ct154 - page 79

71
3.7 วั ฒนธรรมการตาย
คนชองในอดี ต เมื่อเสียชีวิ ต ญาติพี่ น้องต้ องแสดงความอาลัยอาวร ด้วยการจัดงานศพ เริ่ม
จากการทาพิ ธีชาระอาบน้าร้อนที่มลทินติ ดตัวให้ สะอาด แล้วประโลมด้วยน้ าอม ผ้าห่มเครื่ องแต่งกายที่
ใหม่ ๆ และต้องเอาสตางค์ห่อชายพก เพื่อจะเอาไปเสี ยค่าผ่านด่านที่ จะข้ ามไปสู่โลกหน้ าให้สะดวก
จากนั้นพี่ น้องจะต้ องทากรวยด้วยใบตองใส่ ดอกไม้ เพื่อพนมมือไปกราบไหว้ เขาจุฬามณี และยั งใช้ด้าย
ขาวเป็นสายสิ ญจน์ ผูกด้ายด้วย เพื่ อจะไม่ให้ผู้ ตายมีอาการงิกงออยู่ในโลงอุจาดตาในเวลาเผามากนัก
การทาโลงใส่โดยมาก ยาว 4 ศอก กว้าง 1 ศอก ทาเขนยที่ฝา เมื่อเสร็จ วงด้ วยสายสิญจน์ตามมุมเอา
เหล้า 4 ขวด และเครื่องใช้ มีด ขวาน กบ สิ่วต่างๆ จะต้องทาน้ามนต์ธรณีสารพรม เพื่อจะไม่ให้มี เสนียด
จัญไร กั บผู้ทาโลงแล้วก็หามขึ้นบ้าน แล้วคนอยู่บนเรื อนจะดักบอกถามว่า จะเอาใส่ใคร คนหามบอกว่า
จะใส่เฉพาะคนที่ตายคนเดียวนี้ เอง จากนั้นก็จะหามเอาไปที่ศพแล้ วก็ให้ลูกหลานทาพิธีขอขมาลาโทษ
ผู้ตายแล้วก็เอาใส่โลง จากนั้นก็กาหนดสวดพระอภิธรรมไม่น้อย 4 คืน แต่ถ้าตายโหงจะไม่เอาไว้ที่บ้าน
ต้ องเอาไปไว้วัดหรือไม่ ก็เผา
พิธีเผาศพคนชองโบราณ เมื่อไว้ศพครบกาหนดแล้วหรือก่อนจะเอาศพออกจากบ้าน หมอพิธี
สั ปเหร่อจะทาด้ายสายสิญจน์ ผูกข้อมื อและคอเด็กทุกคนบ้ างป้องกันวิญญาณผู้ ตายจะมาทาให้เกิ ด
เจ็บป่วยได้ แล้ วหมอให้ญาติพี่น้องนาสารับอาหารหวานคาวเซ่นบอกผี ที่ตายอีกครั้ง จากนั้นจะนาศพไป
เผาป่าช้ า เมื่อหามไปถึงป่าช้าจะหามเวี ยนรอบเชิงตะกอน 3 รอบแล้วเอาศพวางบนเชิงตะกอน สัปเหร่ อ
จะทาพิ ธีเผาศพ โดยทาน้ามนต์แล้วเอาเหล้าไข่ต้ มข้าวปลา ขอแม่ ธรณีก่อน จากนั้นจะเอาขี้ ไต้ก่อไฟเป็น
กองแล้วให้ ผู้ไปปลงศพขอไฟสั ปเหร่อพู ดดังๆ ขอไฟเผาผีคนนี้คนเดียว ผู้ เผาศพต้องหาธูปเที ยนรวมกั น
จุ กไฟของสัปเหร่อ แล้วเอาไฟเผาศพใต้ เชิงตะกอน เมื่ อไฟติดดีแล้ วพระจะสวดมาติ กา และในเช้า
วั นรุ่งขึ้ นจะเก็บกระดูก พระสงฆ์สวดมนต์ 4 องค์ ทาพิธี เก็บกระดู ก เอาน้าหอม ทารูปคน พระสวด
บังสกุลตายแล้วสวดบังสกุลเป็ น เป็นอันเสร็จพิธีทาบุญศพ
คนชองจะถือว่า งานศพ เป็นงานที่จาเป็นที่สุด แม้ เจ้าภาพจะไม่ ได้เชิญ แต่ เมื่อทราบจะมาเอง
โดยจะนา ข้าวสาร พริก มะอึ ก มะเขือ ฟักแฟง ฯลฯ มาทาบุญ แทนการทาบุญด้วยเงิน ในการร่วมพิธี
ศพนั้นคนชองจะไม่ ค่อยเศร้าโศก จะคุยสนุกสนานและจะอยู่กันจนสว่างเพื่ออยู่ เป็นเพื่ อนศพ คนชองเชื่อ
ว่ าผู้ตายไม่ได้จากไปไหน เพราะมีหิ้งบูชาอยู่ในบ้ านก็เหมือนผู้ตายยังอยู่ปกติ (วันวิสา อุ่นขจร. 2549:4)
ทั้งนี้ วัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ ชอง ทั้ง ภาษา พิธี กรรม และวั ฒนธรรมชองอื่นๆ แสดงให้
เห็ นถึงการเคารพบรรพบุรุษ เพราะคนชองเชื่ อว่าอานาจของสิ่งเหนือธรรมชาติและวิญญาณของบรรพ
บุรุษจะดลบันดาลให้ครอบครัวทากิ จการอันใดประสบผลสาเร็ จและได้ผลผลิตเป็นกอบเป็ นกา ส่งผลให้
ชี วิตความเป็นอยู่ดี ขึ้ น เรื่องราวของวัฒนธรรมและความเชื่ อเหล่ านี้จึงสะท้ อนการจัดการทรั พยากร
ท้องถิ่นที่จะถูกควบคุมการใช้ประโยชน์ จากที่ดิน น้า และป่า มาตั้ งแต่อดีตจนปัจจุบัน