ct154 - page 70

62
ในรู ปแบบของพิธีกรรมต่ างๆ เพื่อแสดงความเคารพสักการะ ความกตั ญญูรู้คุ ณต่อสิ่ งเหนือธรรมชาติ
เพื่ อที่จะได้ไม่ ทาร้ายตนและครอบครัว รวมทั้งให้การปกปักรั กษา เห็นได้ชัดเจนคือการตั้งหมู่บ้าน จะ
เกิดขึ้ นพร้อมๆ กั บการตั้งศาลและมีการเชิ ญผีมาประจาศาลตามความเชื่ อ เพื่อปกปักรักษาให้อยู่ เย็น
เป็ นสุข รอบๆ ศาลจะเป็นบริเวณที่มี ความศักดิ์ สิทธิ์ ใครจะบุกรุ กที่ดิ นตัดต้นไม้ และล่ าสั ตว์ไม่ได้ มี
ความเชื่ อว่าถ้าใครล่ วงละเมิดก็จะมีอันเป็นไป อาจจะล้มเจ็บหรือถึงตาย (สานั กงานกองทุนสนับสนุนการ
วิ จัย. 2548)
ศาลเจ้าคลองพลูนั้นเป็นศาลที่ตั้งขึ้นมาช่วงแรกของการเข้ามาทากินในท้องถิ่นคลองพลู
เป็นเจ้าประจาท้ องถิ่นบ้านคลองพลู ทาหน้ าที่ปกปักรักษาบ้านคลองพลู คนท้องถิ่นเรี ยกว่า “ศาลใหญ่”
หรือ “ศาลทุ่ ง” ประวัติความเป็นมาของเจ้าคลองพลูไม่ มีปรากฏว่าเป็ นใครรู้เพี ยงว่าพื้ นที่ที่ ตั้งของศาล
เจ้ าที่นั้น เป็น “ศาลนา” ของตระกู ลโตวงษ์ คนจากบ้านน้าขุ่นที่เข้ามาจับจองปลูกข้าวลุ่มในระยะแรก
ของการตั้ งบ้าน จากคาบอกเล่าของเฉิน ผันผาย กล่าวว่า ในอดี ตพื้นที่ตรงบริเวณศาลใหญ่ เป็ นของ
“จัน โตวงษ์” ที่เป็นสมุ๊ นประจาบ้าน แล้วเขาตั้งศาลเจ้าที่ขึ้น ชาวบ้านเวลาจะไหว้ ศาลเจ้าที่ก็จะมาร่ วม
ตั วกันไหว้ศาลที่บ้านนาจัน เพราะเขาเป็นสมุ๊น (เฉิน ผันผาย. 2550)
สายตระกูลโตวงษ์ เป็นสมุ๊น หรือผู้ ปกครอง เป็นผู้ นาพิธี กรรมของคนบ้ านคลองพลู
และเป็ นผู้ที่สามารถเชื่อมประสานระหว่างผี กับคนท้องถิ่น คนท้องถิ่นจึงต้องเข้ ามาร่วมที่ศาลเจ้าที่บ้าน
นายจัน โตวงษ์ สาหรับตาแหน่งสมู๊นจะถูกสื บทอดทางสายตระกูลโตวงษ์ ปัจจุบัน เสริ ญ โตวงษ์ รับสืบ
ทอดเป็นสมุ๊ นประจาท้องถิ่ นบ้านคลองพลู ซึ่ง เสริน โตวงษ์ กล่าวว่า คลองพลู ผมเป็นนายสมุ๊น เป็น
เจ้ าใหญ่ เป็นผู้นาเขาหมดแล้ว ใครมีอะไรที่ แก้ไม่ตกยกไม่ ขึ้น ต้องมาเชิญผมไปแก้ไข นายสมุ๊ นเป็นผู้นา
เขา เป็ นผู้ใหญ่ ตอนขึ้นศาล มี ด้ายสวมคอ มีดอกไม้ปักหั วผมนะ โบกผ้า ผีเรา มีหัวหน้ าใหญ่นะ คือว่า
พยายมราช เป็ นเจ้าบัญชี ในเมืองผีเรานี่ มี คนใหญ่นะ พระยายมราช เป็นเจ้าบัญชี เป็นเจ้านายใหญ่เลย
ใครทาไม่ ดี ด่ าได้เลย ตีได้ด้วย ทิ่งแทงได้เลย (เสริ น โตวงษ์. 2550)
จากการที่คนท้ องถิ่นร่วมใช้ ศาลนาของตระกู ลโตวงษ์ เพราะเชื่ อว่า ศาลเจ้าที่ แห่งนี้
เป็ นของผู้ปกครองท้องถิ่ น ทุกครั้งที่เซ่นไหว้เจ้ าคลองพลู จึงต้ องเชิญเสริน โตวงษ์ มาเป็ นผู้ประกอบ
พิธี กรรม ซึ่งคนท้องถิ่นเชื่ อว่า เจ้าที่คลองพลู ก็คื อสมุ๊นคนก่อนๆ ที่เสี ยชีวิ ตไปแล้ว ดังนั้น จึ งเรียกการ
เซ่ นไหว้ศาลเจ้าคลองพลูนี้อีกอย่ างว่า การเซ่นผีของผู้ ทาพิธี ดังที่ ชิ น อยู่ดี (2524) กล่ าวว่า ผีของผู้ทา
พิธี ซึ่งเรียกกั นว่า สมุ๊น ได้แก่ สมุ๊นคนก่อนๆ มีชื่อ ตาสี ตาบี้ ตาเพ็ง ตารอด ตาพุด ฉัตรเงิ น
กล่ าวได้ว่ า ศาลเจ้าคลองพลู เป็นศาลนาของผู้ ปกครองที่ถูกจั ดลาดับชั้ นให้ เหนือกว่า
ศาลนาของชาวบ้ านทั่วไป สังเกตได้จากชื่อเรียกอี กว่า “ศาลทุ่ง” คาว่า “ทุ่ง” หมายถึง “ทุ่ งนา”
โดยทั่ วไปช่วงหลั งการเก็บเกี่ยวข้าวในนาเสร็ จแล้ว ชาวบ้านจะร่วมกันประกอบพิ ธีกรรมที่ศาลคลองพลู
โดยสมุ๊นจะนั่งอยู่ ภายในศาลทาพิธีกรรมเรี ยกผี เซ่ นผี ส่ วนผู้ร่ วมพิ ธีกรรมจะนั่งอยู่ ภายนอกศาล สาด