st124 - page 167

152
ดังจะเห็นได้ ว่าในชุ มชนชาวเกาะลันตามีทั้ งการแลกเปลี่ยนและการให้ ระหว่างผู้คนที่อยู่ใน
ระดับเดี ยวกันสิ่ งของมีค่าใกล้เคียงกัน เช่ นในระหว่างชาวเลกับชาวมุสลิมหรื อกับชาวจีนที่ เป็ นเพื่ อน
กันประเภทที่อยู่ในระดั บที่มากกว่ า เช่นชาวจี นที่เป็ นเจ้าของธุ รกิจให้สิ่ งตอบแทนแก่ชาวมุสลิม
และชาวเลด้วยการจัดอาหารเลี้ ยงดูให้ทรั พย์สิ นให้หยิบยืมหรื อเบิกข้าวสารนํ้ าตาลนํ้ าปลาและของ
ใช้จําเป็ นล่วงหน้ารวมถึงการดูแลทุ กข์สุ ขของสมาชิ กในครอบครัวและให้ของขวัญบางโอกาสส่ วน
ชาวมุ สลิมและชาวเลก็ตอบแทนชาวจี นด้วยการช่วยเหลือด้านแรงงานและให้ ความนับถื อในฐานะ
หัวหน้าผู ้ นําหรื อเป็ นเถ้าแก่ และอีกประเภทเกิดขึ้ นภายหลังเป็ นการซื้ อขายแลกเปลี่ยนสินค้าด้วยการ
ใช้เงิ นตราเป็ นสื่อ
แนวคิดนี้ ยังใกล้เคียงกับทฤษฎีการแลกเปลี่ ยน (exchange theory)ของมอสส์ (Mauss. 1967
:10-11)ที่ได้จากศึ กษาเปรียบเที ยบระบบการแลกเปลี่ยนของชนชาติ ต่างๆในหลายวัฒนธรรมพบว่า
แต่ ละกลุ่มวัฒนธรรมจะมีเหตุผลที่แตกต่างกันไป เช่ น ในกลุ่มเมารีประเทศนิ วซี แลนด์มีการตอบ
แทนด้วยการให้ ทรัพย์สิ นการจัดงานเลี้ ยงหรือการให้ของขวัญที่มีค่ าเท่ากันหรื อมากกว่าส่ งผลให้
“ผู ้ ให้”มีพลังอํานาจเหนื อกว่าผู ้ ให้ครั้ งแรกซึ่ งกลายเป็ น “ผู้รับ”การให้ เช่นนี้ จึงเป็ นพลังผลักดั น
ให้ เกิดวงจรผูกพันในการกระจายความมั่งคั่งไปสู่ สมาชิกในกลุ่มการให้สิ่ งของในวัฒนธรรมเมารี
ยังเป็ นพันธะสั ญญาระหว่างบุคคลต่ อบุคคลด้วย เนื่องจากเป็ นการให้ในส่ วนหนึ่ งที่ควรจะเป็ นของ
เขาเองจึงเป็ นการสร้ างสัมพันธภาพและการยอมรับด้วยการได้รับของขวัญและแลกเปลี่ยนสิ่ งของ
หรื อต้องการเกี่ยวดองทางสายเลือดและการแต่ งงาน ในกลุ่มชนเผ่าดยัค (Dayaks) จะมีประเพณี ให้
ผู ้ที่ อยู่ ร่ วมในขณะปรุ งอาหารได้เข้าร่ วมกิ นอาหารมื้ อนั้ นด้วย นอกจากนั้ น การให้หรื อการ
แลกเปลี่ ยนสิ่ งของซึ่ งกั นและกั นยังมี นัยสํ าคัญที่ มี ผลต่ อสั มพันธ์ ภาพภายในสั งคมที่ มีการ
ปฏิ สั มพันธ์ ด้วย ดังที่ พบเห็ นว่าหากผู ้รั บปฏิ เสธการให้หรื อการเชื้ อเชิ ญ เท่ากับแสดงตั วเป็ น
ปรปั กษ์หรื อเป็ นฝ่ ายตรงกันข้ามหรื อประกาศสงครามเป็ นการปฏิเสธมิ ตรภาพ
อย่างไรก็ตามในสังคมชาวเกาะลั นตาแม้การให้หรื อการแลกเปลี่ยนสิ่ งของจะส่ งผลให้
เกิดความแตกต่างด้านสถานภาพของผู้ให้และผู้รับในบางกรณี เช่ นชาวจีนหรื อชาวไทยให้เสื้ อผ้า
สิ่ งของแก่ ชาวเล เป็ นต้น แต่วัฒนธรรมการเลี้ ยงดูด้วยข้าวปลาอาหารและการให้ ที่พัก เป็ นการ
กระทําด้วยความพอใจมากกว่าที่จะหวังผลตอบแทน เพราะจากการสังเกตอย่ างต่อเนื่ องมาตั้ งแต่
อดี ตซึ่ งเกาะลันตายังไม่ มีร้ านอาหารไม่มีโรงแรมพบว่าเมื่อมี คนต่างถิ่นพลัดหลงเข้าไปก็จะได้รั บ
การต้อนรั บและดูแลเรื่ องอาหารการกินและที่ พักเป็ นอย่างดี เช่นเดี ยวกับคนในท้องถิ่นและการที่
เพื่อนบ้านชวนกินข้าวหรื อการถือจานข้าวไปตักกับข้าวบ้านเพื่อนเป็ นการแสดงถึงความสนิ ทสนม
เป็ นกันเองไม่ รังเกี ยจกัน แต่การปฏิเสธอาจจะ “ยังไม่หิ ว”หรือ“เกรงใจ”ซึ่ งบ่ งบอกว่ามี ช่ องว่าง
อยู่บ้างเท่ านั้นไม่ ได้หมายความว่า เป็ นการปฏิเสธมิตรภาพหรื อประกาศศัตรู แต่อย่างไร