะหลังเพื่ อการค้าเป็นแปลง
ขนาดหลายไร่ และนาเทคโนโลยีต่างๆเข้ามาใช้ ประโยชน์ในการผลิ ต ส่งผลความเชื่อเรื่องศาลไร่ เสื่อม
คลายลง และเมื่อการผลิตไร่มั นสาปะหลังไม่ประสบผลสาเร็ จ คนท้องถิ่ นจึงหันไปปลูกพืชชนิ ดอื่น ทาให้
การเซ่นไหว้ศาลไร่สูญหายไป เนื่องจากความสัมพันธ์การผลิตพื ชไร่กั บคนท้องถิ่นถูกตัดขาดออกจากกัน
ด้ วยการเปลี่ยนแปลงระบบการผลิตพืชชนิดอื่นๆเข้ ามาทดแทน
3.5.5 ศาลนา
ด้วยทาเลที่ตั้งของบ้านคลองพลู ที่มี ลักษณะเป็นพื้นที่ช่องแคบเชิงเขา จึงทาให้พื้นที่ทาง
กายภาพเป็นที่ลุ่มเหมาะสมในการทานาข้ าว ซึ่งถือเป็ นวิถีการผลิตของคนท้องถิ่นคลองพลูตั้งแต่แรกเริ่ม
ตั้ งชุมชน และความเชื่อที่เข้ ามาควบคู่กับการผลิตข้าว คื อ ความเชื่อว่าเจ้ าที่จะสามารถคุ้มครองดู แลต้น
ข้าวจนกระทั่งถึงเก็บเกี่ ยวผลผลิต โดยคนท้องถิ่นจะตั้งศาลเจ้าที่ ที่เรียกว่า “ศาลนา” ไว้เพื่ อประกอบ
พิธี กรรมเซ่นไหว้เจ้าที่
ความสัมพันธ์ระหว่ างการผลิตข้ าวนาลุ่มกับความเชื่ อของคนชองว่า การทานาดานั้น
คล้ ายกับที่ทานาในตาบลอื่ นๆ เริ่มไถราวเดือน 7 ก่อนไถนั้นต้องกู่บอกเจ้าที่และซั ดข้าวสาร พอใกล้ เวลา