bk128 - page 90

80
การปรับเปลี่ยนมโนทัศน หมายถึ ง กระบวนการที่บุ คคลทบทวนกรอบโครงสรางใน
การคิดที่บุ คคลใชในการแปลความหมายหรือทําความเข าใจสิ่งตาง ๆหรือที่ เรียกว า “กรอบ
ความคิด”ของบุคคล
จากความหมายของการเรียนรูและการปรับเปลี่ยนมโนทั ศน ทําใหอธิ บายความหมาย
ของ “การเรียนรูจากการปรับเปลี่ยนมโนทัศน”ว า เปนการกระบวนการที่บุคคลปรั บเปลี่ยนกรอบ
ความคิดที่ เคยยึดถื อมา เช น ทั ศนคติ ค านิ ยม หรื อนิ สัยต าง ๆ ไปเป นมโนทั ศนใหม ที่ มีความ
ครอบคลุมกวาเดิม เป ดกวางทีความชัดเจนก อใหเกิดการเปลี่ยนแปลงความรูสึกนึกคิดได เปนมโน
ทัศนที่ เกิดจากการวิ พากษอดีตที่กอใหเกิ ดความเชื่อใหมขึ้ นมา โดยความคิดความเชื่อนี้ได รับการ
ยอมรับว ามีความเหมาะสม และเปนแนวทางในการปฏิ บัติ ตอไปดังนั้นองคประกอบที่สําคั ญของ
การปรับเปลี่ยนมโนทัศนจึงประกอบดวย
1) ประสบการณของบุคคล
2) การมองยอนอดีตอยางวิ พากษวิจารณ
3) การเสวนาและอภิปรายด วยเหตุ ผล ซึ่ งรวมถึ งองค ประกอบต าง ๆ ในการ
ปฏิสั มพันธด วย เช นขอมูลข าวสานที่สมบูรณ ความรู ความสามารถที่จะประเมิ นขอโตแยงและ
ความมีเสรีภาพในการคิดและวิพากษ
2.2 กระบวนการเรียนรูเพื่อปรับเปลี่ยนมโนทัศน
การเรียนจากการปรั บเปลี่ยนมโนทัศน จะเกิ ดขึ้นไดก็ต อเมื่อบุคคลมี การปรับเปลี่ยนมโน
ทัศน เปลี่ยนกรอบความคิดของตนเองโดยการวิพากษ และวิเคราะหประสบการณในอดีตความเชื่อ
สมมติ ฐาน หรือแนวคิ ดที่ มีต อสิ่งต าง ๆ รอบตั วในแงมุ มใหม ที่ แตกต างไปจากเดิม ซึ่ งการ
ปรับเปลี่ยนกรอบความเชื่อและความคิ ดของบุคคลจะประสบผลสําเร็จอยางดี ในภาวะวิกฤตการณ
ของชีวิตคือภาวะที่ บุคคลไมสามารถตั ดสินใจกั บป ญหาหรือสิ่งที่ เกิดขึ้นในชีวิต โดยกระบวนการ
เรียนรูเพื่ อปรับเปลี่ยนมโนทัศน ประกอบดวยขั้นตอน 10ขั้นตอนดังนี้
1) ความรูสึกไมพอใจกับสถานการณที่เปนอยูหรือภาวะวิกฤติ ของชีวิต (Disorienting
Dilemma) เปนขั้นตอนแรกของการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม โดยMezirow (1991) มีแนวคิดวาการ
เรี ยนรูของผู ใหญเริ่ มตนไดอย างดีเมื่อผู ใหญต องเผชิ ญกั บความยุงยากในชีวิต เมื่อริ เริ่มขึ้นแล ว
กระบวนการเรียนรู จะติดตามมาได งายทําใหสามารถพิชิ ตปญหาอุปสรรคตางๆที่เผชิญ
2) การตรวจสอบตนเอง (Self-examination) เปนการตรวจสอบกรอบความเชื่อของ
ตนเองการยึดถือปฏิบัติ ของตนเองเพื่อสรางความเขาใจในตนเองมองเห็นความสั มพันธของตนเอง
กับสั งคมรอบขางและมุมมองของตนเองที่ มีต อโลกกระบวนการทบทวนชีวิตนี้ทําใหผูทบทวนได
เห็นภาพระบบความคิดของตนเองซึ่งเปนระบบภายในที่แสดงออกสู ภายนอก