การศึกษางบประมาณด้านวัฒนธรรมภาครัฐ ปีงบประมาณ ๒๕๕๔ - page 28

14
จึงเป็นหัวใจของกระบวนการทางการเมือง นอกจากนี้ “งบประมาณ” ยังเป็นสัญญาระหว่างฝ่ายนิติบัญญัติ กับฝ่าย
บริหาร โดยที่ฝ่ ายบริหารสัญญาที่จะจ่ายงบประมาณภายใต้เงื่อนไขบางประการตามพั นธสัญญาที่ตกลงกั นไว้
ความสัมพันธ์ประกอบด้วย 2 ฝ่าย ซึ่งทั้ง 2 ฝ่ายย่อมมีความสัมพันธ์ต่อกันและกัน งบประมาณในฐานะที่เป็นเรื่องทาง
การเมืองจึงเป็นกระบวนการทางการเมืองที่จะต้องมีการต่อสู้ การต่อรอง หรือการประนีประนอมระหว่างกลุ่มการเมือง
ต่างๆ เพื่อให้ได้มาซึ่งงบประมาณตามที่ฝ่ายของตนต้องการ
3. งบประมาณในฐานะที่เป็นเอกสารแสดงความต้องการของรัฐบาลหรือหน่วยงานของรัฐบาล
Wildavsky ได้ให้ความเห็นในแนวคิดนี้ว่า “งบประมาณ” เป็นเอกสารประกอบด้วยถ้อยคํ าและสถิติตั วเลข
ซึ่งแสดงถึงการใช้จ่ายสําหรับแต่ละรายการ และเป้าหมายต่าง ๆ โดยข้อความจะบรรยายถึงรายการค่าใช้จ่ายเกี่ ยวกับ
เงินเดือน ค่าครุภัณฑ์ ค่าใช้สอย ฯลฯ เป้าหมายด้านเศรษฐกิ จ การศึกษา และการป้องกันประเทศ Eckstein ให้
ความเห็นว่า “งบประมาณ” เป็ นคํากล่าวในรายละเอียดที่ รัฐบาลคาดว่าจะใช้จ่ายอะไรบ้าง และสามารถหารายได้ จาก
อะไรในระยะเวลา 1 ปี
สรุปว่ า งบประมาณ เป็นเครื่องมื ออย่างหนึ่งของรัฐบาลที่ เป็นเอกสารแสดงถึงความต้องการของรั ฐบาล
หรือหน่วยงานต่างๆ ในภาครัฐ ซึ่งประกอบด้วยแผนทางการเงินและโครงการที่จะดําเนินการในปีงบประมาณหนึ่งๆ
ตามที่รัฐบาลได้สัญญาไว้กั บรัฐสภาและประชาชนที่จะใช้เงินภายใต้เงื่อนไขและแนวทางการบริหารงานที่ กําหนดไว้
อย่างไรก็ตาม โดยทั่วไปแล้ ว งบประมาณจะหมายถึง แผนการปฏิบัติ งานของรัฐบาลที่ แสดงในรูปตัวเงินที่เสนอต่อ
รัฐสภาในช่วงระยะเวลาหนึ่ง กล่ าวคือ รัฐบาลจะเสนองบประมาณในรู ปของร่างกฎหมายต่อรัฐสภาเพื่อขออนุมั ติ
ดําเนินการต่ าง ๆ ตามนโยบายของรัฐบาล ซึ่งในแต่ละประเทศจะมีกฎหมายกําหนดไว้ว่า รัฐบาลจะต้องทําหรือเสนอ
งบประมาณอย่างไร เช่น ในประเทศไทยตามพระราชบัญญัติ วิธีการงบประมาณพุ ทธศักราช 2502 ได้กําหนดไว้ว่ า
งบประมาณประจําปีที่รัฐบาลจะเสนอต่อรั ฐสภานั้นให้ประกอบด้ วยรายการ ดังนี้
1. คําแถลงประกอบงบประมาณแสดงฐานะและนโยบายการคลั งและการเงิน สาระสํ าคัญของงบประมาณ
และความสัมพันธ์ระหว่างรายรับและงบประมาณรายจ่ายที่ขอตั้ง
2. รายรับรายจ่ายเปรี ยบเทียบระหว่างปีที่ล่วงมาแล้ว ปีปัจจุบัน และปีที่ขอตั้งงบประมาณรายจ่าย
3. คําอธิบายเกี่ยวกับประมาณการรายรับ
4. คําชี้แจงเกี่ยวกับงบประมาณรายจ่ายที่ขอตั้ ง
5. รายจ่ายเกี่ ยวกับการเงินของรัฐวิสาหกิจ
6. คําอธิบายเกี่ยวกับหนี้ของรัฐบาลทั้ งที่มี อยู่แล้วในปัจจุบัน และที่เสนอขอกู้เพิ่มเติม
7. รายงานการรับจ่ายเงินหรือทรัพย์สินที่มีผู้มอบให้เพื่ อช่วยราชการ
8. ร่างพระราชบัญญัติรายจ่ายประจําปี
2.4 แนวคิดเกี่ยวกับงบประมาณแผ่นดิน
2.4.1 แนวคิ ดด้านการจัดสรรงบประมาณแผ่นดิน
พูนศรี สงวนชีพ และเฉลิมพล ศรีหงส์ (2542 : 289) ได้ให้แนวคิ ดไว้ สรุปได้ว่า