การศึกษางบประมาณด้านวัฒนธรรมภาครัฐ ปีงบประมาณ ๒๕๕๔ - page 29

15
งบประมาณของแผ่นดินอาจกล่ าวได้ว่า“เป็ นเครื่องมือเอนกประสงค์ ” (multi-purpose tool) ของรัฐบาล คือ
1. งบประมาณแผ่นดินเป็นเอกสารทางเศรษฐกิจที่สําคั ญที่แสดงออกซึ่งนโยบายการคลังของรัฐในการเก็บ
ภาษี การใช้ จ่ายของรัฐบาลที่มีต่ อระบบเศรษฐกิจ
2. งบประมาณแผ่นดินเป็นเครื่องมือสํ าหรับใช้วางแผนดําเนินการของรัฐบาล
3. งบประมาณแผ่นดินเป็นมาตรการที่ฝ่ายนิติบัญญัติ ใช้เพื่ อการควบคุม
การบริหาร งานของรัฐโดยฝ่ายบริหาร
4. งบประมาณแผ่นดินเป็นเครื่องมือสํ าหรับใช้ในการบริหารและตรวจสอบ
ประเมิน ผลการปฏิ บัติงานของเจ้าหน้าที่ของรัฐทุกระดั บ ทุกกระทรวง ทบวง กรม
5. งบประมาณแผ่นดินเป็นมาตรการที่นักบริ หารในระดับสูงใช้สําหรับการประสาน งานขององค์การ
6. งบประมาณแผ่นดินเป็นเครื่องมือที่ รัฐบาลจะใช้ในการตัดสินใจกําหนดนโยบายต่างๆ ในการบริหาร
ประเทศ
กระบวนการจัดทํางบประมาณแผ่นดินประกอบด้วยกิจกรรมหลัก 3 ขั้นตอน คือ
ขั้นที่ 1 : การจั ดเตรียมงบประมาณ (budget preparation) การจัดทํางบประมาณแผ่นดินเป็นหน้าที่
ของฝ่ายบริหาร ในระบอบการปกครองแบบรั ฐสภา หมายถึง คณะรัฐมนตรี ส่วนในระบบประธานาธิ บดีเป็นอํานาจ
หน้าที่ของประธานาธิ บดี อย่างไรก็ตามในทางปฏิบัติจะเป็นการจัดทําที่ส่วนราชการต่างๆ มีส่วนในการพิจารณา
เบื้องต้น
ขั้นที่ 2 : การอนุ มัติงบประมาณ (budget adoption/resolution) เป็นอํานาจหน้าที่ของรัฐสภา เมื่อ
ฝ่ายบริหารจัดทําเอกสารงบประมาณเสร็จเรียบร้อยแล้ วจะต้องนําเสนอรั ฐสภาเพื่อพิจารณาอนุมัติ ในทางปฏิบัติก่อนที่
รัฐสภาจะอนุมัติ จะต้องมีการอภิปรายข้อดี ข้อเสียรวมทั้งความเหมาะสมต่างๆ จากนั้นจะมีการจัดตั้ งคณะกรรมาธิการ
ขึ้นพิจารณาก่อนนําเสนอที่ประชุมรัฐสภาเพื่อลงมติอนุมั ติต่อไป
ขั้นที่ 3 : การบริ หารงบประมาณ (execution) หลังจากได้รับอนุมั ติแล้วการบริหารงบประมาณ ทั้ง
การบริหารรายได้ และการบริหารรายจ่ ายเป็นอํานาจหน้าที่ของฝ่ายบริหาร
การจัดสรรงบประมาณแผ่นดิน ป๋วย อึ้งภากรณ์ อ้างในอนุ สรณ์ เพี ยงใจ,ดร. (2549 :กรุงเทพธุรกิ จ) ได้
เสนอหลักสํ าคัญในการจัดสรรงบประมาณไว้ 6 หลัก ดังนี้
1. หลักมองการณ์ ไกล (foresight) คือ ต้องมองอนาคต มี การวางแผน
2. หลักประชาธิ ปไตย (democracy) ต้องให้ประชาชนผู้เสียภาษีรู้เห็นและให้ความเห็ นชอบ ใน
ระบอบประชาธิปไตยต้องให้รัฐสภาอนุมั ติงบประมาณ
3. หลักดุ ลยภาพ (balance) งบประมาณจะต้องสมดุลกัน รายได้ กับรายจ่ายไม่จําเป็นต้องสมดุลกัน
ทุกปี บางปี อาจขาดดุล (deficit) แต่บางปี จะต้องให้เกิ นดุลบ้าง (surplus) มิฉะนั้ นจะทําให้ประเทศมีหนี้สินล้นพ้นตัว
4. หลักสารั ตถประโยชน์ (utility) คือ ต้องคํานึงถึงประโยชน์ปัจจุบันและประโยชน์อนาคต จะต้องมี
ค่าใช้จ่ายในด้านการลงทุนให้มาก
5. หลักยุ ติธรรม (equity) จะต้องให้มี ความยุติธรรมทั้งรายได้และรายจ่าย กรณีรายได้จากภาษีต้องให้
ยุติธรรมที่สุด คนมีเงินมากต้องเสียภาษีมาก