st124 - page 197

182
จะเติ มเต็มให้กับโครงการฯ และเป็ น “พื้ นที่ทางสั งคม” ที่ จะแสดงถึ ง “ตัวตน” หรื ออัตลักษณ์
(identity) ของชาวเกาะลันตาซึ่ งประกอบด้วย 4กลุ่มชาติพันธุ์ ที่อาศัยอยู่ร่วมกันอย่างสันติบนฐาน
การใช้ทรัพยากรธรรมชาติ ร่ วมกันและเพื่ อให้ชาวเกาะลันตา “รู ้ สึ กถึ งความเป็ นเจ้าของ” การ
ดําเนิ นงานจัดสร้ างพิ พิธภั ณฑ์ทุ กขั้ นตอนจึ งเกิดขึ้ นจากการร่ วมแรงร่วมใจและร่ วมแสดงทัศนะ
ของชาวเกาะลันตาทั้ งภาครัฐและประชาชนรวมถึงองค์กรเอกชนและภาคีความร่ วมมืออื่ นๆ เพื่อ
ความถูกต้องตรงกับต้องการของชุมชนอย่างแท้จริ ง
ในช่ วงที่ปรั บปรุงและซ่ อมแซมอาคารที่ว่าการอําเภอผู ้วิจัยและทีมงานศิลปวัฒนธรรม
และภู มิ ปั ญญาท้องถิ่นเข้าไปศึ กษาข้อมูลภาคสนามชุ มชน เพื่ อรวบรวมองค์ความรู ้เกี่ ยวกั บ
ประวัติ ศาสตร์ท้องถิ่ น ประวัติ เครื อญาติ สายตระกู ลต่ าง ๆ ในเกาะลันตา ภู มิปั ญญาท้องถิ่ น
ภาพถ่ายในอดี ต และจัดหาวัตถุ สําหรั บจัดแสดงในพิ พิธภัณฑ์ได้มีโอกาสเข้าไปพบเห็ นวิถี การ
ปฏิ สัมพันธ์ของชาวเกาะลันตาอย่ างใกล้ชิ ด โดยเฉพาะช่ วงที่เตรี ยมงาน เพื่ อจัดแสดงพิพิธภั ณฑ์
ชาวเกาะลันตา2ครั้ งครั้ งแรกเป็ นการจัดแสดงชั่วคราว เพื่อเปิ ดบริการให้เข้าชมในงาน“ลานตาลันตา”
และอีกครั้ งเป็ นการจัดแสดงแบบถาวรเพื่ อทําพิธี เปิ ดหลังจากที่ปรับปรุงอาคารเสร็ จสมบู รณ์ ซึ่ ง
สมาชิ กแต่ละกลุ่มชาติ พันธุ์จะเข้ามามีส่ วนร่วมวางรู ปแบบการนําเสนอเรื่ องราวและจัดแสดงวัสดุ ที่
สะท้อนถึงอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของแต่ ละกลุ่มภายในตัวอาคารมี การกําหนดเขตพื้นที่สําหรับ
จัดแสดงแต่ละกลุ่มทุกกลุ่ มต่างมุ่งมั่นและสนุ กกับการทํางานในส่ วนที่รั บผิดชอบสลับกับการ เดิ น
แวะเวียนไปติ ชมพูดคุ ยหยอกล้อกับกลุ่มข้างเคียงมี บางช่วงผู้วิจัยสั งเกตเห็นว่าชาวเลบางคนนั่งเล่น
หมากขุมกับชาวมุสลิ มขณะที่ชาวเลชาวมุ สลิมและชาวจีนผู้สู งอายุกลุ่ มหนึ่ งมุงดู นิทรรศการภาพถ่าย
ในอดีตของชาวจีนศรี รายาที่ติ ดบนผนังห้องจัดแสดงวัฒนธรรมของชาวจี น ต่างชี้ ชวนกันดูว่าเป็ น
ภาพพ่ อแม่ พี่น้องของใครบางภาพที่จําไม่ได้ว่าเป็ นใครชาวจีนอาวุโสก็จะนั บญาติให้ฟั งว่าเป็ น
ภาพญาติพี่น้องของใครอยู่ บ้านหลังไหนบ้าง
สถานการณ์ เช่ นนี้ นอกจากจะมองอย่ างผิวเผิ นว่ าภาพถ่ ายในอดี ตเหล่านั้ นเป็ นสื่ อ
ปฏิสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์ที่ เป็ นรูปธรรมสั มผัสได้ในช่วงเวลานั้นแล้ว หากมองย้อนลึกไป
กว่านั้ นยังบ่ งบอกว่าพวกเขาจะต้องเคยมีความสัมพันธ์ใกล้ชิ ดกันมาก่อนจึ งเข้าใจความหมายของ
ภาพและเรื่ องที่สนทนาตลอดจนสามารถเชื่อมโยงความสัมพันธ์ทางเครื อญาติของเพื่ อนบ้านต่าง
กลุ่มชาติพันธุ ์ได้ อี กทั้ งพฤติกรรมการข้ามเขตพื้ นที่จัดแสดงของตนไปมาหาสู่ กันยังสะท้อนให้
เห็นว่ าในชีวิตจริ งแม้แต่ ละกลุ่มจะมีพรมแดนทางสังคมและวัฒนธรรมที่ เป็ นอัตลักษณ์ของตนเอง
แต่ในบางโอกาสมี การปฏิสัมพันธ์ข้ามกลุ่มวัฒนธรรมและแลกเปลี่ยนเรี ยนรู้ ซึ่ งกันและกัน
นอกจากนั้ นภาพบางภาพที่ จัดแสดงยังเป็ นหลักฐานสําคัญทางประวัติ ศาสตร์ ที่บอกเล่า
เรื่ องราวการปฏิสัมพันธ์ ของชาวเกาะลันตาในอดี ตได้เป็ นอย่ างดี เช่ นภาพประเพณี แห่ จาดของ